Wstęp

Palenie papierosów prowadzi do uzależnienia i jest jedną z najczęstszych przyczyn wielu chorób oraz przedwczesnych zgonów, dlatego poznanie motywów palenia jest ważnym zadaniem badawczym. Celem badań była polska adaptacja i walidacja Modified Reasons for Smoking Scale (MRSS). Skala ta mierzy siedem motywów palenia: nałogowe, przyjemności, redukcji napięcia, społeczne, stymulacji, nawyku i operowania papierosem.

Materiał i metody

Po uzyskaniu równoważnego polskiego tłumaczenia wersji oryginalnej badania walidacyjne przeprowadzono na próbie 477 palących (51% kobiet) w wieku 18–60 lat. Trafność teoretyczną badano konfirmacyjną analizą czynnikową (CFA). Rzetelność oceniano, analizując spójność wewnętrzną, stałość czasową i moc dyskryminacyjną pozycji. Wskaźnikami trafności kryterialnej były wyniki Fagerström Test for Nicotine Dependence – Revised (FTND-R) oraz Self-Control Scale (SCS).

Wyniki

CFA 7-czynnikowej MRSS wykazała dostateczne dopasowanie do danych, ale niskie ładunki czynnikowe czterech pozycji. Dwa czynniki okazały się bardzo wysoko ze sobą skorelowane. Kolejne CFA dowiodły, że 5-czynnikowa wersja ma lepsze parametry dopasowania i wysokie wszystkie ładunki czynnikowe. Pięcioczynnikowa MRSS uzyskała wysokie wszystkie wskaźniki rzetelności. Motywy palenia, zgodnie z hipotezami, istotnie pozytywnie korelują z FTND-R i negatywnie z SCS. Stwierdzono istotne różnice w motywach palenia w zależności od płci.

Omówienie

Chociaż oryginalna 7-czynnikowa polska wersja MRSS ma względnie możliwe do zaakceptowania właściwości psychometryczne, to zredukowana 5-czynnikowa wersja jest bardziej spójna teoretycznie oraz ma lepsze wskaźniki rzetelności i trafności kryterialnej. Mierzy motywy: 1) nałogowe/automatyczne, 2) przyjemności/trzymania papierosa, 3) redukcji napięcia/relaksacji, 4) społeczne i 5) stymulacji.

Wnioski

Skrócona polska wersja MRSS ma wysokie właściwości psychometryczne i może być z powodzeniem wykorzystywana zarówno w badaniach naukowych, jak i praktyce psychoprofilaktycznej oraz klinicznej.