Prevalence and factors associated 
with novel psychoactive substance use among the residents of special educational centres in Poland

Agnieszka Pisarska; Jakub Greń; Krzysztof Ostaszewski

doi:10.5114/ain.2022.126423

Streszczenie

4/2022 vol. 35

Artykuł oryginalny

Rozpowszechnienie i czynniki związane z używaniem nowych substancji psychoaktywnych wśród wychowanków placówek edukacji specjalnej w Polsce

Agnieszka Pisarska ¹

,

Jakub Greń ¹

,

Krzysztof Ostaszewski ¹

Institute of Psychiatry and Neurology, Public Health Department, Youth Prevention Unit “Pro-M”, Warsaw, Poland

Alcohol Drug Addict 2022; 35 (4): 271-292

DOI: https://doi.org/10.5114/ain.2022.126423

Data publikacji online: 2023/05/12

Pełna treść artykułu

AMA

Pisarska A, Greń J, Ostaszewski K. Prevalence and factors associated with novel psychoactive substance use among the residents of special educational centres in Poland. Alcoholism and Drug Addiction/Alkoholizm i Narkomania. 2022;35(4):271-292. doi:10.5114/ain.2022.126423.

APA

Pisarska, A., Greń, J., & Ostaszewski, K. (2022). Prevalence and factors associated with novel psychoactive substance use among the residents of special educational centres in Poland. Alcoholism and Drug Addiction/Alkoholizm i Narkomania, 35(4), 271-292. https://doi.org/10.5114/ain.2022.126423

Chicago

Pisarska, Agnieszka, Jakub Greń, and Krzysztof Ostaszewski. 2022. "Prevalence and factors associated with novel psychoactive substance use among the residents of special educational centres in Poland". Alcoholism and Drug Addiction/Alkoholizm i Narkomania 35 (4): 271-292. doi:10.5114/ain.2022.126423.

Harvard

Pisarska, A., Greń, J., and Ostaszewski, K. (2022). Prevalence and factors associated with novel psychoactive substance use among the residents of special educational centres in Poland. Alcoholism and Drug Addiction/Alkoholizm i Narkomania, 35(4), pp.271-292. https://doi.org/10.5114/ain.2022.126423

MLA

Pisarska, Agnieszka et al. "Prevalence and factors associated with novel psychoactive substance use among the residents of special educational centres in Poland." Alcoholism and Drug Addiction/Alkoholizm i Narkomania, vol. 35, no. 4, 2022, pp. 271-292. doi:10.5114/ain.2022.126423.

Vancouver

Pisarska A, Greń J, Ostaszewski K. Prevalence and factors associated with novel psychoactive substance use among the residents of special educational centres in Poland. Alcoholism and Drug Addiction/Alkoholizm i Narkomania. 2022;35(4):271-292. doi:10.5114/ain.2022.126423.

Wprowadzenie

Badania dotyczące używania przez nastolatków nowych substancji psychoaktywnych (NSP) realizowane w Polsce obejmowały głównie młodzież uczęszczającą do szkół ogólnodostępnych. Brakuje badań z udziałem nastolatków przebywających w placówkach edukacji specjalnej, tj. w młodzieżowych ośrodkach socjoterapii (MOS) i młodzieżowych ośrodkach wychowawczych (MOW). Celem badania była identyfikacja indywidualnych i społecznych czynników związanych z używaniem NSP przez podopiecznych tych placówek.

Materiał i metody

Badanie ankietowe zostało przeprowadzone w 2018 r. na losowej ogólnopolskiej próbie młodzieży w wieku 12–19 lat przebywającej w placówkach MOS/MOW (N = 1730). W analizach regresji (GENLIN z rozkładem gamma) uwzględniono zmienne socjodemograficzne oraz indywidualne i społeczne czynniki ryzyka/chroniące.

Wyniki

Indywidualnymi czynnikami związanymi z używaniem NSP były: skłonność do poszukiwania wrażeń, subiektywne normy sprzyjające używaniu substancji psychoaktywnych i doświadczanie objawów depresji (czynniki ryzyka) oraz umiejętność samokontroli (czynnik chroniący). Spośród czynników związanych ze społecznym otoczeniem badanych istotne okazały się spostrzegane problemy z używaniem narkotyków wśród rówieśników oraz problemy alkoholowe dorosłych spoza rodziny (czynniki ryzyka), a także monitorowanie przez rodziców czasu wolnego nastolatka i pozytywny klimat społeczny placówki MOS/MOW (czynniki chroniące).

Omówienie

Analizy potwierdziły znaczenie czynników ryzyka i czynników chroniących związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, które zostały także zidentyfikowane w badaniach wśród młodzieży ze szkół ogólnodostępnych.

Wnioski

Działania profilaktyczne adresowane do wychowanków MOS/MOW powinny być ukierunkowane na możliwe do modyfikacji czynniki: kształtowanie subiektywnych norm przeciwnych używaniu substancji psychoaktywnych, wzmacnianie zdrowia psychicznego oraz doskonalenie umiejętności życiowych, w tym umiejętności samokontroli, a także dbanie o pozytywny klimat społeczny placówek MOS/MOW sprawujących opiekę nad młodzieżą zagrożoną.

Słowa kluczowe

młodzież z grup ryzyka, czynniki ryzyka/chroniące, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, młodzieżowe ośrodki wychowawcze, nowe substancje psychoaktywne (NSP)