Wstęp

Przedstawione badania miały dwa cele: 1) ocenę zmian w latach 2012, 2016 i 2020 w rozpowszechnieniu stosowania przez młodzież leków przyjmowanych z powodu bólu głowy, bólu brzucha, trudności w zasypianiu, zdenerwowania, przygnębienia i złego nastroju oraz braku energii, a także specyficznych dolegliwości; 2) analizę czynników związanych ze stosowaniem ww. leków, w tym z samopoczuciem badanych, w czasie pandemii COVID-19.

Materiał i metody

W analizowanych pomiarach uwzględniono 15-letnich uczniów z losowo dobranych klas szkół warszawskich. W każdym z pomiarów wzięło udział ok. 800 uczniów. Ze względu na pandemię COVID-19 badania w 2020 r. prowadzone były online. W analizach uwarunkowań przyjmowania leków uwzględniono: zmienne socjodemograficzne, doświadczanie specyficznych dolegliwości oraz wybrane czynniki indywidualne i społeczne. Analizy przeprowadzono z wykorzystaniem modeli regresji logistycznej ze statystyką Walda.

Wyniki

W ostatnim pomiarze (2020 r.) w porównaniu z poprzednimi (2012 i 2016 r.) odnotowano spadek odsetka dziewcząt i chłopców przyjmujących leki przeciwbólowe. Czynnikami zwiększającymi ryzyko przyjmowania leków, przy kontrolowaniu takich czynników, jak płeć oraz specyficzne dolegliwości, były: dystres psychiczny, skłonność do poszukiwania wrażeń i impulsywność, trudności w radzeniu sobie z ograniczeniami związanymi z pandemią oraz wsparcie i pozytywne relacje w rodzinie. Czynnikiem ograniczającym ryzyko używania leków było wyższe wykształcenie rodziców.

Omówienie

Znaczący odsetek warszawskich nastolatków stosuje leki, zwłaszcza przeciwbólowe. Przyjmowaniu leków sprzyja dystres psychiczny oraz skłonność do poszukiwania wrażeń i impulsywność. Po leki stosowane z powodu problemów natury psychicznej bardziej skłonni byli sięgać nastolatkowie oceniający, że nie najlepiej radzą sobie z ograniczeniami związanymi z pandemią COVID-19.

Wnioski

Doskonalenie kompetencji młodzieży, w tym umiejętności radzenia sobie ze stresem, powinno być elementem programów promocji zdrowia i profilaktyki.