Ryzyko raka jajnika u nosicielek mutacji BRCA1 i BRCA2 – profilaktyka chirurgiczna
123RF
Nosicielstwo mutacji genów BRCA1 i BRCA2 wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka jajnika. Jedną z podstawowych metod ograniczania tego ryzyka jest profilaktyczne obustronne usunięcie jajników i jajowodów (bilateral salpingo-oophorectomy, BSO). Decyzja o przeprowadzeniu zabiegu wymaga jednak uwzględnienia wieku pacjentki, jej planów prokreacyjnych, konsekwencji przedwczesnej menopauzy oraz ogólnego stanu zdrowia.
U części kobiet operacja jest odraczana, co wiąże się z utrzymywaniem się ryzyka zachorowania na nowotwór.
W międzynarodowym badaniu prospektywnym przeanalizowano dane 5713 kobiet z mutacjami genów BRCA1 lub BRCA2, pochodzących z 24 ośrodków. W analizowanej populacji znalazło się 4286 nosicielek mutacji genu BRCA1 oraz 1427 nosicielek mutacji genu BRCA2. W chwili włączenia do badania uczestniczki miały od 30 do 74 lat. Średni okres obserwacji wyniósł 4,4 roku, podczas którego rozpoznano 249 nowych przypadków raka jajnika. Na podstawie częstości zachorowań w poszczególnych grupach wiekowych oraz danych dotyczących ryzyka zgonu z innych przyczyn oszacowano ryzyko rozwoju nowotworu w ciągu życia, a także ryzyko pozostające u kobiet, które nie zostały poddane operacji profilaktycznej.
Oszacowane ryzyko zachorowania na raka jajnika w ciągu życia wyniosło 55 proc. u nosicielek mutacji genu BRCA1 oraz 24,1 proc. u nosicielek wariantów genu BRCA2. Wyniki potwierdzają istotne różnice w ryzyku rozwoju nowotworu pomiędzy obiema grupami, wskazując na szczególnie wysokie zagrożenie u kobiet z wariantami genu BRCA1.
Analiza wykazała również znaczenie wieku, w którym planowane jest przeprowadzenie operacji profilaktycznej. W przypadku 30-letniej nosicielki mutacji BRCA1 odroczenie obustronnego usunięcia jajników i jajowodów do 50. roku życia wiązało się z oszacowanym ryzykiem zachorowania na raka jajnika wynoszącym 23,9 proc. w okresie poprzedzającym zabieg. Oznacza to, że odłożenie operacji o 20 lat może wiązać się ze znacznym ryzykiem rozwoju nowotworu, nawet jeśli pacjentka planuje poddanie się zabiegowi w późniejszym wieku.
Istotnym wynikiem badania było również wykazanie, że ryzyko raka jajnika nie zanika wraz z wiekiem. U kobiet, które osiągnęły 75. rok życia bez wcześniejszego rozpoznania nowotworu, oszacowane ryzyko zachorowania w pozostałym okresie życia wynosiło 8,4 proc. w przypadku nosicielek genu BRCA1 oraz 3,7 proc. u nosicielek genu BRCA2. Dane te wskazują, że również u starszych pacjentek, szczególnie pozostających w dobrym stanie ogólnym, profilaktyczne usunięcie jajników i jajowodów może być uzasadnione. Zaawansowany wiek nie powinien zatem stanowić jedynego kryterium odstąpienia od rozważenia operacji.
W praktyce klinicznej decyzja o terminie zabiegu profilaktycznego wymaga indywidualnej oceny korzyści i potencjalnych następstw leczenia chirurgicznego. Szczególne znaczenie ma to u młodszych pacjentek, które nie zakończyły planów prokreacyjnych lub obawiają się konsekwencji przedwczesnej menopauzy. Z kolei u kobiet, u których obecność mutacji genu BRCA1 lub BRCA2 rozpoznano dopiero w późniejszym wieku, należy uwzględnić przewidywaną długość życia, choroby współistniejące, ryzyko okołooperacyjne oraz preferencje pacjentki. Przedstawione w badaniu oszacowania ryzyka mogą ułatwić omówienie tych zagadnień podczas konsultacji genetycznej i ginekologiczno-onkologicznej.
Wyniki badania podkreślają również znaczenie wczesnej identyfikacji nosicielek mutacji BRCA1 i BRCA2. Rozpoznanie predyspozycji genetycznej odpowiednio wcześnie umożliwia zaplanowanie postępowania profilaktycznego z uwzględnieniem indywidualnego ryzyka zachorowania oraz sytuacji życiowej pacjentki.
Przeprowadzona analiza wskazuje, że odraczanie profilaktycznego leczenia chirurgicznego wiąże się z utrzymywaniem się istotnego ryzyka raka jajnika. Indywidualizacja decyzji terapeutycznych, oparta na wieku, rodzaju wariantu genetycznego i stanie klinicznym pacjentki, pozostaje kluczowym elementem profilaktyki raka jajnika w tej grupie kobiet.
Przeczytaj także: „Ryzyko raka piersi u nosicielek BRCA1/2 po raku jajnika”.
