eISSN: 1689-3530
ISSN: 0867-4361
Alcoholism and Drug Addiction/Alkoholizm i Narkomania
Bieżący numer Archiwum Artykuły zaakceptowane O czasopiśmie Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
2/2018
vol. 31
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
streszczenie artykułu:
Artykuł oryginalny

Teoria Zachowania Zasobów Stevana E. Hobfolla a przewidywanie utrzymywania abstynencji przez osoby uzależnione od alkoholu

Robert Modrzyński

Alcohol Drug Addict 2018; 31 (2): 147-170
Data publikacji online: 2018/12/04
Pełna treść artykułu
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
Wprowadzenie
Teoria Zachowania Zasobów Stevana E. Hobfolla (COR) może stanowić alternatywną koncepcję rozumienia uzależnienia od alkoholu. Teoria ta opiera się na założeniu, że aktywność człowieka jest skoncentrowana na zdobywaniu, utrzymywaniu i ochronie zasobów. Ich zdobywanie lub utrata ma fundamentalne znaczenie dla jakości życia i stanowi źródło motywacji do zmian. Z perspektywy COR utrata zasobów lub brak możliwości ich pozyskania tłumaczy wysoki odsetek osób łamiących abstynencję. Celem pracy jest odpowiedź na trzy pytania: czy można przewidywać utrzymywanie abstynencji, jakie zasoby odgrywają kluczową rolę na poszczególnych etapach zdrowienia oraz którym pacjentom warto proponować model terapii oparty na całkowitej abstynencji, a którym podejście oparte na redukcji szkód.

Materiał i metody
Badania miały charakter podłużny. Zastosowano kwestionariuszowe badania 350 osób uzależnionych od alkoholu. Dokonano serii 2 porównań zmiennej niezależnej (poziom, zysk i strata zasobów) w 1. oraz w 6. miesiącu od rozpoczęcia terapii. Wykorzystano do tego Kwestionariusz Oceny Zachowania Zasobów autorstwa Hobfolla.

Wyniki
Dystrybucja zasobów ma istotne znaczenie w aspekcie utrzymywania abstynencji. Dla procesu zdrowienia osób uzależnionych od alkoholu bardzo ważna jest możliwość zdobywania zasobów. Szczególną rolę odgrywają zasoby podmiotowe. Doświadczanie utraty zasobów na początku leczenia często decyduje o tym, który z pacjentów wróci do picia.

Omówienie
Przeprowadzone analizy stanowią empiryczne wsparcie dla badań nad rolą czynników wspomagających proces zdrowienia osób uzależnionych od alkoholu. Projekt akcentuje fakt istnienia grupy osób uzależnionych od alkoholu, w przypadku których bardziej skuteczna będzie strategia redukcji szkód niż terapia oparta na całkowitej abstynencji.

Wnioski
Źródłem motywacji do zmiany w terapii osób uzależnionych jest posiadanie odpowiedniej ilości zasobów oraz możliwość ich pozyskania.



Introduction
Stevan E. Hobfoll’s Conservation of Resources Theory (COR) may be an alternative concept of alcohol dependence understanding. COR is based on the premise that human activity is focused on gaining, maintaining and protecting resources. The gain or loss of resources is fundamental to the quality of life and motivation for change. In this perspective, loss of resources, or lack of opportunity to gain them, explain the high percentage of relapsing patients. The aim of the study is to answer whether maintaining abstinence be predicted, what kind of resources play a key role in the several steps of recovery and to whom it is worth applying the total abstinence-based model on the one hand and the harm reduction approach on the other.

Material and methods
Questionnaire longitudinal studies of 350 alcohol dependent persons were used. A series of 2 comparisons of independent variables (level, gain and loss of resources) were made in the 1st and 6th month following the start of therapy. As measurement method was applied Hobfoll’s Conservation of Resources Evaluation Questionnaire (COR-E in Polish version).

Results
Distribution of resources is of great significance in maintaining abstinence. It is important for the alcohol dependent person’s recovery process to have the opportunity to gain resources. Personal characteristics resources play a particular role. Experiencing loss of resources at the start of treatment often determines which of the patients will return to drinking.

Discussion
Study analyses provide empirical support for research on the role of supportive factors in alcohol dependent persons recovery process. The project highlights the existence of a group of patients in case of whom harm reduction strategy would be more effective than the total abstinence-based model.

Conclusions
The basic amount of resources and the ability to gain them is the source of motivation for change in the therapy of alcohol dependent persons.

słowa kluczowe:

uzależnienie od alkoholu, zasoby, przewidywanie abstynencji, Teoria Zachowania Zasobów

referencje:
Dudek B, Koniarek J, Szymczak W. Stres związany z pracą a teoria zachowania zasobów Stevana Hobfolla. Medycyna Pracy 2007; 58(4): 317-25.
Steuden S. Z psychologicznej problematyki zdrowia i choroby. In: Oleś P, Steuden J, Toczydłowski J (eds.). Jak świata mniej widzę. Zaburzenia widzenia a jakość życia. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL; 2002, p. 27-36.
Steuden S, Oleś P. Życie jako zadanie. Lublin: Wydawnictwo KUL; 2006.
Hobfoll SE. Conservation of Resources. A New Attempt at Conceptualizing Stress. Am Psychol 1989; 44(3): 513-24.
Hobfoll SE, Vinokur AD, Pierce PF. The Combined Stress of Family Life, Work, and War in Air Force Men and Women: A Test of Conservation of Resources Theory. Int J Stress Manag 2012; 19(3): 217-37.
Hobfoll SE, Blais RK, Stevens NR. Vets Prevail Online Intervention Reduces PTSD and Depression in Veterans with Mild-to-Moderate Symptoms. J Consult Clin Psychol 2015; 84(1): 31-42.
Ehrlich M, Harville E, Xiong X. Loss of Resources and Hurricane Experience as Predictors of Postpartum Depression among Women in Southern Louisiana. J Womens Health 2010; 19(5): 877-84.
Chen S, Westman M, Hobfoll SE. The Commerce and Crossover of Resources: Resource Conservation in the Service of Resilience. Stress Health 2015; 31(2): 95-105.
Hobfoll SE, Canetti-Nisim D. Exposure to Terrorism, Stress-Related Mental Health Symptoms, and Defensive Coping among Jews and Arabs in Israel. J Consult Clin Psychol 2006; 74(2): 207-18.
Hobfoll SE, Stevens NR, Zalta AK. Expanding the Science of Resilience: Conserving Resources in the Aid of Adaptation. Psychol Inq 2015; 26: 174-80.
Mellibruda J, Sobolewska-Mellibruda Z. Integracyjna psychoterapia uzależnień. Teoria i praktyka. Warszawa: IPZ; 2006.
Miniszewska J, Chodkiewicz J. Zmaganie się z przewlekłą chorobą somatyczną w świetle psychologicznej koncepcji stresu. Przegląd Lekarski 2013; 70(7): 448-53.
Ojedokun O, Idemudia E. Burnout among paramilitary personnel in Nigeria: a perspective from Conservation of Resources Theory. S Afr J Psychol 2014; 44(1): 106-17.
Hobfoll SE. Stres, kultura i społeczność. Psychologia i filozofia stresu. Gdańsk: GWP; 2006.
Gruszczyńska E, Kaczmarek M, Chodkiewicz J. Hitting rock bottom? Resource loss as a predictor of alcoholism treatment completion. Nord J Psychiatry 2016; 70: 351-7.
Modrzyński R. Abstynencja czy ograniczanie picia? Znaczenie zasobów w przewidywaniu abstynencji osób uzależnionych od alkoholu we wczesnej fazie zdrowienia. Warszawa: Difin; 2017.
Hobfoll SE. The Influence of Culture, Community, and the Nested-Self in the Stress Process: Advancing Conservation of Resources Theory. Appl Psychol Int Rev 2001; 50(3): 337-421.
Hobfoll SE. Social and Psychological Resources and Adaptation. Rev Gen Psychol 2002; 6(4): 307-24.
Neveu JP. Jailed resources: Conservation of resources theory as applied to burnout among prison guards. Journal of Organizational Behaviour 2007; 28: 21-42.
Alarcon GM, Edwards JM, Menke LE. Student Burnout and Engagement: A Test of the Conservation of Resources Theory. J Psychol 2011; 45(3): 211-27.
Gerhart JI, Canetti D, Hobfoll SE. Traumatic Stress in Overview: Definition, Context, Scope, and Long-Term Outcomes. In: Cherry KE (ed.). Coping with Disasters and Other Negative Life Events. Switzerland: Springer International Publishing; 2015, p. 3-24.
Hobfoll SE, Spielberger CD. Family Stress: Integrating Theory and Measurement. J Fam Psychol 1992; 6(2): 99-112.
Hobfoll SE, Tracy M, Galea S. The Impact of Resource Loss and Traumatic Growth on Probable PTSD and Depression Following Terrorist Attacks. J Trauma Stress 2006; 19(6): 867-78.
Ennis NE, Hobfoll SE, Schröder KE. Money doesn’t Talk, It Swears: How Economic Stress and Resistance Resources Impact Inner-City Women’s Depressive Mood. Am J Community Psychol 2000; 28(2): 149-73.
Curran M, Totenhagen C, Serido J. How Resources (or Lack Thereof) Influence Advice Seeking on Psychological Well-being and Marital Risk: Testing Pathways of the Lack of Financial Stability, Support, and Strain. J Adult Dev 2010; 17: 44-56.
Chodkiewicz J. Zapobieganie nawrotom w chorobie alkoholowej – przegląd piśmiennictwa. Psychiatria 2016; 3(3): 105-11.
Chodkiewicz J. Odbić się od dna? Rola jakości życia w przebiegu i efektach terapii osób uzależnionych od alkoholu. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego; 2012.
Bętkowska-Korpała B. Osobowościowe uwarunkowania dynamiki zdrowienia u osób uzależnionych od alkoholu. Kraków: Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum; 2013.
Cierpiałkowska L, Kubiak J. Co leczy w podstawowej terapii osób uzależnionych? Ter Uzależ Współuzależ 2010; 4: 5-9.
Bakuła A. Dlaczego łamią abstynencję? Świat Problemów [online] 2003; 10 [Accessed 19 December 2017]. http://www.psychologia.edu.pl/czytelnia/62-wiat-problemow/881-dlaczego-lamia-abstynencje.html.
Zwierzchowski D. Czynniki wpływające na proces zdrowienia w opinii osób uzależnionych od alkoholu. Ter Uzależ Współuzależ 2010; 5: 5-22.
Nikodemska S. Demograficzny portret pacjenta cz. I. Ter Uzależ Współuzależ 1999; 4 [Accessed 19 December 2017]. http://www.psychologia.edu.pl/czytelnia/63-terapia-uzalenienia-i-wspouzalenienia/364-demograficzny-portret-pacjenta-cz-i.html.
Nikodemska S. Demograficzny portret pacjenta cz. II. Ter Uzależ Współuzależ 2000; 1 [Accessed 19 December 2017]. http://www.psychologia.edu.pl/czytelnia/63-terapia-uzalenienia-i-wspouzalenienia/301-demograficzny-portret-pacjenta-cz-ii.html.
Nikodemska S. Efekty terapii w różnego typu placówkach odwykowych. Ter Uzależ Współuzależ 2000; 1 [Accessed 19 December 2017]. http://www.psychologia.edu.pl/czytelnia/63-terapia-uzalenienia-i-wspouzalenienia/638-efekty-terapii-w-roznego-typu-placowkach-odwykowych.html.
Nikodemska S. Stabilizacja rodzinna pacjentów uzależnionych. Świat Problemów 2000; 12 [Accessed 19 December 2017]. http://www.psychologia.edu.pl/czytelnia/62-wiat-problemow/641-stabilizacja-rodzinna-pacjentow-uzaleznionych.html.
Kucińska M, Mellibruda J. Program Analizy Przebiegu i Efektów Terapii Alkoholików (APETA) – koncepcja i dotychczasowy przebieg badań. Alkohol Narkom 1997; 3: 325-34.
Evren C, Cetin R, Durkaya M. Clinical factors associated with relapse in male alcohol dependents during six-month follow-up. Bulletin of Clinical Psychopharmacology 2010; 20(1): 14-21.
Hunter-Reel D, McCrady B, Hildebrandt T. Emphasizing interpersonal factors: an extension of the Witkiewitz and Marlatt relapse model. Addiction 2009; 104(8): 1281-90.
Nordfjaern T. Relapse patterns among patients with substance use disorder. J Subst Use 2011; 16(4): 313-29.
Woronowicz BT. Uzależnienia. Geneza, terapia, powrót do zdrowia. Warszawa: Parpamedia; 2009.
Sempruch-Malinowska K, Zygadło M. Redukcja szkód związanych z przyjmowaniem środków psychoaktywnych. In: Jabłoński P (ed.). Uzależnienie od narkotyków. Podręcznik dla terapeutów. Warszawa: Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii; 2012, p. 253-65.
Jakubczyk A, Wojnar M. Całkowita abstynencja czy redukcja szkód – różne strategie terapii uzależnienia od alkoholu w świetle badań i międzynarodowych zaleceń. Psychiatr Pol 2012; 46(3): 373-86.
Tatarsky A. Redukcja szkód w psychoterapii. Nowe podejście w leczeniu uzależnień od narkotyków i alkoholu. Warszawa: KB ds. PN; 2012.
Gordon SM, Sterling R, Siatkowski C. Impatient desire to drink as a predictor of relapse to alcohol use following treatment. Am J Addict 2006; 15: 242-5.
Berking M, Margraf M, Ebert D, Wupperman P, Hofmann SG, Junghanns K. Deficits in emotion-regulation skills predict alcohol use during and after cognitive-behavioral therapy for alcohol dependence. J Consul Clin Psychol 2011; 79(3): 307-18.
Moore TM, Seavey A, Ritter K, McNulty JK, Gordon KC, Stuart GL. Ecological momentary assessment of the effects of craving and affect on risk for relapse during substance abuse treatment. Psychol Addict Behav 2014; 28(2): 619-24.
POLECAMY
© 2018 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe