Wprowadzenie

W 2015 roku codziennie paliła jedna czwarta mieszkańców Polski w wieku powyżej 15. roku życia (24%). Odsetek palaczy jest nieznacznie mniejszy niż w poprzednich edycjach badania. Mimo prowadzonej konsekwentnie polityki na rzecz ograniczenia palenia, odsetek palaczy w populacji osób dorosłych jest wciąż dość wysoki. Celem opracowania jest prześledzenie zmian w paleniu tytoniu i w dostępności tytoniu wśród młodzieży szkolnej na podstawie wyników pomiarów dokonanych w ramach Europejskiego Programu Badań Ankietowych w Szkołach na temat Alkoholu i innych Substancji Psychoaktywnych (ESPAD) w latach 1995–2015.

Materiał i metody

Na potrzeby artykułu dokonano wtórnej analizy danych zgromadzonych w ramach pomiarów ESPAD przeprowadzonych w Polsce oraz w Czechach, we Włoszech, w Norwegii i Wielkiej Brytanii.

Wyniki

Aktualne używanie tytoniu w Polsce w 2015 roku kształtowało się na poziomie 24,8%, co oznacza spadek o 7,2 punktu procentowego w stosunku do roku 1999, w którym to odnotowano najwyższe rozpowszechnienie palenia. Najwyższy odsetek osób palących w ciągu 30 dni poprzedzających badanie odnotowano we Włoszech (37,1%). Spektakularne zmniejszenie odsetka osób sięgających po papierosy w ciągu 30 dni poprzedzających badanie zaobserwowano w Norwegii: z 35,5% w 1995 roku do 9,7% w 2015 roku.

Omówienie

Trend spadkowy w używaniu tytoniu przez młodzież w Polsce jest zgodny z trendem zaobserwowanym w innych krajach europejskich. Pozytywne zmiany można przypisywać m.in. wdrożeniu przez większość państw zaleceń wynikających z Ramowej Konwencji WHO o Ograniczeniu Użycia Tytoniu. Działaniem, które prawdopodobnie odegrało największą rolę w przypadku osób młodych, było zwiększenie cen wyrobów tytoniowych.

Wnioski

Wydaje się, że prowadzona konsekwentnie polityka mająca na celu ograniczanie używania tytoniu przynosi pożądane rezultaty w przypadku młodzieży. Trzeba jednak zauważyć, że oprócz polityki ograniczania dostępności tytoniu, na zmiany w zachowaniach związanych z jego konsumpcją mogą mieć wpływ szersze zmiany kulturowe i społeczne.