Postępy w leczeniu czerniaka i raka z komórek Merkla
Podczas tegorocznego kongresu American Society of Clinical Oncology (ASCO 2026), zaprezentowano szereg istotnych doniesień dotyczących leczenia czerniaka oraz innych nowotworów skóry, ze szczególnym uwzględnieniem czerniaka błony naczyniowej oka (uveal melanoma), czerniaka skóry oraz raka z komórek Merkla (Merkel cell carcinoma, MCC).
Jednym z najważniejszych doniesień były wyniki badania III fazy OptimUM-02 (NCT05987332), w którym oceniano skuteczność skojarzenia darowasertibu z kryzotynibem u pacjentów z przerzutowym czerniakiem błony naczyniowej oka z ujemnym statusem HLA-A*02:01. W analizie z medianą obserwacji 7,4 miesiąca wykazano istotną poprawę przeżycia wolnego od progresji choroby (progression-free survival, PFS). Mediana PFS wyniosła 6,9 miesiąca w ramieniu eksperymentalnym w porównaniu do 3,1 miesiąca w grupie kontrolnej (hazard ratio, HR 0,42; 95% CI 0,30–0,59; p < 0,0001). Wyniki były spójne w ocenie badaczy (6,7 vs 2,7 miesiąca; HR 0,36; p < 0,0001). Korzyść kliniczna utrzymywała się niezależnie od analizowanych czynników klinicznych i demograficznych, co wskazuje na potencjalnie szerokie zastosowanie tej strategii u chorych, dla których dotychczas brakowało skutecznych opcji leczenia systemowego.
Przełomowe wyniki 5-letniej analizy KEYNOTE-942 w czerniaku
W kontekście czerniaka skóry istotne dane przedstawiono dla terapii indywidualnie projektowaną szczepionką mRNA ukierunkowaną na neoantygeny nowotworowe, stosowaną w skojarzeniu z pembrolizumabem. W pięcioletniej analizie badania KEYNOTE-942 wykazano utrzymującą się przewagę terapii skojarzonej nad monoterapią pembrolizumabem w zakresie przeżycia wolnego od nawrotu (recurrence-free survival, RFS) oraz przeżycia wolnego od przerzutów odległych (distant metastasis-free survival, DMFS). Dane dotyczące przeżycia całkowitego (overall survival, OS) pozostają niedojrzałe, choć obserwuje się korzystny trend w ramieniu eksperymentalnym.
W obszarze terapii komórkowych zaprezentowano wyniki dotyczące OBX-115, czyli zmodyfikowanej terapii limfocytami naciekającymi guz (tumor-infiltrating lymphocytes, TIL) z regulowaną ekspresją błonowej interleukiny 15 (IL-15) u pacjentów z zaawansowanym czerniakiem po progresji w trakcie lub po wcześniejszej immunoterapii. W badaniu fazy 1/2 uzyskano wysoki odsetek obiektywnych odpowiedzi (objective response rate, ORR) wynoszący 67%. Profil bezpieczeństwa terapii oceniono jako akceptowalny i zgodny z oczekiwaniami dla terapii komórkowych, bez identyfikacji nowych lub nieoczekiwanych rodzajów toksyczności w stosunku do dotychczas znanych działań niepożądanych tego rodzaju leczenia. Istotnym elementem poprawy tolerancji było zastosowanie zmodyfikowanego podejścia terapeutycznego, które pozwalało uniknąć konieczności stosowania wysokodawkowej interleukiny 2 (high-dose IL-2), tradycyjnie wykorzystywanej w terapii limfocytami naciekającymi guz, a związanej z istotną toksycznością, w tym ryzykiem wystąpienia zespołu przesiąkania włośniczkowego, hipotensji oraz powikłań narządowych wymagających intensywnego nadzoru. Eliminacja tego elementu leczenia stanowi istotne udoskonalenie strategii TIL, potencjalnie zwiększając jej dostępność oraz bezpieczeństwo przy zachowaniu wysokiej skuteczności przeciwnowotworowej.
Równolegle przedstawiono dane dla terapii TCR-T skierowanej przeciwko antygenowi PRAME, tj. anzutresgene autoleucel (anzu-cel). W analizie fazy 1/2 uzyskano odsetek odpowiedzi obiektywnych wynoszący 56–64% w populacji chorych na czerniaka, z medianą czasu trwania odpowiedzi przekraczającą 14 miesięcy. Wyniki te potwierdzają rosnące znaczenie terapii komórkowych ukierunkowanych na antygeny nowotworowe w leczeniu choroby opornej na immunoterapię.
Rozwój terapii spersonalizowanych
W zakresie raka z komórek Merkla (Merkel cell carcinoma, MCC) zaprezentowano wyniki badania ADAM, oceniającego zastosowanie awelumabu w leczeniu adjuwantowym u pacjentów z zajęciem węzłów chłonnych. Choć nie osiągnięto istotności statystycznej w zakresie przeżycia wolnego od nawrotu (relapse-free survival, RFS), obserwowano trend poprawy tego parametru w ramieniu eksperymentalnym, co wskazuje na potrzebę dalszej oceny roli immunoterapii w tej populacji chorych.
Przedstawione wyniki wskazują na dalszy rozwój terapii spersonalizowanych, obejmujących zarówno leczenie celowane, immunoterapię, jak i zaawansowane terapie komórkowe. Szczególnie istotny postęp dotyczy czerniaka błony naczyniowej oka, gdzie po raz pierwszy obserwuje się istotną poprawę wyników leczenia w populacji HLA-A*02:01 - ujemnej, oraz rozwoju terapii komórkowych i mRNA, które mogą w istotny sposób zmienić standardy postępowania w chorobie zaawansowanej.
