Co piąty wcześniak zmaga się z dużymi trudnościami w dorosłości

O tym pisali naukowcy w tekście „Childhood Factors and Positive Functioning Among Adults Born Very Preterm or With Very Low Birth Weight”¹ opublikowanym w czasopiśie „JAMA Pediatrics”.

Brytyjsko-niemiecki zespół naukowców, koordynowany przez University of Warwick, przez ponad trzy dekady obserwował 416 osób urodzonych w Bawarii w latach 1985–1986. Wśród nich 214 przyszło na świat przed ukończeniem 32. tygodnia ciąży lub ważyło po urodzeniu mniej niż 1,5 kg. Pozostali uczestnicy urodzili się w terminie.

Badacze oceniali, jak badani radzą sobie w dorosłości pod względem zawodowym, finansowym oraz społecznym. Brali pod uwagę m.in. ich sytuację materialną, skłonność do podejmowania ryzykownych zachowań oraz relacje z bliskimi: rodzicami, partnerami i przyjaciółmi. Na tej podstawie wyróżnili trzy główne profile.

Trzy ścieżki w dorosłość

Pierwszą kadrę tworzyły osoby świetnie odnajdujące się we wszystkich analizowanych obszarach. Należało do niej 56 proc. badanych z grup ryzyka (urodzonych przedwcześnie lub z bardzo niską masą ciała) oraz 74 proc. urodzonych w terminie.

Do drugiej kategorii zaliczono ludzi na ogół dobrze radzących sobie w życiu, choć częściej miewających trudności w relacjach partnerskich i osiągających nieco słabsze wyniki finansowe. Tworzyło ją 26 proc. wcześniaków i 24 proc. osób z grupy kontrolnej.

W trzecim profilu różnice okazały się najbardziej uderzające. Należało do niego 18 proc. dorosłych urodzonych przedwcześnie i zaledwie 1,5 proc. urodzonych o czasie. Osoby te zmagały się z problemami finansowymi, barierami w budowaniu i utrzymywaniu więzi, a także znacznie niżej oceniały swoją ogólną satysfakcję z życia.

Dziecięce IQ kluczem do przyszłości

Naukowcy próbowali ustalić, czy konkretne cechy i doświadczenia z dzieciństwa pozwalały przewidzieć późniejsze losy badanych. Oprócz samego wcześniactwa pod uwagę wzięto płeć, samokontrolę, zaangażowanie w wykonywanie zadań, jakość opieki rodzicielskiej, relacje z rówieśnikami, dochody rodziny, atmosferę domową oraz relacje między rodzicami.

Gdy każdy ze wspomnianych elementów analizowano osobno, lepszemu funkcjonowaniu sprzyjały m.in. narodziny w terminie, większa determinacja dziecka oraz wspierający styl wychowania. Po uwzględnieniu wszystkich zmiennych jednocześnie okazało się jednak, że tylko jeden wskaźnik niezależnie prognozował późniejszą sytuację uczestników: iloraz inteligencji zmierzony w wieku ośmiu lat.

Osoby, których IQ w wieku ośmiu lat było wyższe o 15 punktów, miały o 79 proc. mniejsze ryzyko poważnych problemów społeczno-ekonomicznych po trzydziestce. Jak wyjaśniają autorzy, 15 punktów to mniej więcej przeciętna różnica w wynikach testów poznawczych między dziećmi urodzonymi skrajnie przedwcześnie a ich rówieśnikami z ciąż donoszonych.

Nadzieja we wczesnym wspomaganiu rozwoju

Autorzy publikacji podkreślili przy tym, że zdolności poznawcze nie są cechą statyczną ani wrodzoną na stałe. Na ich kształtowanie mocno wpływają warunki wychowania, jakość edukacji oraz odpowiednio wcześnie wdrożone wsparcie rozwoju.

– Przez dziesięciolecia zastanawiano się, czy wcześniaki są skazane na kłopoty przez całe życie. Nasze badanie przynosi złożoną, ale pełną nadziei odpowiedź. Większość takich osób dobrze radzi sobie po trzydziestce, buduje kariery, związki i przyjaźnie podobnie jak wszyscy inni. Istnieje jednak mniejszość, która doświadcza realnych trudności – podsumował prof. Dieter Wolke, jeden z głównych autorów pracy.

Jego zdaniem wnioski są niezwykle istotne, ponieważ dzięki postępowi medycyny przeżywa obecnie ok. 95 proc. dzieci urodzonych bardzo przedwcześnie lub z bardzo niską masą ciała, w związku z czym coraz liczniejsza ich grupa wkracza w dorosłość.

Pomoc takim maluchom nie powinna zatem ograniczać się do rutynowego monitorowania czysto medycznych następstw wcześniactwa. Długofalowe, wymierne korzyści przynosi przede wszystkim inwestowanie w ich rozwój poznawczy – między innymi poprzez edukację i wsparcie rodziców oraz specjalne programy w szkołach.

Przypis:

1. www.jamanetwork.com/2851768.

Przedwczesny poród silniej niż pandemia wiązał się z depresją matekGdy pandemia COVID-19 ograniczyła rodzicom kontakt z wcześniakami na oddziałach intensywnej terapii, specjaliści obawiali się gwałtownego wzrostu depresji poporodowej. Polskie badanie pokazało jednak bardziej złożony obraz – większym obciążeniem dla matek niż covidowe restrykcje okazał się sam poród przedwczesny.

Przeczytaj także: „Jaki jest wpływ popularnych leków na rozwój płodu?”.