Głowa w chmurach, jelita w stresie
123RF
Zespół hiperkinetyczny z deficytem uwagi (ADHD – attention deficit hyperactivity disorder) wiąże się ze znacznie częstszym występowaniem problemów z układem trawiennym – ryzyko zaparć u pacjentów jest niemal dwukrotnie wyższe, a zespołu jelita drażliwego o 58 proc. większe.
- Związek z brzuchem – analiza danych ponad 1,9 mln pacjentów potwierdza, że ADHD ma ścisły związek z problemami gastrycznymi – ryzyko zaparć jest u nich niemal dwukrotnie wyższe, a zespołu jelita drażliwego o 58 proc. większe
- Choć problemy z układem pokarmowym przy autyźmie są dobrze znane, dolegliwości towarzyszące ADHD często umykają uwadze lekarzy, gdy uwaga skupia się wyłącznie na samym zaburzeniu
- Naukowcy sprawdzili, czy za tę zależność odpowiada styl życia, stosowane leki, czy specyficzny skład mikrobioty jelitowej wpływający na komunikację z mózgiem
Dotychczas dobrze udokumentowano zaburzenia przewodu pokarmowego u osób ze spektrum autyzmu. Brakowało jednak pełnych danych na temat częstości występowania dolegliwości żołądkowo-jelitowych w grupie pacjentów z ADHD.
Badacze z University of Warwick w Coventry przeanalizowali dane pochodzące z 23 projektów badawczych, przeprowadzonych w takich państwach jak USA, Szwecja, Niemcy i Korea Południowa. Wiek uczestników mieścił się w przedziale od 2 do 65 lat, a łącznie w projektach wzięło udział ponad 1,9 mln osób – wyniki opisano w artykule „The Association Between Attention-Deficit Hyperactivity Disorder and Gastrointestinal Symptoms: A Systematic Review and Meta-Analysis”1 opublikowanym w „Journal of Attention Disorders”.
Okazało się, że osoby z ADHD były o niemal 50 proc. bardziej narażone na występowanie objawów ze strony układu pokarmowego niż pacjenci bez tego zaburzenia. Uczestnicy z ADHD mieli prawie dwukrotnie wyższe ryzyko zaparć, o 58 proc. wyższą częstość występowania zespołu jelita drażliwego i ponadczterokrotnie wyższe ryzyko enkoprezy (nietrzymania kału).
– Niemal każdy z analizowanych przez nas objawów ze strony układu pokarmowego – zaparcia, zespół jelita drażliwego, a nawet niestrawność – wydawał się mieć związek z ADHD – skomentowała współautorka analizy Sarah Blake z Warwick Medical School.
Jak podkreśliła, objawy te mogą znacząco wpływać na codzienne życie chorych, a jednak łatwo je pominąć, gdy uwaga personelu medycznego skupia się wyłącznie na samym zaburzeniu.
Naukowcy nie potrafią jeszcze dokładnie wyjaśnić, dlaczego ADHD i problemy trawienne współwystępują, jednak przypuszczają, że składa się na to kilka czynników. Cechy pacjentów z ADHD, takie jak impulsywność czy nieregularne spożywanie posiłków, mogą negatywnie wpływać na kondycję układu trawiennego. Również farmakoterapia stosowana w tym schorzeniu może wywoływać skutki uboczne ze strony przewodu pokarmowego, w tym zaparcia.
Kolejnym elementem, który potencjalnie modyfikuje tę zależność, jest mikrobiota jelitowa. Wcześniejsze obserwacje wskazywały na odmienny skład bakterii jelitowych u osób z ADHD, co może wpływać na komunikację między układem pokarmowym a mózgiem za pośrednictwem nerwu błędnego – jednej z głównych dróg łączących te narządy (tzw. oś jelito–mózg).
Autorzy pracy zaznaczyli zarazem, że wyniki ich pracy nie dowodzą, iż samo ADHD jest bezpośrednią przyczyną problemów trawiennych. Konieczne będą dalsze analizy, aby ustalić, w jakim stopniu za tę zależność odpowiadają czynniki biologiczne, a w jakim stopniu wynika ona ze stosowania leków lub innych zmiennych.
– Nie możemy jeszcze stwierdzić, że to ADHD powoduje problemy jelitowe, ani dokładnie określić, co stoi u podstaw tego związku, jednak zaobserwowana prawidłowość zasługuje na uwagę. Lekarze opiekujący się pacjentami z ADHD powinni rozważyć zadawanie pytań o objawy ze strony układu pokarmowego, zwłaszcza jeśli rzutują on na jakość życia chorych – skomentował współautor publikacji dr Saran Shantikumar z Warwick Medical School.
– Osoby zmagające się z bardziej złożonymi dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi mogą również odnieść korzyści ze wsparcia dietetyka lub gastroenterologa – zaznaczył ekspert.
Szacuje się, że ADHD dotyczy ok. 5 proc. dzieci i 3–4 proc. dorosłych na całym świecie, przy czym w ciągu ostatnich czterech dekad odnotowano gwałtowny wzrost liczby stawianych diagnoz.
Przypis:
Przeczytaj także: „Pestycydy w ciąży a autyzm – ucinamy spekulacje”.
