„Lex szarlatan” do Trybunału Konstytucyjnego ►

– Nie walczy się z bezprawiem za pomocą innego bezprawia – stwierdził prezydent Karol Nawrocki, informując o skierowaniu do Trybunału Konstytucyjnego nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Prezydent podjął decyzję w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta – czyli nowych przepisów, które mają skuteczniej przeciwdziałać niebezpiecznym praktykom pseudoleczniczym oraz rozszerzyć kompetencje urzędu dbającego o interesy chorych.

Karol Nawrocki zdecydował na skierowaniu regulacji do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej.

Jak to uzasadnił?

Wideo pochodzi zze strony internetowej: www.youtube.com/0a4NEe0hD0.

Wyjaśnienia prezydenta

– Państwo musi chronić pacjentów przed oszustami, którzy żerują na chorobie i ludzkim strachu, szczególnie przed tymi, którzy dla zysku odciągają ludzi od skutecznej terapii. Działania te muszą jednak odbywać się z poszanowaniem konstytucji, wolności obywateli i swobody działalności gospodarczej – podkreślił prezydent w wystąpieniu opublikowanym 20 sierpnia na stronie internetowej Kancelarii Prezydenta.

Karol Nawrocki zwrócił uwagę, że mimo słusznego celu regulacji proponowane przepisy są krytycznie oceniane przez liczne organizacje pacjenckie, pracodawców i stowarzyszenia biznesowe.

Głównym zarzutem wobec noweli jest brak precyzyjnego rozróżnienia między podmiotami działającymi na szkodę zdrowia a uczciwymi przedsiębiorcami.

– Do jednej grupy tzw. szarlatanów rząd zakwalifikował realnie zagrażających zdrowiu oszustów i tysiące polskich firm zajmujących się zielarstwem, zdrowym odżywianiem czy medycyną komplementarną. Przepisy skonstruowano tak, że wielotysięcznymi karami można obłożyć zarówno kogoś, kto sprzedaje zioła i suplementy, jak i oszusta zniechęcającego do leczenia opartego na nauce. Poważne sprawy wymagają ostrych przepisów, a nie wrzucania do jednego worka uczciwych przedsiębiorców z przestępcami – mówił Karol Nawrocki.

Prezydent zwrócił uwagę, że po konsultacjach przeprowadzonych przez Kancelarię Prezydenta – między innymi z przedstawicielami Business Center Club oraz fundacji onkologicznych – uwypukliły się kluczowe wady systemowe projektu. Zarzucił rządowi wybór „drogi na skróty” poprzez przekazanie arbitralnej władzy urzędnikom.

Zagrożenie dla konstytucyjnych praw i swobody badań

W ocenie prezydenta ustawa w proponowanej wersji godzi w fundamenty państwa prawa, pozbawiając obywateli i przedsiębiorców realnej ochrony sądowej.

– Głównym problemem jest pozbawienie obywateli prawa do sprawiedliwego procesu i skutecznej obrony. Ustawa pozwala na nakładanie kar oraz blokad jeszcze przed prawomocnym wyrokiem, co sprawia, że następcza kontrola sądowa staje się iluzoryczna. Przedsiębiorca może zbankrutować, zanim doczeka się rozstrzygnięcia. Ponadto procedura nie gwarantuje udziału niezależnych ekspertów, a decyzję o rzekomej dezinformacji ma jednoosobowo podejmować urzędnik – wskazał prezydent, ostrzegając także przed ryzykiem ograniczenia wolności debaty naukowej i prowadzenia badań.

– Nie walczy się z bezprawiem za pomocą innego bezprawia. Państwo nie może tworzyć administracji, która metodami z poprzedniego ustroju opiera się na wszechwładzy urzędnika – dodał.

– Przepisy przesłanej do mnie ustawy kieruję przed podpisaniem do Trybunału Konstytucyjnego, aby jednoznacznie zbadał ich zgodność z ustawą zasadniczą. Zasada jest prosta: skutecznie chronić pacjentów, surowo karać oszustów i bezwzględnie przestrzegać konstytucji – podsumował prezydent.

Prezydencka inicjatywa legislacyjna

Nawrocki zapowiedział wniesienie własnej inicjatywy legislacyjnej, która ma w sposób precyzyjny i bezpieczny dla systemu prawnego uderzyć w nieuczciwe praktyki.

– Przygotowałem projekt nowelizacji Kodeksu karnego, który stanowi realne, skuteczne i bezpieczne dla demokracji rozwiązanie problemu. Wprowadza on jasne przepisy karne dla osób, które dla zysku świadomie odciągają pacjentów od medycyny opartej na dowodach naukowych (EBM). O winie i karze nie będzie decydował urzędnik, lecz niezawisły sąd po rzetelnym procesie – wyjaśnił Karol Nawrocki, podkreślając, że w projekcie założono wzmocnienie roli Rzecznika Praw Pacjenta, który uzyskałby uprawnienia do formalnego udziału w działaniach prokuratury oraz w postępowaniu sądowym.

Co z projektem prezydenta?

Zapowiedziany przez prezydenta projekt nowelizacji Kodeksu karnego do 20 sierpnia do godz. 14 nie został jeszcze opublikowany w wykazie prac Sejmu ani na stronie Kancelarii Prezydenta RP.

O przepisach skierowanych do Trybunału Konstytucyjnego

Przygotowane przez resort zdrowia we współpracy z Rzecznikiem Praw Pacjenta przepisy zakładają, że RPP będzie mógł wydawać ostrzeżenia publiczne, jeśli strona postępowania dopuści się praktyk zagrażających pacjentom. Organ ten zyska również prawo do wydawania decyzji tymczasowych, nakazujących natychmiastowe zaprzestanie określonych działań lub zaniechań jeszcze przed zakończeniem pełnej procedury.

Dodatkowo Rzecznik Praw Pacjenta otrzyma uprawnienie do żądania wszczęcia oraz uczestnictwa w postępowaniach cywilnych dotyczących praw pacjenta – na zasadach analogicznych do tych, które przysługują prokuratorowi.

Akt prawny reguluje ponadto kwestie ziołolecznictwa. Chodzi o wyraźne oddzielenie legalnej, bezpiecznej i stosowanej od wieków fitoterapii (często wspierającej medycynę konwencjonalną) od niebezpiecznego znachorstwa. Po wejściu przepisów w życie żaden podmiot nie będzie mógł udzielać świadczeń zdrowotnych bez oficjalnego wpisu do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą.

Ministerstwo Zdrowia w porozumieniu z Rzecznikiem Praw Pacjenta przewidziało także surowe sankcje finansowe. Za naruszenie zbiorowych praw pacjentów grozić będzie kara do 1 mln zł, natomiast za brak współpracy z RPP – do 100 tys. zł. Kary te znajdą zastosowanie również w sytuacjach, gdy dana działalność zostanie formalnie zakończona tuż przed wydaniem decyzji.

Przeczytaj także: „Jak to się stało, że Termedia wygrała proces z Ziębą? – uzasadnienie do wyroku”.