Nowotwór? Co piąty z nas wierzy w skuteczność suplementów

Zgodnie z deklaracjami Polacy boją się nowotworów i znają podstawowe czynniki ryzyka, jednak wiedza ta rzadko przekłada się na konkretne działania profilaktyczne. Co piąty z nas wierzy w ochronne działanie suplementów diety przeciw nowotworom.

Polacy mają wiedzę, że nowotwory należą do najpoważniejszych zagrożeń zdrowotnych i są w stanie wskazać podstawowe czynniki ryzyka zachorowania, ale w praktyce rzadko korzystają z działań profilaktycznych i badań przesiewowych. Co więcej, znaczna część rodaków pozostaje podatna na pseudomedyczne treści dotyczące zapobiegania nowotworom – czytamy w raporcie „Wiedza, postawy i zachowania Polaków w zakresie profilaktyki onkologicznej”, opracowanego przez badaczy Szkoły Zdrowia Publicznego Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP).

Niepokojący paradoks

Z badania wynika, że zaledwie 12,7 proc. Polaków ocenia swoją wiedzę o chorobach nowotworowych jako wysoką lub bardzo wysoką. Ponad jedna trzecia badanych uznaje, że jest ona niska lub bardzo niska.

– Nasze badanie ujawnia niepokojący paradoks: Polacy boją się nowotworów, ale nie podejmują działań, które mogłyby ich uchronić. Co piąty respondent wierzy, że suplementy diety chronią przed rakiem, a co szósty – że skuteczne są tzw. detoksy – wskazuje dr hab. Justyna Grudziąż-Sękowska z Zakładu Epidemiologii i Zdrowia Populacyjnego CMKP. W jej ocenie zjawisko to jest funkcją narastającej dezinformacji zdrowotnej, którą szczególnie widać w mediach społecznościowych.

Komentarze do najnowszej listy refundowanych lekówNa stronach rządowych opublikowano projekt obwieszczenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Wejdzie on w życie 1 lipca 2026 r.

Raport podaje, iż najbardziej rozpoznawanym czynnikiem ryzyka nowotworów jest palenie tytoniu (ok. 65 proc. wskazań). Ponad 60 proc. badanych wymieniło predyspozycje genetyczne i nadmierną ekspozycję na promieniowanie UV. Znacznie mniej osób zdaje sobie sprawę z zagrożenia w tym kontekście otyłością, niską aktywnością fizyczną czy zakażeniami niektórymi drobnoustrojami. Nadwagę lub otyłość jako czynnik zwiększający ryzyko nowotworów wymieniło 41,9 proc. badanych.

– W debacie publicznej o nowotworach dominuje temat palenia tytoniu – i słusznie, bo rozpoznaje go blisko 65 proc. badanych. Tymczasem otyłość, która zwiększa ryzyko co najmniej kilkunastu typów nowotworów, jest wskazywana tylko przez 42 proc. respondentów. To poważna luka, którą programy profilaktyczne muszą wypełnić – podkreśla dr Kuba Sękowski z Zakładu Prawa, Historii i Komunikacji Medycznej CMKP.

Sama edukacja nie wystarczy

Ponad 57 proc. pytanych Polaków wskazało regularne badania przesiewowe jako skuteczny sposób na zmniejszanie ryzyka nowotworów. Tyle samo rodaków uznaje, że kluczowe znaczenie ma rzucenie papierosów. Jednocześnie tylko niespełna 40 proc. ankietowanych wskazało utrzymywanie prawidłowej masy ciała jako element profilaktyki onkologicznej.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że za świadomością znaczenia badań profilaktycznych nie idzie uczestnictwo w programach przesiewowych. Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia zgłaszalność do mammografii wynosi około 33 proc., do cytologii około 14 proc., a do badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego 17–20 proc. uprawnionych osób.

Większe szanse na przeżycie chorych na nowotwory rozsianeOstatnie cztery dekady przyniosły ponaddwukrotny wzrost długoterminowego przeżycia pacjentów z nowotworem przerzutowym de novo. Jednocześnie postęp w poszczególnych typach nowotworów jest ciągle nierównomierny.

– Wyniki naszego badania potwierdzają diagnozę, którą znamy już z danych NFZ: Polacy wiedzą, że badania przesiewowe są ważne, ale biorą w nich udział zbyt rzadko. Luka między deklarowaną wiedzą a rzeczywistym zachowaniem to największe wyzwanie dla projektowania programów profilaktycznych finansowanych ze środków publicznych – dodaje Kuba Sękowski, zaznaczając, że sama edukacja nie wystarczy, konieczne jest też usuwanie barier organizacyjnych i tworzenie dodatkowych zachęt do udziału w badaniach.

Bardzo niepokojące są wnioski raportu, dotyczące skali podatności na niezweryfikowane naukowo informacje dotyczące profilaktyki nowotworowej. Regularne przyjmowanie suplementów diety jako efektywną metodę ochrony przed nowotworami wskazało 20,8 proc. ankietowanych. 16,2 proc. z nas wierzy w skuteczność tzw. detoksów, specjalnych soków lub herbat.

Przeczytaj także: „Astronomiczne koszty leczenia raka krwi w Polsce”.