Przekazanie technologii wspomagających. Ważne informacje dla przychodni

Centralna wypożyczalnia technologii wspomagających Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) jest w trakcie wygaszania, które zakończy się w 2028 r. Zmiany prawne w programie wprowadzone ustawą z 17 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wprowadziły nowe rozwiązania do programu. Obecnie nazywa się on „Programem wypożyczania i nieodpłatnego przekazania technologii wspomagających dla osób z niepełnosprawnością” – pisze portal Prawo.pl.

Jednak nie tylko osoby indywidualne z orzeczeniem o niepełnosprawności mogą wypożyczyć sprzęt i wnioskować o jego zatrzymanie na stałe. Choć te osoby mogą wnioskować o zatrzymanie sprzętu już teraz – niezależnie, czy wypożyczyły sprzęt wcześniej, czy chcą go dopiero wypożyczyć.

– Jeżeli masz aktywną umowę wypożyczenia technologii wspomagającej i posiadasz ważne orzeczenie o niepełnosprawności, możesz złożyć wniosek o nieodpłatne przekazanie Ci tego sprzętu na własność. Jeżeli złożyłeś wniosek o wypożyczenie sprzętu do 30 września 2026 roku i on obecnie jest w trakcie obsługi, najpierw musisz zawrzeć umowę wypożyczenia, a następnie możesz wnioskować o nieodpłatne przekazanie tego sprzętu. Jeżeli jesteś nowym beneficjentem i dotychczas nie korzystałeś z wypożyczalni, teraz możesz ubiegać się jednym wnioskiem o wypożyczenie i o nieodpłatne przekazanie technologii – informuje PEFRON na swojej stronie. Tam też udostępnia wszystkie wnioski.

Obecnie osoby indywidualne mogą wypożyczyć: aparaty słuchowe; oprogramowania wspierające komunikację alternatywną, programy do translacji brajla, powiększalniki przenośne i stacjonarne, drukarki brajlowskie,
PCeye – urządzenia do sterowania komputerem za pomocą wzroku, urządzenia wspomagające słyszenie, systemy wspomagające słyszenie, linijki brajlowskie.

Można także wnioskować o zatrzymanie tego sprzętu. Obecnie do wypożyczenia jest 6 tys. sztuk sprzętu.

Przychodnie i samorządy będą mogły składać wnioski o przyjęcie sprzętu 

PFRON ogłosi też terminy na złożenie wniosków o przejęcie sprzętu z wypożyczalni dla uprawnionych podmiotów. Są to:

• państwowe jednostki organizacyjne,
• jednostki samorządu terytorialnego lub ich jednostki organizacyjne,
• samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,
• organizacje pozarządowe i podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w szczególności działające na rzecz osób z niepełnosprawnościami, na realizację celów statutowych tych podmiotów, niebędących działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. O sprzęt będą więc mogły starać się też np. spółdzielnie socjalne, organizacje kościelne, związki wyznaniowe, kluby sportowe, które nie działają dla zysku.

Bożena Borowiec, wiceprezes PFRON, w piśmie do Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) poinformowała, że  fundusz, we współpracy z Rządową Agencją Rezerw Strategicznych, opublikuje wykaz technologii dostępnych do nieodpłatnego przekazania, a następnie ogłosi nabór wniosków dla uprawnionych podmiotów.

Szczegółowe informacje dotyczące zasad, warunków oraz terminów naboru zostaną zamieszczone na stronie internetowej PFRON.

Borowiec dodaje, że ostateczna decyzja o nieodpłatnym przekazaniu technologii z rezerwy strategicznej jest w kompetencji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Rolą funduszu w świetle obowiązującej ustawy jest określenie zapotrzebowania na asortyment do nieodpłatnego przekazania i przekazanie rekomendacji w tym zakresie do MSWiA.

Naprawa sprzętu na koszt użytkownika. Zmiany w umowach 

RPO wystąpił z pismem do prezesa PFRON w związku ze skargą, która wpłynęła do biura rzecznika od użytkownika wypożyczalni. Zawarł on umowę wypożyczenia aparatów słuchowych, która obejmowała m.in. usługi serwisowe i nieodpłatne naprawy wynikające ze zwykłego użytkowania czy wsparcie techniczne i dostosowanie technologii do jego potrzeb. Poinformowano go jednak o zakończeniu programu i konieczności aneksowania umowy wypożyczenia. Zgodnie z aneksem, musiał przejąć ryzyko napraw i serwisu na siebie.

– Taki stan rzeczy miał postawić dotychczasowych beneficjentów wypożyczalni w szczególnie niekorzystnym położeniu, ponieważ, nie godząc się na mniej korzystne w stosunku do umowy postanowienia aneksu, byliby zmuszeni do zwrotu sprzętu umożliwiającego im codzienne funkcjonowanie – pisze w piśmie Anita Błaszczak-Banasiak, zastępca RPO.

Faktycznie, po zmianach programu RARS, który prowadzi wypożyczalnię na zlecenie PFRON, nie świadczy już usług naprawy sprzętu, jeśli zepsuje się użytkownikowi. Potwierdza to Bożena Borowiec w odpowiedzi na pismo RPO.

– Fundusz poinformował wszystkich beneficjentów o zmianie warunków realizacji aktywnych umów od 1 stycznia 2026 r. oraz umożliwił im podjęcie decyzji o kontynuowaniu wypożyczenia na zmienionych zasadach albo o rezygnacji z umowy – odpowiada. Podkreśla, że zmiany nie są winą funduszu i zdecydowana większość użytkowników aneksowała umowy (jest ich 1300).

Część sprzętu do utylizacji 

Wiceprezes PFRON odpowiedziała też rzecznikowi, że kilka procent sprzętu z wypożyczalni będzie zutylizowane. Wyjaśniła, że wynika to przede wszystkim z faktu, iż część technologii wyposażona była w jednorazowe kody dostępu, których nie można wykorzystać ponownie (np. specjalistyczne oprogramowanie lub tablety z aplikacją MÓWik). Sprzęty te wróciły do magazynów RARS w związku z rezygnacją użytkowników lub ich śmiercią, a ich ponowne udostępnienie nie jest możliwe.