Hipokretyny (oreksyny) to niedawno zidentyfikowane neuropeptydy produkowane w neuronach bocznego podwzgórza. Uczestniczą one w regulacji różnorodnych zachowań, m.in. poszukiwania i przyjmowania pokarmu, reakcji na stres, czuwania i snu. Zaburzenia w ośrodkowej transmisji hipokretynowej stanowią podłoże narkolepsji. Postuluje się istotną rolę hipokretyn w regulacji homeostazy energetycznej organizmu, osi podwzgórze–przysadka–nadnercza, procesach uczenia się i zapamiętywania bodźców wpływających na układ nagrody. W niniejszym artykule przedstawiono wyniki badań anatomicznych, neurofizjologicznych, farmakologicznych i behawioralnych wskazujących na udział hipokretyn w rozwoju uzależnień od substancji psychoaktywnych, w tym powrotach do używania substancji uzależniającej po okresie abstynencji.