Epoka po Dawidzie K. ►

W systemie ochrony zdrowia potrzebujemy więcej pieniędzy, ale po sprawie Dawida K. – lekarza w trakcie specjalizacji, który w 2025 r. zarobił w jednym szpitalu 1,6 mln zł – społeczeństwo po prostu się na to nie zgodzi. Wojciech Konieczny przyznał, że zanim dołożymy więcej, trzeba zlikwidować patologie płacowe i poprawić wyceny świadczeń, a potem zwiększać finansowanie zdrowia do 9 proc. PKB.

Polski system opieki zdrowotnej jest w finansowym klinczu. Z jednej strony brakuje pieniędzy na leczenie, z drugiej decydenci nie mogą po prostu podnieść podatków, bo zablokuje ich opór społeczny. Zwrócił na to uwagę Wojciech Konieczny z Lewicy, senator, były wiceminister zdrowia, neurolog i były dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Miejskiego Szpitala Zespolonego w Częstochowie.

Ekspert uczestniczył w panelu „Wizje systemu ochrony zdrowia – co łączy, a co dzieli partie polityczne”, który odbył się podczas X Kongresu Wizja Zdrowia – Diagnoza i Przyszłość – Foresight Medyczny.

Wypowiedź eksperta poniżej. Pod wideo dalsza część tekstu.

Konieczny przyznał, że żyjemy w epoce po dr. Dawidzie K.

Chodziło o głośną sprawę lekarza w trakcie specjalizacji, który w 2025 r. zarobił w jednym szpitalu 1,6 mln zł.

– Mówienie o jakimkolwiek wzroście pieniędzy w systemie ochrony zdrowia wywoła społeczny gniew – tłumaczył.

Co zatem należałoby zrobić najpierw?

Konieczny zaznaczył, że zarobki części medyków są za wysokie, a rozwiązaniem tego problemu powinno być urealnienie wycen świadczeń ustalanych przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Zawyżone wyceny niektórych prostych procedur medycznych pozwalają szpitalom generować nadwyżki finansowe, które są następnie przeznaczane na wypłacanie rekordowych pensji lekarzom wykonującym te zabiegi.

– Zdarza się, że drobny zabieg jest tak samo wyceniony, jak trzytygodniowa hospitalizacja na oddziale interny. Coś tu nie gra. Musimy wyplenić tę patologię – argumentował.

Dopiero po poprawieniu cenników i zlikwidowaniu patologii płacowych państwo powinno dążyć do zwiększenia finansowania zdrowia do 9 proc. PKB.

Podatek od automatyzacji

Aby osiągnąć ten cel, konieczna jest zmiana źródła finansowania. Obecny model, oparty na składce, Konieczny uznał za skompromitowany.

– Bardzo dużo ludzi jest z niej zwolnionych. Lekarze płacą bardzo niską składkę przy bardzo wysokich zarobkach, a ludzie pracujący na etatach płacą 9 proc. Ktoś inny może zapłacić 4,5 proc., a rolnicy mają jeszcze inne stawki – wyliczał senator, dodając, że tego mechanizmu nie da się już skutecznie poprawić.

Dlatego, jak stwierdził Konieczny, docelowym rozwiązaniem jest system budżetowy i podatek zdrowotny.

Konieczny wskazał na konieczność opodatkowania dochodów przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem firm stawiających na automatyzację.

Lewica wie, jak zwiększyć finansowanie zdrowia

O podatku zdrowotnym „Menedżer Zdrowia” rozmawiał z Wojciechem Koniecznym w lutym 2026 r.

– Polacy chcą mieć ochronę zdrowia na poziomie Unii Europejskiej. Dzięki naszemu projektowi ustawy, w którym zapisano likwidację składki zdrowotnej i zastąpienie jej jednolitym podatkiem zdrowotnym obejmującym PIT i CIT, byłoby to możliwe – stwierdził Wojciech Konieczny.

– Składka zdrowotna po prostu nie działa – ocenił.

– System ochrony zdrowia nie może dłużej działać, będąc tak niedofinansowanym – mówił w „Menedżerze Zdrowia”, omawiając szczegółowo propozycję Lewicy.

Mówił, że Lewica chciałaby „zdjąć ciężar finansowania ochrony zdrowia” z pracowników etatowych i drobnych przedsiębiorców, a większą odpowiedzialność finansową miałyby ponieść korporacje.

Powtórzył, że składka zdrowotna nie jest ani efektywna, ani sprawiedliwa.

– Obecny mechanizm finansowania nie rozkłada w sposób proporcjonalny ciężaru utrzymania Narodowego Funduszu Zdrowia i okazuje się niewystarczający, a deficyt jest kompensowany środkami z budżetu państwa – podkreślił Wojciech Konieczny, dodając, że Polacy chcą mieć ochronę zdrowia na poziomie Unii Europejskiej.

– Przeznaczamy na zdrowie około 6 proc. PKB, podczas gdy Niemcy wydają niemal 12 proc. W naszym projekcie założyliśmy stopniowe dojście do 9 proc. PKB, czyli poziomu zbliżonego do średniej unijnej, która wynosi około 10 proc. – tłumaczył ekspert.

Główne założenia pomysłu Lewicy dotyczące podatku zdrowotnego to:

stawka: 12 proc. od podstawy opodatkowania PIT i CIT, co przy kwocie wolnej 30 tys. zł rocznie dla wszystkich podatników (w tym przedsiębiorców) daje dla 90 proc. obywateli największą obniżkę obciążeń zdrowotnych od lat,
dla osób prawnych (między innymi korporacji), które do tej pory nie płaciły składki zdrowotnej, to również 12 proc., ale przewidziana jest tarcza podatkowa, czyli odliczenie 7 proc. dla tych firm, które uczciwie odprowadzają wszystkie podatki w Polsce (to oznacza, że efektywnie zapłacą o 5 proc. więcej podatku CIT),
pełna synchronizacja z systemem zwolnień i odliczeń podatkowych PIT.

Wojciech Konieczny dodał, że system oparty na składce zdrowotnej nabiera cech niekonstytucyjnych.

– Obciążenia są rozkładane nierówno i dostęp do ochrony zdrowia też nie jest równy. Dalsze trwanie tego modelu oznacza konieczność coraz większego finansowania systemu z budżetu państwa albo przerzucania kosztów bezpośrednio na obywateli. Na to się nie zgadzamy – podkreślił.

Poza tym w projekcie Lewicy znalazł się zapis o podatku tłuszczowym i jednolita akcyza alkoholowa.

– Chcemy opodatkować produkty, które realnie pogarszają zdrowie – zwrócił uwagę, dodając, że niezdrowa żywność i alkohol są niedostatecznie opodatkowane.

– Nie chcemy, by zmiany w systemie ochrony zdrowia odbywały się kosztem polskich rodzin, lecz tych, którzy w Polsce bardzo dużo zarabiają, a jednocześnie nie płacą adekwatnych podatków – powiedział.

Całość wpływów z podatku tłuszczowego miałaby być przekazywana do Narodowego Funduszu Zdrowia.

Co do jednolitej akcyzy alkoholowej, Lewica zaproponowała nowy podział wpływów: 80 proc. dla NFZ, 20 proc. do budżetu państwa.

– Pieniądze z akcyzy muszą być wydawane na cele zdrowotne – ocenił.

– Średnia unijna wydatków na zdrowie to 10 proc. produktu krajowego brutto, a w Polsce – 6 proc. Dzięki zmianom przygotowanym przez Lewicę jesteśmy w stanie podnieść nakłady na zdrowie do 9 proc. PKB i jednocześnie przynosząc ulgę finansową pracownikom i mikroprzedsiębiorcom – stwierdził.

Koniec decyzyjności burmistrzów

Uporządkowanie finansów musi iść w parze ze zmianą struktury właścicielskiej.

Konieczny opowiedział się za centralizacją zarządzania szpitalami na poziomie województw. Skrytykował dotychczasowy model, w którym o losie oddziałów decydują samorządowcy niższego szczebla.

– Nie wierzę, że reforma osiągnie zakładane efekty, jeżeli pozwolimy decydować o tym, czy dany oddział ma istnieć, prezydentowi miasta lub burmistrzowi. On zadecyduje, że laryngologii czy chirurgii dziecięcej ma nie być, bo przynosi straty i brakuje lekarzy – stwierdził polityk.

Zgodnie z jego koncepcją nadzór nad wszystkimi szpitalami w regionie – miejskimi, powiatowymi i wojewódzkimi – powinien przejąć marszałek województwa.

Wyjątkiem pozostałyby instytuty i szpitale uniwersyteckie. Z punktu widzenia systemu zarządzanie z poziomu regionu to jedyny sposób, aby wymusić współpracę transgraniczną placówek i uniknąć dublowania deficytowych usług medycznych na danym terenie.