Nadleczenie i niedopłacenie
PAP/Tomasz Gzell
1 082 118 385,90 zł – tyle wyniosły nierozliczone nadwykonania w programach lekowych za pierwsze półrocze 2026 r. Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski podał te zaległości z dokładnością do grosza, ale przyznał jednocześnie, że resort nie wie, ilu pacjentów czeka na terapię z powodu wyczerpania szpitalnych kontraktów.
Brak terminowej zapłaty za świadczenia wykonane ponad wyznaczony limit wywołał obawy o wstrzymywanie kwalifikacji nowych pacjentów i stał się przedmiotem interpelacji nr 19419 zgłoszonej przez posła Jarosława Krajewskiego z Prawa i Sprawiedliwości.
W odpowiedzi podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia Tomasz Maciejewski podał dokładne zestawienie niezapłaconych nadwykonań dotyczące programów lekowych.
Wyliczył, że łączna wartość prawidłowo sprawozdanych i nierozliczonych przez Narodowy Fundusz Zdrowia świadczeń w programach lekowych za okres od stycznia do czerwca 2026 r. (według stanu na 2 września 2026 r.) wyniósł 1 082 118 385,90 zł.
Z tej puli 859 958 516,91 zł przypadło na koszty samych leków, a 222 159 868,99 zł na pozostałe świadczenia.
Wyższe kwoty nierozliczonych nadwykonań dotyczyły programów onkologicznych (595 062 727,86 zł) w porównaniu z nieonkologicznymi (487 055 658,04 zł).
Gdzie były największe zaległości?
Z danych (z podziałem na poszczególne oddziały wojewódzkie NFZ) przekazanych przez wiceministra wynikało, że najbardziej obciążone kredytowaniem systemu są placówki w województwie małopolskim.
O co chodzi?
Wyjaśnijmy to najprościej, jak to możliwe.
Szpitale, które leczą pacjentów w ramach programów lekowych, wydają na to ogromne pieniądze z własnej kasy (gdy wykorzystają już to, co miały zapisane w umowie z NFZ). Te wydatki dzielą się na dwie części:
- leki – czyli koszt samych drogich substancji medycznych, które podaje się pacjentom,
- świadczenia – czyli koszt całej „obsługi” wokół leczenia: praca lekarzy i pielęgnarek, pobyt pacjenta w szpitalu i badania kontrolne.
Kiedy podsumujemy obie te rzeczy w danym województwie, wychodzi kwota łączna (czyli całościowy dług NFZ wobec szpitali w tym regionie).
W poniższej tabeli pokazujemy to tak:
- najpierw podajemy całkowitą sumę pieniędzy, jakich szpitalom nie oddano (na przykład w Małopolsce to ponad 228 mln zł),
- w nawiasie dokładnie tłumaczymy, z czego ta suma się składa – ile z tego to były czyste leki, a ile świadczenia (koszty obsługi medycznej).
Poniżej podane z odpowiedzi:
- województwo małopolskie: łącznie 228 609 261,58 zł (z czego na leki przypada 185 065 948,41 zł, a na świadczenia 43 543 313,17 zł),
- województwo dolnośląskie: łącznie 100 780 960,24 zł (81 880 028,30 zł i 18 900 931,94 zł),
- województwo kujawsko-pomorskie: łącznie 94 133 313,50 zł (82 408 986,10 zł i 11 724 327,40 zł),
- województwo mazowieckie: łącznie 88 203 291,39 zł (72 569 095,33 zł i 15 634 196,06 zł),
- województwo pomorskie: łącznie 84 650 592,92 zł (68 992 581,27 zł i 15 658 011,65 zł),
- województwo śląskie: łącznie 77 127 262,66 zł (61 548 475,86 zł i 15 578 786,80 zł),
- województwo wielkopolskie: łącznie 65 646 428,45 zł (56 418 960,79 zł i 9 227 467,66 zł),
- województwo lubelskie: łącznie 62 883 617,82 zł (47 831 458,05 zł i 15 052 159,77 zł),
- województwo łódzkie: łącznie 61 742 520,28 zł (53 635 855,34 zł i 8 106 664,94 zł),
- województwo podlaskie: łącznie 44 417 853,35 zł (31 149 663,74 zł i 13 268 189,61 zł),
- województwo świętokrzyskie: łącznie 38 192 046,57 zł (31 514 758,83 zł i 6 677 287,74 zł),
- województwo podkarpackie: łącznie 37 599 811,60 zł (27 826 042,78 zł i 9 773 768,82 zł),
- województwo zachodniopomorskie: łącznie 34 937 405,79 zł (11 451 221,20 zł i 23 486 184,59 zł),
- województwo warmińsko-mazurskie: łącznie 31 553 791,99 zł (22 363 717,45 zł i 9 190 074,54 zł),
- województwo opolskie: łącznie 24 799 378,05 zł (21 093 456,04 zł i 3 705 922,01 zł),
- województwo lubuskie: łącznie 6 840 849,71 zł (4 208 267,42 zł i 2 632 582,29 zł).
Zarządzanie bez wiedzy o oczekujących
Mimo dysponowania szczegółowymi rozliczeniami finansowymi, jak podał Maciejewski, Ministerstwo Zdrowia nie posiada informacji o tym, ilu pacjentów spełniających kryteria medyczne oczekuje na leczenie z powodu wyczerpania wartości kontraktów szpitalnych.
Wiceminister zaznaczył, że sam upływ czasu pomiędzy kwalifikacją a pierwszym podaniem leku nie oznacza z definicji problemów budżetowych, gdyż wpływ na to mogą mieć uwarunkowania kliniczne, czasowa niedostępność leku lub możliwości organizacyjne ośrodka. Maciejewski podkreśił stanowczo, że sytuacja finansowa szpitala nie jest medyczną przesłanką do odmowy kwalifikacji, a każdy przypadek przesuwania terapii z uwagi na brak środków powinien być niezwłocznie zgłaszany do oddziału wojewódzkiego NFZ.
Maciejewski wskazał równocześnie na systematyczny wzrost nakładów.
W planie finansowym NFZ na 2026 r. przewidziano na programy lekowe 16,85 mld zł. To skok o ponad 70 proc. w stosunku do 2023 r., w którym wydatki te wynosiły nieco ponad 9 mld zł. Ponadto w lipcu 2026 r. płatnik uruchomił dodatkowe 566,1 mln zł na pokrycie świadczeń wykonanych w pierwszym kwartale, z czego 523,58 mln zł dotyczyło samych leków i kwota ta została w całości przekazana placówkom leczniczym.
Przeczytaj także: „Limitowanie potwierdzone”.
