Wprowadzenie: Celem artykułu jest analiza procesu tworzenia i implementacji polityki wobec nowych substancji psychoaktywnych (NSP) w Polsce w kontekście trudności definicyjnych i legislacyjnym, reakcji społecznych, rynku, implementacji strategii profilaktycznych i wiedzy naukowej.

Nowe substancje psychoaktywne i polityka wobec nich w Polsce: Nowe substancje psychoaktywne w Polsce podlegają zarówno przepisom prawa karnego, jak i administracyjnego. W polskim prawie funkcjonują obecnie dwie definicje odnoszące do NSP oraz dwie listy, na których mogą zostać umieszczone: załącznik do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i załącznik do rozporządzenia ministra zdrowia. Zmianom w legislacji i rozszerzaniu listy substancji zakazanych w latach 2009–2015 towarzyszył wzrost szkód zdrowotnych, a początkowe sukcesy działań wymierzonych w NSP zostały przyćmione efektami odrodzenia się ich rynku.

Krytyka polityki wobec nowych substancji psychoaktywnych w Polsce: Nowe substancje psychoaktywne stanowiły wyzwanie dla polityki narkotykowej w Polsce, począwszy od ustalenia ich definicji, poprzez stworzenie ram dla interwencji, monitoringu i oceny ryzyka, do działań istytucjonalnych, komunikacji ryzyka i lecznictwa. Koncentracja polityki na ograniczaniu podaży NSP miała wady: strategia okazała czasochłonna i mało skuteczna. Rynek NSP zmieniał się dynamicznie, dostęp do rzetelnej wiedzy o tych substancjach był ograniczony, a polityka wobec NSP – tworzona przez szereg instytucji – miała wady i braki w zasobach strukturalnych i finansowych.

Wnioski: Zjawisko NSP opiera się w znacznej mierze na sprawczości indywidualnej i efektywności ekonomicznej, rozbudowanej logistyce, nowych technologiach, elastyczności i wrażliwości rynku na potrzeby klientów. Stanowi wyzwanie dla polityki narkotykowej oraz ryzyko, którego nie można skutecznie kontrolować za pomocą „tradycyjnych” represywnych narzędzi polityki.