eISSN: 2084-9885
ISSN: 1896-6764
Neuropsychiatria i Neuropsychologia/Neuropsychiatry and Neuropsychology
Bieżący numer Archiwum Artykuły zaakceptowane O czasopiśmie Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
SCImago Journal & Country Rank
1/2016
vol. 11
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
streszczenie artykułu:
Artykuł przeglądowy

Prawne aspekty prowadzenia i korzystania z neuroterapii

Rafał Łukasz Szewczyk, Maciej Łukasz Siedlecki, Marta Agnieszka Ratomska

Neuropsychiatria i Neuropsychologia 2016; 11, 1: 21–27
Data publikacji online: 2016/06/16
Pełna treść artykułu
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
Nieinwazyjne techniki neuroterapii (neurofeedback, TMS, tDCS) zyskują coraz większą popularność jako metody wspierające leczenie i rehabilitację procesów poznawczych, zaburzeń emocjonalnych oraz dysfunkcji o charakterze sensomotorycznym. Mimo nieinwazyjności wspomnianych metod, wśród pacjentów i początkujących terapeutów pojawiają się obawy co do ich potencjalnej szkodliwości. Tymczasem w Polsce wciąż nie ma regulacji prawnych, które określałyby zakres kompetencji, jakie powinna posiadać osoba mogąca świadczyć usługi neuroterapeutyczne. Pojawia się zatem pytanie o rodzaj i zakres odpowiedzialności, jaki spoczywa na neuroterapeutach. Niniejszy artykuł ma dwa zasadnicze cele: 1) zaprezentowanie trzech najpowszechniejszych metod neuroterapii z uwzględnieniem potencjalnych zagrożeń związanych z ich stosowaniem; 2) scharakteryzowanie sytuacji prawnej zarówno neuroterapeutów, jak i ich pacjentów. Dlatego też na początku artykułu zostaną omówione zasady działania neurofeedbacku, przezczaszkowej stymulacji magnetycznej oraz przezczaszkowej stymulacji prądem stałym. Następnie na podstawie zapisów prawa cywilnego zostaną przedstawione warunki oraz granice odpowiedzialności neuroterapeutów jako osób świadczących usługi zdrowotne, a także konsekwencje wynikające z tej odpowiedzialności. Omówione zostaną różnice między odpowiedzialnością deliktową oraz kontraktową, jak również między błędem terapeutycznym a błędem diagnostycznym. Sprecyzowany zostanie rodzaj umowy między terapeutą a pacjentem i możliwe formy jej zawierania. Wskazane zostaną również konsekwencje niedopełnienia zobowiązań wynikających z zawartej umowy oraz warunki i możliwości dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdę lub szkodę, jakie pacjent może ponieść z winy terapeuty.

Noninvasive techniques of neurotherapy (neurofeedback, transcranial magnetic stimulation, transcranial direct-current stimulation) are becoming increasingly popular methods supporting the treatment and rehabilitation of cognitive processes, affective disorders and sensory-motor dysfunctions. Despite the noninvasiveness of such methods, patients and novice therapists fear their potential harmful effects. At the same time, Poland lacks legal regulations explicitly stating the range of competences required for providing neurotherapy services. Therefore, an inevitable question arises about the type and the scope of liability facing neurotherapists. This article has two major aims: (1) to present the three most popular methods of neurotherapy including potential risk related to their use; (2) to characterize the legal situation of therapists as well as their patients. This is why at the beginning of this article the basic principles of neurofeedback, transcranial magnetic stimulation and transcranial direct-current stimulation will be discussed. Next, based on the legal records, conditions and boundaries of the liability of the therapists (as people providing medical services) will be presented along with the consequences arising from this liability. Differences between tortious and contractual liability as well as between a therapeutic mistake and a diagnostic mistake will be discussed. Both the type and possible forms of the contract between therapist and patient will be specified. The consequences of non-compliance with the obligations resulting from the contract will be indicated. Conditions and possibilities of claiming for disservice or harm compensation will also be identified.
słowa kluczowe:

biofeedback, neurofeedback, TMS, tDCS, prawa pacjenta

referencje:
Anand S, Hotson J. Transcranial magnetic stimulation: Neurophysiological applications and safety. Brain Cogn 2002; 50: 366-386.
Bikson M, Datta A, Elwassif M. Establishing safety limits for transcranial direct current stimulation. Clin Neurophysiol 2009; 120: 1033-1034.
Brunoni AR, Nitsche MA, Bolognini N, et al. Clinical research with transcranial direct current stimulation (tDCS): Challenges and future directions. Brain Stimul 2012; 5: 175-195.
Evans JR, Rubi MM. Ours is to reason why and how. W: Handbook of neurofeedback: Dynamics and clinical applications. Evans JR (red.). The Haworth Medical Press/The Haworth Press, Binghamton, NY, US 2007; 61-81.
Hammond D, Walker J, Hoffman D i wsp. Standards for the use of quantitative electroencephalography (QEEG) in neurofeedback: A position paper of the international society for neuronal regulation. J Neurotherapy 2004; 8: 5-27.
Higgins ES, George MS (red.). Brain stimulation therapies for clinicians. American Psychiatric Press Publishing Inc., Washington, London 2009.
Holtmann M, Stadler C, Leins U, et al. Neurofeedback for the treatment of attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) in childhood and adolescence. Zeitschrift Für Kinder- Und Jugendpsychiatrie Und Psychotherapie 2004; 32: 187-200.
Horvath JC, Carter O, Forte JD. Transcranial direct current stimulation: five important issues we aren’t discussing (but probably should be). Front Syst Neurosci 2014; 8: 2.
Krieg TD, Mogul DJ. Transcranial magnetic stimulation. W: Neural Engineering. He B (red.). Springer VS, Boston 2013; 405-454.
Kubiak R. Prawo medyczne. C.H. Beck, Warszawa 2014.
Liebetanz D, Koch R, Mayenfels S, et al. Safety limits of cathodal transcranial direct current stimulation in rats. Clin Neurophysiol 2009; 120: 1161-1167.
Little KD, Lubar JF, Cannon R. Neurofeedback: Research-based treatment for ADHD. W: Handbook of integrative clinical psychology, psychiatry, and behavioral medicine: Perspectives, practices, and research, Carlstedt RA (red.). Springer Publishing Co., New York, NY, US 2010; 807-821.
Machii K, Cohen D, Ramos-Estebanez C, Pascual-Leone A. Safety of rTMS to non-motor cortical areas in healthy participants and patients. Clin Neurophysiol 2006; 117: 455-471.
Nesterowicz M. Prawo medyczne. TNOiK, Toruń 2016.
Nitsche MA, Cohen LG, Wassermann EM, et al. Transcranial direct current stimulation: State of the art 2008. Brain Stimul 2008; 1: 206-223.
Poreisz C, Boros K, Antal A, Paulus W. Safety aspects of transcranial direct current stimulation concerning healthy subjects and patients. Brain Res Bull 2007; 72: 208-214.
Rossi S, Hallett M, Rossini PM, et al. Safety, ethical considerations, and application guidelines for the use of transcranial magnetic stimulation in clinical practice and research. Clin Neurophysiol 2012; 120: 323-330.
Rossi S, Hallett M, Rossini PM, et al. Safety, ethical considerations, and application guidelines for the use of transcranial magnetic stimulation in clinical practice and research. Clin Neurophysiol 2009; 120: 2008-2039.
Rothwell JC. Transcranial electrical and magnetic stimulation of the brain: basic physiological mechanism. W: Magnetic stimulation in clinical neurophysiology. Hallett M, Chokroverty S (red.). Elsevier, Philadelphia 2005; 43-60.
Russell-Chapin LA, Chapin TJ. Neurotherapy and Neurofeedback: Brain-Based Treatment for Psychological and Behavioral Problems. Routledge, New York 2013.
Stagg CJ, Nitsche MA. Physiological basis of transcranial direct current stimulation. Neuroscientist 2011; 17: 37-53.
Van Dongen-Boomsma M, Vollebregt MA, Slaats-Willem-se D, Buitelaar JK. A randomized placebo-controlled trial of electroencephalographic (EEG) neurofeedback in children with attention-deficit/hyperactivity disorder. J Clin Psychiatry 2013; 74: 821-827.
Zyss T. Przezczaszkowa stymulacja stałoprądowa tDCS i inne pokrewne techniki w terapii zaburzeń psychicznych. Psychiatria Polska 2010; 44: 505-518.
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe