Wysokodawkowa szczepionka przeciw grypie u seniorów
Zespół kruchości (ang. frailty) stanowi jeden z kluczowych czynników ryzyka ciężkich powikłań infekcji, a związane z nim zjawisko immunostarzenia może istotnie osłabiać odpowiedź poszczepienną u starszych pacjentów.
Choć wysokodawkowe inaktywowane szczepionki przeciw grypie (HD-IIV) wykazują w badaniach klinicznych przewagę nad preparatami standardowymi (SD-IIV), dotychczas brakowało jednoznacznych dowodów, w jakim stopniu stopień kruchości modyfikuje tę skuteczność w populacji ogólnej. Odpowiedzi dostarczają wyniki płynące z analizy duńskiego badania DANFLU-2 przeprowadzonego w trakcie trzech kolejnych sezonów epidemicznych (2022–2025).
Badaniem objęto 332 438 uczestników w wieku co najmniej 65 lat (średnia wieku 74 lata), których przydzielono losowo w proporcji 1:1 do grupy otrzymującej preparat wysokodawkowy lub standardową szczepionkę. Stopień kruchości oceniono retrospektywnie za pomocą wskaźnika Hospital Frailty Risk Score (HFRS) opartego na kodach ICD-10 z 10 lat poprzedzających badanie. Chorych podzielono następnie na grupy w zależności od ryzyka zespołu słabości: niskiego (83,1 proc.), umiarkowanego (15,8 proc.) oraz wysokiego (1,2 proc.). Głównym kryterium oceny była hospitalizacja z powodu grypy lub zapalenia płuc, której częstość rosła od 0,5 proc. w grupie najsprawniejszej do 4,2 proc. u chorych najbardziej obciążonych.
Analiza statystyczna potwierdziła istotną zależność między stopniem kruchości a korzyścią ze szczepienia (p dla interakcji = 0,020), wskazując, że przewaga preparatu wysokodawkowego nad standardowym rosła wraz z pogłębianiem się cech zespołu słabości. Względna skuteczność szczepionki wysokodawkowej względem standardowej wyniosła 0,2 proc. u seniorów z zachowaną rezerwą fizjologiczną, 13,1 proc. w grupie ryzyka umiarkowanego oraz 19,9 proc. u osób o najwyższym stopniu słabości. Zależność ta ujawniła się jednak jako ciągły trend – przy podziale chorych na z góry ustalone kategorie ryzyka różnice te utraciły istotność statystyczną (p dla interakcji = 0,17). Częstość ciężkich powikłań zależała wyłącznie od ogólnego stanu zdrowia chorych (od poniżej 5 proc. u najsprawniejszych do ponad 20 proc. u najbardziej obciążonych), pozostając na identycznym poziomie niezależnie od podanej szczepionki.
Zgromadzone dane wymagają ostrożnej interpretacji - dostarczają jednak przesłanek przemawiających za celowanym stosowaniem wysokodawkowych szczepionek przeciw grypie u seniorów z zaawansowaną kruchością i wielochorobowością. Mimo że charakter analizy nie pozwala na postawienie kategorycznych wniosków, badanie wskazuje na wyraźny trend: najsłabsi pacjenci geriatryczni mogą odnosić największe korzyści z immunizacji preparatami o podwyższonej dawce antygenu przy zachowaniu pełnego profilu bezpieczeństwa.
