Rak szyjki macicy coraz rzadszy u młodych kobiet
Liczba zgonów z powodu raka szyjki macicy drastycznie zmniejszyła się wśród kobiet poniżej 25. roku życia, a badacze uważają, że jest to spowodowane szczepieniami przeciwko HPV.
Badanie omówione w tekście „Declines in cervical cancer incidence among young women in the United States”1 (opublikowanym w czasopiśmie „JAMA”) jest pierwszym, w którym zasugerowano wprost wpływ szczepień przeciwko HPV [Human Papilloma Virus to nazwa ludzkiego wirusa brodawczaka. HPV odpowiada za zachorowania na raka szyjki macicy, a także inne choroby nowotworowe – red.] na liczbę zgonów z powodu raka szyjki macicy.
Na podstawie danych z rejestrów nowotworowych obejmujących 99 proc. populacji Stanów Zjednoczonych naukowcy przeanalizowali, jak często u młodych kobiet (15–29 lat) występuje rak szyjki macicy oraz jak zmieniała się zachorowalność na ten nowotwór na przestrzeni wielu lat.
Uwzględniono różne typy histologiczne raka szyjki macicy, w tym raka płaskonabłonkowego i gruczołowego. Wykazano, że w latach 1999–2022 częstość występowania obu typów raka szyjki macicy wyraźnie spadała we wszystkich analizowanych podgrupach wiekowych (15–20, 21–24 oraz 25–29 lat).
Szczególnie wyraźny spadek odnotowano wśród najmłodszych kobiet (15–20 lat) – po okresie stabilnego poziomu zachorowań do 2010 roku liczba zachorowań zaczęła gwałtownie maleć, osiągając spadek o mniej więcej 24 proc. rocznie w latach 2010–2022.
Co najistotniejsze, w latach 2017–2022 odnotowano już jedynie pojedyncze przypadki raka szyjki macicy w grupie wiekowej 15–20 lat w całym kraju.
Prof. Bidziński skomentował
Zdaniem polskiego eksperta prof. Mariusza Bidzińskiego, konsultanta krajowego w dziedzinie ginekologii onkologicznej, główny powód spadku zachorowań na raka szyjki macicy u młodych kobiet to szczepienia przeciw HPV, szczególnie, gdy są podawane dziewczętom przed rozpoczęciem aktywności seksualnej.
– Rak szyjki macicy prawie zawsze związany jest z przewlekłym zakażeniem onkogennymi typami HPV. Jak podaje WHO, przetrwałe zakażenie HPV odpowiada za około 95 proc. raków szyjki macicy, a szczepienia dziewcząt w wieku 9–14 lat są bardzo skuteczne w zapobieganiu zakażeniu, rakowi szyjki macicy i innym nowotworom HPV-zależnym – stwierdził specjalista.
Najlepiej widać to w krajach, które wcześnie wprowadziły powszechne szczepienia szkolne. W Anglii program rozpoczął się w 2008 r., a badanie populacyjne (które omówiono w tekście „Effect of the HPV vaccination programme on incidence of cervical cancer and grade 3 cervical intraepithelial neoplasia by socioeconomic deprivation in England: population based observational study”2 opublikowanym w „BMJ”) wykazało, że u kobiet, którym rutynowo zaoferowano szczepienie w wieku 12–13 lat, częstość raka szyjki macicy była o 83,9 proc. niższa, a zaawansowanych zmian przedrakowych (CIN3) o 94,3 proc. niższa niż w kohortach nieszczepionych.
– Cancer Research UK opisuje to praktycznie jako zapobieganie „prawie 9 na 10” przypadkom raka szyjki macicy u dziewcząt szczepionych w wieku 12–13 lat – skomentował prof. Bidziński.
Drugim ważnym czynnikiem jest skrining szyjki macicy: cytologia i – coraz częściej – test HPV, który wykrywa zmiany przedrakowe, zanim się rozwiną.
Regularne badania przesiewowe z leczeniem zmian przedrakowych zapobiegają progresji do raka, a globalna strategia eliminacji opiera się na trzech filarach: szczepieniu, skriningu i leczeniu zmian przedrakowych.
– Wśród młodych kobiet największy efekt przypisuje się jednak szczepieniom, bo pierwsze zaszczepione roczniki weszły już w wiek, w którym zaczęto by obserwować pierwsze przypadki raka szyjki macicy. Skrining działa bardzo istotnie na poziomie populacyjnym, ale u młodych kohort gwałtowny spadek jest najbardziej spójny z ochroną przed zakażeniem HPV 16/18 i zmianami przedrakowymi – wyjaśnił prof. Mariusz Bidziński.
Przypisy:
Przeczytaj także: „Szczepienie przeciw HPV zmniejsza ryzyko raka u chłopców” i „Test HPV HR skutecznością bije na głowę cytologię”.
