Centra zdrowia psychicznego – od nowego roku ważne zmiany
123RF
Od 1 stycznia 2027 roku centra zdrowia psychicznego (CZP) staną się rozwiązaniem systemowym. W Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie, które zawiera między innymi wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w tych placówkach.
Centra zdrowia psychicznego funkcjonują w Polsce od ośmiu lat w ramach pilotażu reformy psychiatrii dorosłych, który był wielokrotnie przedłużany. Wprowadzają model psychiatrii środowiskowej. Chodzi o łatwy dostęp do różnych form pomocy psychologicznej i psychiatrycznej blisko miejsca zamieszkania. Celem jest odejście od modelu „azylowego”, z założenia hospitalizacje mają być możliwie krótkie i tylko w wymagających takiej interwencji sytuacjach.
Centra zdrowia psychicznego nie od razu w całym kraju
Pilotażowe centra zdrowia psychicznego działają terytorialnie. Oznacza to, że każda dorosła osoba mieszkająca na terenie, który obejmują opieką, po zgłoszeniu się może otrzymać dostosowaną do jej potrzeb pomoc. Z danych Ministerstwa Zdrowia wynika, że teraz taką możliwość ma 49 proc. populacji dorosłych Polaków. Docelowo centra mają działać na całym obszarze kraju.
Przyjęto podejście stopniowe, zakładające, że w pierwszym roku okresu przejściowego modelem centrów zdrowia psychicznego (CZP) objęte zostanie ok. 15 proc. populacji pozostającej dotychczas poza pilotażem, w drugim roku proces obejmowania populacji również obejmie 15 proc. populacji, zaś w trzecim roku proces obejmowania populacji zostanie zakończony poprzez włączenie pozostałych ok. 21 proc. populacji – napisano w ocenie skutków regulacji.
Opublikowana 9 października nowelizacja rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień określa zadania CZP. To – w obszarze działania centrum – udzielanie kompleksowych świadczeń osobom z zaburzeniami psychicznymi powyżej 18. roku życia oraz działania informacyjno-edukacyjne.
W dokumencie określono, że w CZP mają być realizowane świadczenia dzienne, ambulatoryjne, środowiskowe oraz stacjonarne, w tym w całodobowej izbie przyjęć.
Dokument definiuje rolę koordynatora opieki jako osoby, która ustala terminy poszczególnych etapów udzielanych świadczeń i czuwa nad formalną jakością procesu leczenia. Dokument określa, że dla każdego pacjenta ma zostać stworzony plan terapii i zdrowienia, określający oferowane formy opieki oraz zespół, który będzie je realizował.
W CZP ma być zatrudniony asystent zdrowienia. To osoba z doświadczeniem psychozy po przejściu odpowiednich szkoleń, której zadaniem jest wspieranie osób doświadczających kryzysów w procesie zdrowienia.
Powrócą punkty zgłoszeniowo-koordynacyjne
Każde centrum ma mieć punkt zgłoszeniowo-koordynacyjny (PZK). To miejsce pierwszego kontaktu, do którego osoba poszukująca pomocy może się zgłosić osobiście lub telefonicznie w dni robocze w godzinach 8–20. Jeśli w ramach centrum są dwa PZK, jeden z nich może być czynny w godz. 8–18.
W załączniku do rozporządzenia określono, jaki personel powinien pracować w centrum w przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców z obszaru działania placówki. Po 5 etatów: psychiatrów (w tym 3 może być w trakcie specjalizacji), pielęgniarek (w tym 2 pielęgniarki psychiatryczne), psychoterapeutów, psychologów, koordynatorów opieki. Ponadto 2 etaty terapeutów środowiskowych. Po jednym etacie dla osoby prowadzącej terapię zajęciową, asystenta zdrowienia i pracownika socjalnego.
W 2029 roku poradnie zdrowia psychicznego zakończą działalność
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Wyjątek stanowią zapisy kończące z dniem 1 stycznia 2029 r. działanie poradni zdrowia psychicznego i innych miejsc udzielania ambulatoryjnych i środowiskowych świadczeń psychiatrycznych dla dorosłych. Od tamtej pory mają one być realizowane tylko przez CZP.
Przeczytaj także: „Asystent stomatologiczny koordynatorem opieki psychiatrycznej?” i „CZP boją się, że nowe zasady finansowania pogorszą dostęp do opieki psychiatrycznej”.
