Polskie Towarzystwo Otyłości Dziecięcej za podwyższeniem opłaty cukrowej

– Z perspektywy zdrowia publicznego opłata od środków spożywczych powinna być traktowana nie jako narzędzie wyłącznie fiskalne, lecz jako element polityki zdrowotnej państwa służący ograniczeniu spożycia napojów słodzonych, wspieraniu reformulacji produktów oraz finansowaniu działań profilaktycznych i leczniczych związanych z nadwagą i otyłością” – wskazali przedstawiciele PTOD w stanowisku, którego treść wysłali do wiceministra finansów Jarosława Nenemana.

Jakie zmiany w wysokości opłaty cukrowej chce wprowadzić rząd? 

Przypomnijmy, że resort finansów pracuje nad nowelizacją ustawy o zdrowiu publicznym, której celem jest m.in. podniesienie opłaty cukrowej od napojów, ale także objęcie nią koncentratów i suplementów diety. Tej i innych ustawach, za pomocą których rząd chce zwiększyć ilość środków na ochronę zdrowia, informowaliśmy w „Menedżerze Zdrowia” w tekście „Rząd szuka pieniędzy na zdrowie. Oto trzy potencjalne źródła”.

Według przytaczanych przez danych, w pierwszym roku obowiązywania opłaty cukrowej sprzedaż napojów gazowanych spadła o 19 proc., jednakże w kolejnych latach wielkość sprzedaży tych napojów powróciła do poziomu sprzed wprowadzenia opłaty.

Opłata cukrowa jest nakładana na napoje słodzone cukrem lub substancjami słodzącymi, a także na produkty zawierające kofeinę lub taurynę. Projektowana nowelizacja zakłada podwyższenie części stałej opłaty z 0,50 zł do 0,70 zł za litr, części zmiennej z 0,05 zł do 0,10 zł za każdy gram cukru powyżej 5 g w 100 ml napoju oraz opłaty za kofeinę lub taurynę z 0,10 zł do 1,00 zł za litr. Maksymalna kwota opłaty ma wzrosnąć z 1,20 zł do 1,80 zł za litr.

Nowe przepisy mają również uszczelnić system, obejmując opłatą m.in. wszystkie koncentraty, część napojów-suplementów diety oraz wody smakowe zawierające dodane substancje słodzące czy soki.

Opłata w obecnej wysokości już nie wpływa na nawyki konsumentów

PTOD popiera planowane zmiany, podkreślając, że dotychczasowe stawki z 2020 r. straciły swój potencjał wpływania na nawyki konsumentów ze względu na inflację i wzrost dochodów i nie stanowią już wystarczającego bodźca dla konsumentów ani dla producentów. Prof. Paweł Matusik, przewodniczący PTOD i konsultant wojewódzki ds. pediatrii woj. śląskiego, zwrócił uwagę na konieczność nadania nowym przepisom długofalowej skuteczności.

– Jednorazowa korekta stawek to krok w dobrą stronę, ale bez mechanizmu corocznej indeksacji o inflację i wzrost zamożności społeczeństwa opłata bardzo szybko straci swój prozdrowotny charakter – zaznaczył profesor. Ekspert wskazał też, że kluczowe jest cykliczne weryfikowanie skutków regulacji co trzy lata, co pozwoli skutecznie uszczelniać system przed nowymi sposobami omijania przepisów przez producentów.

Dr Paulina Metelska, członek zarządu PTOD, specjalistka zdrowia publicznego i dietetyk z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, podkreśliła zasadność przeznaczenia środków z opłaty cukrowej na wsparcie pacjentów. 

– Wpływy z opłaty nie powinny trafiać wyłącznie do ogólnego budżetu ochrony zdrowia. Powinny być powiązane z konkretnymi, mierzalnymi działaniami odpowiadającymi na problem, którego dotyczą. Istotne jest też przeznaczenie części środków na stworzenie ogólnokrajowej, finansowanej publicznie ścieżki profilaktyki, diagnostyki i leczenia otyłości – zaznaczyła.

Przedstawiciele PTOD podkreślają, że spożycie napojów słodzonych, kształtowanie preferencji smakowych oraz dostęp do skutecznej profilaktyki i leczenia otyłości należą do kluczowych wyzwań zdrowia publicznego w populacji dziecięcej.

Polskie Towarzystwo Otyłości Dziecięcej jest organizacją ekspercką skupiającą lekarzy, naukowców i specjalistów zaangażowanych w profilaktykę, diagnostykę oraz leczenie nadwagi i otyłości u dzieci i młodzieży. Towarzystwo działa na rzecz budowania systemowych rozwiązań zdrowotnych oraz edukacji społecznej w zakresie kształtowania prawidłowych nawyków żywieniowych od najmłodszych lat.

Przeczytaj także: „Jak NFZ wydaje pieniądze z podatku cukrowego? Poniżej oczekiwań”