Skutki uboczne stosowania statyn: co mówią dowody
Lista potencjalnych skutków ubocznych przypisywanych statynom jest długa: bóle mięśni, problemy z pamięcią, depresja, zaburzenia snu, cukrzyca oraz uszkodzenie wątroby.
Metaanaliza opublikowana na łamach czasopisma „The Lancet” podaje w wątpliwość wiele z tych powiązań. Jednocześnie badanie potwierdziło, że pewne skutki dotyczące mięśni, wątroby i metabolizmu glukozy rzeczywiście mogą wystąpić. Kluczowe znaczenie ma jednak ich skala – a ta jest zazwyczaj znacznie mniejsza, niż mogłaby sugerować krytyka tych leków w przestrzeni publicznej.
Nowa metaanaliza obejmuje 19 badań z randomizacją, prowadzonych metodą podwójnie ślepej próby i kontrolowanych placebo, w których uczestniczyło 123 940 osób, a mediana okresu obserwacji wyniosła 4,5 roku. Ponadto autorzy ocenili cztery badania z udziałem 30 724 uczestników, w których porównywano bardziej intensywną terapię statynami z terapią o mniejszym nasileniu.
Przeanalizowano 66 działań niepożądanych wymienionych w charakterystykach produktów leczniczych atorwastatyny, fluwastatyny, prawastatyny, rozuwastatyny i symwastatyny. Poza znanym wpływem na czynność mięśni i metabolizm glukozy tylko cztery z 66 zdarzeń pozostały istotne statystycznie po uwzględnieniu różnych czynników zakłócających:
- podwyższony poziom aminotransferaz,
- inne wyniki badań czynności wątroby,
- zmiany w składzie moczu,
- obrzęki.
Podwyższony poziom aminotransferaz występował z częstością 0,30 proc. rocznie w grupie stosującej statyny oraz 0,22 proc. rocznie w grupie otrzymującej placebo. Ryzyko względne (RR) wyniosło 1,41. Inne nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby obserwowano u 0,25 proc. pacjentów rocznie w grupie statyn i u 0,20 proc. rocznie w grupie placebo. Zmiany w składzie moczu stwierdzano u 0,21proc. pacjentów rocznie w grupie statyn i u 0,18 proc. rocznie w grupie placebo, natomiast obrzęki występowały u 1,38 proc. pacjentów rocznie w grupie statyn i u 1,31 proc. rocznie w grupie placebo.
W przypadku pozostałych 62 punktów końcowych nie stwierdzono istotnych dowodów na wystąpienie szkody po uwzględnieniu w analizie statystycznej potencjalnych czynników zakłócających.
