W Polsce prowadzi się prawie 2800 badań klinicznych. ABM rusza z kampanią edukacyjną

Agencja Badań Medycznych (ABM) rozpoczęła ogólnopolską kampanię edukacyjną „Protokół: zdrowie. Poznaj badania kliniczne”. – Żyjemy w czasach, w których z niewiedzy powstaje strach, a ze strachu powstaje dezinformacja. Dlatego myśląc o nauce, nie możemy myśleć tylko w aspekcie finansowania, ale też budowania zaufania do dowodów oraz budowania zaufania pacjentów do tego, co przynosi nauka – powiedziała Anna Kowalczuk, prezes ABM.

Kowalczuk wyjaśniła w ten sposób powody, dla których ABM zdecydowało się na realizację kampanii. Przypomniała, że agencja finansuje niekomercyjne badania kliniczne w obszarach, które często pozostają poza glównym nurtem zainteresowań prywatnych firm. Realizacja tych badań odpowiada jednak na potrzeby pacjentów.

– Jeśli chodzi o aktywności ABM, to od 2019 r. do 2025 r. liczba projektów niekomercyjnych wzrosła z 32 do 165, przez co kilkanaście tysięcy pacjentów otrzymało leczenie w ramach niekomercyjnych badań klinicznych – poinformowała. – Głównie są to choroby rzadkie (70 projektów) oraz choroby dotyczące populacji pediatrycznych (28 projektów).

Polacy mają ograniczoną wiedzę na temat badań klinicznych

– Blisko 40 proc. obywateli nie wie, czym są badania kliniczne. W tej luce może powstawać dezinformacja, której powinniśmy zapobiegać. Dlatego w ramach naszych działań rozpoczęliśmy kampanię „Protokół: zdrowie. Poznaj badania kliniczne”. Jest to inicjatywa edukacyjna, która polega na przygotowaniu, a następnie rozpropagowaniu sześciu filmów dotyczących badań klinicznych w bardzo przystępnej formie – zapowiedziała prezes ABM.

Częścią projektu są również działania edukacyjne skierowane do przedstawicieli mediów. – Zapraszamy media do tego, aby wspólnie ponosić odpowiedzialność za słowo i wspólnie edukować – powiedziała.

„Protokół: zdrowie. Poznaj badania kliniczne” – na czym ma polegać kampania?

Celem kampanii „Protokół: zdrowie. Poznaj badania kliniczne” jest przekazanie rzetelnej wiedzy o tym, czym są i do czego służą badania kliniczne – zarówno obecnym i przyszłym pacjentom, jak i ich bliskim. Kampania potrwa do połowy grudnia.

W jej ramach w mediach społecznościowych i na YouTube pojawią się treści przekazujące wiedzę o badaniach klinicznych. Osią projektu jest seria sześciu filmów edukacyjnych, które w przystępny sposób tłumaczą zawiłości badań klinicznych. Do udziału w nagraniach ABM zaprosiła czołowych ekspertów oraz pacjentów, którzy dzielą się swoimi historiami.

Agencja Badań Medycznych – nowe otwarcieAgencja Badań Medycznych staje się dwukierunkowym łącznikiem w systemie ochrony zdrowia. Z jednej strony wsłuchuje się w głos pacjentów, a z drugiej odpowiada na potrzeby kluczowych instytucji, takich jak Ministerstwo Zdrowia, Narodowy Fundusz Zdrowia i Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. – W samym centrum tego procesu stoi ABM jako instytucja, która chce przeprowadzać badania i dostarczać dane w odpowiedzi na te dwustronne oczekiwania – powiedziała prezes Anna Kowalczuk.

W ramach cyklu widzowie dowiedzą się m.in.:

Jakie są cele i fazy badań klinicznych (odcinek 1)
Co gwarantuje bezpieczeństwo uczestników (odcinek 2)
Jak udział w badaniu realnie zmienił życie pacjentów (odcinek 3)
Jaką drogę przechodzi nowy lek, zanim trafi na rynek (odcinek 4)
Kto kontroluje badaczy i jak działają komisje bioetyczne (odcinek 5)
Jakie są największe mity dotyczące badań i dlaczego nie warto w nie wierzyć (odcinek 6)

Promocja kampanii rozpoczęła się 20 października emisją zwiastuna (teasera). Od listopada do 10 grudnia pełne odcinki oraz krótkie formaty (rolki, shortsy) będą systematycznie publikowane w mediach społecznościowych – na kanałach Facebook i YouTube. Dodatkowe działania edukacyjne będą prowadzone także na profilach Agencji na Facebooku i LinkedInie.

Jak pisać o badaniach klinicznych? Rekomendacje dla mediów

Dokument przygotowany przez powołaną przy ABM grupę „Aktywni w Badaniach Klinicznych” skierowany jest do mediów. Zawiera praktyczne wskazówki ułatwiające rzetelny przekaz. Eksperci poruszają w nim takie kwestie jak:

Odpowiedzialność za słowa: unikanie określeń budzących lęk i stygmatyzujących, takich jak „króliki doświadczalne” czy „eksperyment na pacjentach”.
Precyzja informacji: eliminowanie sensacyjnych nagłówków i słów, które mogą stanowić nieuzasadnione obietnice („przełom”, „rewolucja”), jeśli nie wynikają one wprost z aktualnego stanu wiedzy medycznej.
Źródła i kontekst: rzetelny materiał powinien informować o fazie badania, jego ewentualnych działaniach niepożądanych oraz opierać się na zweryfikowanych publikacjach naukowych, a nie wyłącznie na abstraktach z konferencji.

Rekomendacje dla dziennikarzy znajdują się pod linkiem: https://abm.gov.pl/pl/dla-pacjenta/aktywni-w-badaniach-klinicznyc/materialy/3360,Materialy.html. Inne bezpłatne materiały edukacyjne można znaleźć w serwisie: https://pacjentwbadaniach.abm.gov.pl/.

Badania kliniczne w liczbach

Najważniejsze fakty na temat badań klinicznych (dane przekazane przez Agencję Badań Medycznych)

W Polsce realizowanych jest obecnie 2 796 badań klinicznych w 1 527 ośrodkach, z czego 796 badań prowadzi aktywną rekrutację w 942 ośrodkach.
W całej UE prowadzonych jest 12 349 badań klinicznych, co oznacza, że Polska uczestniczy w około 23 proc. wszystkich aktywnych badań klinicznych w Europie.
Według Raportu Rocznego Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych za 2025 r. wydano 663 pozwolenia na rozpoczęcie badania klinicznego produktu leczniczego, co potwierdza silną pozycję Polski na rynku badań klinicznych.

Badania niekomercyjne i działalnia Agencji Badań Medycznych

Obecnie w Polsce realizowanych jest około 120 niekomercyjnych badań klinicznych.
ABM finansuje 165 badań klinicznych, z czego 120 pozostaje w trakcie realizacji, a 45 zostało zakończonych.
Przed uruchomieniem konkursów Agencji Badań Medycznych liczba nowych niekomercyjnych badań klinicznych rozpoczynanych w Polsce wynosiła kilkanaście rocznie.
Średnia liczba nowych niekomercyjnych badań klinicznych wzrosła z ok. 12 rocznie w latach 2018-2019 do ok. 35-40 rocznie w latach 2021-2023, czyli około trzykrotnie.

Przeczytaj także: „NIO prowadzi badania kliniczne nad nowymi terapiami dla chorych na GIST”