W niniejszym artykule przedstawiono argumenty za koncepcją schizofrenii sformułowaną przez Kraepelina jako dementia praecox. Wykazano, że przy obecnym stanie wiedzy można przyznać Kraepelinowi rację pod kilkoma względami. Po pierwsze, niski poziom inteligencji jest czynnikiem ryzyka wystąpienia schizofrenii. Po drugie, pogorszenie funkcji poznawczych i osłabienie inteligencji poprzedzają o kilka lat wystąpienie psychozy. Po trzecie, osłabienie funkcjonowania poznawczego postępuje po wystąpieniu psychozy. Po czwarte, chociaż pogorszenie funkcji poznawczych poprzedzające rozwój schizofrenii nie zostało udowodnione jako specyficzne dla schizofrenii, odróżnia ją ono jednak od innej poważnej choroby psychicznej, jaką jest choroba afektywna dwubiegunowa. Wreszcie, stopień pogorszenia funkcji poznawczych jest ważnym czynnikiem prognostycznym przebiegu schizofrenii.

Konsekwencje traktowania schizofrenii głównie jako zaburzenia poznawczego, a nie jako zaburzenia psychotycznego są wielorakie. Po pierwsze, pogorszenie funkcji poznawczych przed wystąpieniem psychozy powinno być częścią diagnozy. Po drugie, leczenie deficytów poznawczych powinno być uwzględnione we wszystkich poradnikach terapeutycznych. Po trzecie, cały koncept schizofrenii jako choroby, która zaczyna się w momencie wystąpienia psychozy, powinien zostać zrewidowany: schizofrenia zaczyna się pogorszeniem funkcji poznawczych. Po czwarte, wiek rozpoczęcia choroby jest prawdopodobnie o dekadę wcześniejszy, niż teraz zakładamy.