Asystent stomatologiczny koordynatorem opieki psychiatrycznej?

Chodzi o projekt rozporządzenia ministra zdrowia zmieniający rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień z czerwca 2026 r. – nowe przepisy mają stworzyć docelowy model działania centrów zdrowia psychicznego od początku 2027 r.

Przeciwko zawartym w nim założeniom protestuje zastępca rzecznika praw obywatelskich Adam Krzywoń. W piśmie nr GK-GKOZP.100.12.2026.BK do minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy wykazuje on poważne błędy definicyjne dotyczące wymogów kadrowych. Jako najbardziej jaskrawy przykład urzędniczego niedopatrzenia podaje stanowisko koordynatora opieki psychiatrycznej.

Zgodnie z projektem osoba na tym stanowisku ma odpowiadać między innymi za ustalanie terminów realizacji etapów leczenia, nadzór nad dokumentacją i czuwanie nad formalną jakością całego procesu terapeutycznego. Według rozporządzenia funkcję tę będzie mogła pełnić osoba z zaledwie średnim wykształceniem medycznym i ogólnikowo ujętym dwuletnim doświadczeniem w pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi.

Adam Krzywoń podkreśla, że znaczna część zawodów medycznych na poziomie średnim ma charakter wyłącznie asystencki lub wspierający – między innymi w zakresie stomatologii, radiologii czy ortopedii. Trudno zakładać, by osoby przygotowywane do pracy w tak odmiennych dziedzinach posiadały wiedzę z zakresu psychopatologii i psychiatrii środowiskowej, która jest niezbędna do nadzorowania procesu leczenia pacjentów.

Co poza tym?

Krzywoń jako kolejne zagrożenie organizacyjne podaje zmiany dotyczące planowanej obsady izb przyjęć przypisanych do CZP. Resort zdrowia projekte rozporządzenia zamierza odebrać im możliwość zatrudniania lekarzy po pierwszym roku specjalizacji z psychiatrii. Co istotne, w innych podmiotach udzielających całodobowych świadczeń psychiatrycznych taka opcja ma zostać utrzymana.

Adam Krzywoń alarmuje, że to nierówne traktowanie wywoła kryzys, zwłaszcza na terenach pozbawionych zaplecza akademickiego, ostrzegając wprost, że wprowadzenie wymogu zapewnienia obsady wyłącznie przez lekarzy posiadających specjalizację z psychiatrii może w takich miejscach prowadzić do poważnych trudności kadrowych, a w skrajnych przypadkach – do ograniczenia działalności lub zamknięcia CZP.

Jednocześnie domaga się od minister zdrowia odpowiedzi, czy w ogóle przeprowadzono analizy realnego wpływu tych zmian na dostępność świadczeń.

Krzywoń zwraca też uwagę, że autorzy projektu zapominają również o prawnym uregulowaniu statusu asystentów zdrowienia. To osoby dysponujące własnym doświadczeniem kryzysu psychicznego, które mają motywować pacjentów i wspierać proces terapeutyczny. Choć ich rola w modelu środowiskowym jest niezwykle ważna, brakuje jednolitych standardów przygotowania do pracy w systemie.

Zasadniczym błędem projektu jest nieuregulowanie dostępu tej grupy do poufnych informacji medycznych. W obecnym stanie prawnym trudno jednoznacznie uznać asystentów za osoby wykonujące zawód medyczny. W efekcie nie jest jasne, czy w pełni obejmuje ich ustawa o prawach pacjenta, gwarantująca zachowanie w tajemnicy informacji związanych z leczeniem. Zastępca RPO domaga się jednoznacznego określenia podstaw i zasad zobowiązania asystentów do zachowania poufności.

Z uwagi na powagę sytuacji, Adam Krzywoń oficjalnie zwraca się do minister zdrowia o merytoryczne ustosunkowanie się do wszystkich wątpliwości oraz pilne wyjaśnienie, w jaki sposób resort zamierza zapewnić bezpieczeństwo danych i pacjentów w centrach zdrowia psychicznego. 

Pismo w całości poniżej.

Czy Pomorze pomoże?Zakończenie ogólnopolskiego pilotażu centrów zdrowia psychicznego (CZP) budzi obawy, że szpitale i poradnie będą borykać się z problemami z płynnością finansową, ciągłością leczenia czy zabezpieczeniem kadr. Czy Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia wyciągną z tego odpowiednie wnioski? O wyzwaniach, ryzykach i punktach spornych mówi w rozmowie z „Menedżerem Zdrowia” dr hab. n. med. Tadeusz Jędrzejczyk, współtwórca „Białej księgi centrów zdrowia psychicznego” i zastępca dyrektora Departamentu Zdrowia Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego (UMWP).

Przeczytaj także: „Wszystko, co trzeba wiedzieć o nowych CZP”.