Jednym z procesów psychologicznych odpowiedzialnych za funkcjonowanie społeczne jest motywacja społeczna (social motivation). Jest ona rozumiana jako szereg zachowań i predyspozycji psychologicznych skłaniających jednostkę do poszukiwania i utrzymania interakcji społecznych, które mają wartość nagradzającą. Wskazuje się, że mózgowym podłożem motywacji społecznej jest układ nagrody, a zaburzenie jego funkcjonowania prowadzi m.in. do braku odczuwania przyjemności z kontaktów społecznych i/lub ograniczonej potrzeby dążenia do nich.

Badania prowadzone w obszarze motywacji społecznej obejmują analizę różnych jej komponentów, które odnoszą się m.in. do poszczególnych etapów przetwarzania nagrody. Wyróżnia się takie komponenty, jak podążanie za nagrodą (tzw. zbliżanie – unikanie; social approach and avoidance motivation), oczekiwanie na nagrodę (tzw. pragnienie nagrody; wanting) oraz reaktywność na nagrodę (tzw. lubienie; liking). Badanym komponentem jest także zaufanie do innych osób (tzw. zaufanie; trust).

Deficyty motywacji społecznej wskazuje się jako właściwość wielu chorób psychicznych, w tym zaburzeń ze spektrum autyzmu (autism spectrum disorder – ASD) i schizofrenii. Przeprowadzona w artykule analiza dostępnych badań behawioralnych i neuroobrazowych (fMRI) wykazała, że w ASD zaburzenia motywacji społecznej wynikają przede wszystkim z trudności w przewidywaniu wartości nagradzającej, jaką może nieść kontakt społeczny. W przypadku schizofrenii kluczowe dla wystąpienia deficytów motywacji społecznej wydaje się ograniczone zaufanie do innych. Chociaż problematyka roli motywacji społecznej w zaburzeniach psychicznych stanowi stosunkowo nowy obszar badań, to wg badaczy tematu może prowadzić do opracowania nowych programów terapeutycznych dla poszczególnych grup pacjentów.