Podjadanie w nocy może szkodzić wątrobie. Jest mocno podatna na zaburzenia rytmu okołodobowego

Zdaniem autorów pracy są to kolejne dowody potwierdzające, że poprzez regulowanie różnych procesów w organizmie zegar biologiczny wpływa na ogólny stan naszego zdrowia. We wcześniejszych pracach powiązano podjadanie późną porą z wyższym ryzykiem chorób serca i otyłości.

Ryzyko chorób wątroby wyższe o 20–30 proc. 

Naukowcy z Oregon Health & Science University w Portland (USA) sprawdzali, czy późne spożywanie posiłków może mieć związek z chorobami wątroby. W tym celu przeanalizowali zbiory danych pozyskanych w trzech długofalowych badaniach, którymi objęto duże grupy pracowników służby zdrowia w USA (łącznie ok. 200 tys. osób).

Były to: Nurses’ Health Study, Nurses’ Health Study II oraz Health Professionals Follow-up Study. Zebrane informacje dotyczyły m.in. diety i stylu życia. Na ich podstawie pogrupowano uczestników według nawyków żywieniowych, a następnie sprawdzano, czy mają one związek z ryzykiem występowania stłuszczeniowej choroby wątroby związanej z zaburzeniami metabolicznymi (w skrócie MASLD) lub marskości tego narządu.

Okazało się, że w grupie osób spożywających posiłki późną porą, co definiowano jako jedzenie posiłków po kolacji lub już po udaniu się na spoczynek, ryzyko wystąpienia chorób wątroby było o 20–30 proc. wyższe niż u osób, które tego nie robiły.

Jak skomentował główny autor badania, hepatolog dr Robert Wilechansky, już wcześniej kilka badań sugerowało istnienie takiej zależności, ale jest to jedna z pierwszych analiz długoterminowych, która wyraźnie wskazuje na związek między spożywaniem posiłków późnym wieczorem a niekorzystnymi skutkami metabolicznymi i chorobami wątroby.

Badacz zwrócił uwagę, że osoby pracujące na nocną zmianę zmagają się z rozregulowaniem naturalnego rytmu okołodobowego organizmu, a jednocześnie mają podwyższone ryzyko otyłości i chorób serca. Wskazał, że stłuszczenie wątroby dotyka nawet 30 proc. populacji USA, dlatego warto sprawdzić, czy drobne zmiany w porach spożywania posiłków mogłyby przynieść korzystne efekty.

– Musimy też pamiętać, że wśród osób, u których rozwinęło się stłuszczenie wątroby, tylko niewielki odsetek zapada na poważne postacie tego schorzenia, takie jak marskość wątroby – powiedział dr Wilechansky.

Molekularny profil MASLD: białka z krwi pozwalają przewidzieć ryzyko zgonuZnaczna heterogeniczność kliniczna stłuszczeniowej choroby wątroby związanej z dysfunkcją metaboliczną (MASLD) utrudnia klinicystom precyzyjną ocenę rokowania u poszczególnych pacjentów. Nakładanie się różnorodnych czynników ryzyka kardiometabolicznego sprawia, że tradycyjne, ukierunkowane wyłącznie na wątrobę wskaźniki często nie wyłapują ukrytego zagrożenia powikłaniami narządowymi. W badaniu opublikowanym w „Gut” podjęto próbę rozkodowania tego złożonego problemu.

Współautor pracy, dr Andrew McHill, specjalista w zakresie fizjologii snu i zegara biologicznego, zwrócił uwagę na dotychczasowe doświadczenia na zwierzętach – wskazujące na to, iż wątroba jest jednym z narządów szczególnie podatnych na zaburzenia rytmu okołodobowego.

– Raz po raz obserwujemy, że czas podejmowania różnych aktywności – snu, jedzenia czy ćwiczeń – naprawdę ma kluczowe znaczenie. Na przykład wykazaliśmy, że spożywanie posiłków w nocy – kiedy wewnętrzny zegar biologiczny sprzyja zasypianiu – ogranicza zdolność organizmu do efektywnego metabolizowania pokarmu, co z czasem może prowadzić do otyłości, cukrzycy, a także, jak wykazało najnowsze badanie, pogorszenia stanu zdrowia wątroby – skomentował McHill.

Dr Wilechansky zaznaczył, że wątroba jest ściśle zsynchronizowana z rytmem dobowym organizmu. – Dlatego interesuje nas zmiana pór spożywania posiłków w taki sposób, by mogło to przynieść korzyści zdrowotne – bez konieczności zmiany składu diety – stwierdził badacz.

Zastrzegł zarazem, że badania, w których pozyskano dane do analizy, miały charakter obserwacyjny, a uczestnicy sami udzielali odpowiedzi na pytania ankietowe. Uzyskane wyniki stanowią jednak punkt wyjścia do dalszych prac. Specjalista wraz ze swoim zespołem prowadzą obecnie rekrutację do badania, które pozwoli bezpośrednio monitorować nawyki żywieniowe i sprawdzić, czy spożywanie posiłków o wcześniejszej porze korzystnie wpływa na parametry związane ze stłuszczeniem wątroby.

– Najważniejszy wniosek z badania jest taki, że ograniczenie spożycia kalorii do okresu na kilka godzin przed snem może przynieść korzyści zdrowotne – podsumował dr Wilechansky.

Wyniki badania zostały opisane w artykule „Late-Night Eating is Associated with MASLD and Cirrhosis: The Nurses' Health Study and Health Professionals' Follow-Up Study” opublikowanym przez „Clinical Gastroenterology and Hepatology”. 

Przeczytaj także: „Czy analiza mikrobioty jelitowej pozwoli lepiej ocenić ciężkość MASLD?”.