Streszczenie
1-2/2023
vol. 18
Artykuł oryginalny
Profil „gorących” i „zimnych” funkcji wykonawczych u młodych kobiet z diagnozą anoreksji i bulimii psychicznej
- Instytut Psychologii, Wydział Pedagogiki i Psychologii, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
- Katedra Psychologii Klinicznej i Neuropsychologii, Instytut Psychologii, Wydział Pedagogiki i Psychologii, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
Neuropsychiatria i Neuropsychologia 2023; 18, 1–2: 46–55
Data publikacji online: 2023/07/03
Funkcje wykonawcze (executive functions – EF) pozwalają na ukierunkowane i celowe działanie człowieka. Cechują się wieloaspektową, obligatoryjną i uporządkowaną organizacją. Obejmują takie aspekty, jak planowanie, zdolność przełączania się, kontrola hamowania czy umiejętność podejmowania adekwatnych decyzji. Z uwagi na charakterystykę objawów anoreksji (anorexia nervosa – AN) i bulimii psychicznej (bulimia nervosa – BN), które obejmują sztywne czy impulsywne zachowania służące kontroli lub utracie masy ciała, postanowiono sprawdzić sprawność wykonawczą młodych kobiet z diagnozą AN i BN. Na podstawie przeglądu metaanaliz zauważono, że wyniki uzyskiwane przez badaczy są różne. Dostępne są prace, które dowodzą trudności w tym zakresie u osób chorujących na anoreksję i bulimię psychiczną, oraz takie, których wyniki im przeczą. Istotnym czynnikiem w rozwoju zaburzeń odżywiania są emocje, dlatego zainspirowano się koncepcją „gorących” i „zimnych” EF. Pierwsze są uruchamiane w sytuacji wzbudzającej emocje lub napięcie między natychmiastową a odroczoną gratyfikacją, natomiast drugie w sytuacji neutralnej emocjonalnie. W grupie kryterialnej (n = 15) i kontrolnej (n = 19) porównano poziom EF za pomocą trzech testów neuropsychologicznych: Kolorowego testu połączeń, Testu wieży londyńskiej i eksperymentalnej wersji Iowa Gambling Task. Profil EF kobiet z AN i BN był nieharmonijny – najczęściej przejawiały one deficyty przełączania się i planowania, z kolei w zadaniach, w których oceniano czas wykonania, uzyskiwały wyniki zbliżone do kobiet zdrowych. Poznanie EF osób z AN i BN pozwoli lepiej zrozumieć czynniki wpływające na rozwój i utrzymywanie się objawów, co może skutkować wzrostem efektywności leczenia.
Słowa kluczowe
funkcje wykonawcze, zaburzenia odżywiania, anoreksja psychiczna, bulimia psychiczna
Dostępne w
Zintergrowane z