Resort zdrowia ocenił działalność GIF

W dniach od 15 grudnia 2025 r. do 13 marca 2026 r. Departament Nadzoru i Kontroli Ministerstwa Zdrowia (MZ) przeprowadził dogłębną kontrolę w Głównym Inspektoracie Farmaceutycznym. Jej efektem jest obszerne wystąpienie pokontrolne Ministra Zdrowia, skierowane do Głównego Inspektora Farmaceutycznego Łukasza Pietrzaka - pisze portal Mgr.farm.

Kontrola swoim zakresem obejmowała wybrane zagadnienia polityki kadrowej za lata 2024-2025, a także nadzór nad wywozem leków poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz nadzór nad obrotem w hurtowniach farmaceutycznych w okresie od 31 października 2022 r. do 31 października 2025 r..

Co wykazała kontrola Ministerstwa Zdrowia?

Ogólna ocena funkcjonowania Inspektoratu nie jest jednoznaczna. Resort zdrowia dostrzegł korzystne zmiany w organizacji jednostki, chwaląc reformy strukturalne. Zauważono między innymi, że struktura organizacyjna została z powodzeniem dostosowana do celów i realizowanych zadań, co w przeszłości było obszarem deficytowym.

Niestety, na tym pochwały w dużej mierze się kończą. W przypadku nadzoru nad obrotem produktami leczniczymi w hurtowniach farmaceutycznych, realizację zadań oceniono zaledwie „pozytywnie z zastrzeżeniami”. Ministerstwo wystosowało pod adresem GIF bardzo poważny zarzut dotyczący dynamiki pracy urzędu – czytamy na stronie Mgr.farm.

– Ustalenia wskazują na opieszałość w prowadzeniu postępowań administracyjnych oraz niewystarczające zapewnienie realizacji zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 § 1 KPA, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia – podano w dokumencie.

Wystąpienie pokontrolne w wielu miejscach wprost piętnuje przewlekłość postępowań czy łamanie wewnętrznych regulaminów kadrowych, co wprost oceniono jako zjawiska negatywne.

Budżet, kadry, rotacja pracowników

Dokument przytacza dokładne statystyki dotyczące zatrudnienia w GIF. Z ustaleń wynika, że w latach 2024-2025 nastąpił systematyczny wzrost zatrudnienia. Zatrudnienie zwiększyło się o 28 osób (co stanowi wzrost o 16,7 proc.), osiągając 31 grudnia 2025 r. liczbę 196 pracowników (192,55 etatu). Na najwyższych szczeblach kierowniczych (dyrektorzy i ich zastępcy) pracowało 14 osób, stanowiąc około 7 proc. ogółu załogi. Z danych wynika, że na jednego dyrektora przypadało średnio 14 pracowników, choć w Departamencie Kontroli Wewnętrznej i Zarządzania Zgodnością jeden z zastępców dyrektora nadzorował pracę zaledwie 3 osób.

Bolączką urzędu pozostaje bardzo wysoka rotacja pracowników. Fluktuacja kadr osiągnęła poziom 15,8 proc. w 2024 r. (zwolniono 29 osób) oraz 15,4 proc. w 2025 r. (rozwiązano stosunek pracy z 30 osobami).

– Utrzymujący się na stosunkowo wysokim poziomie wskaźnik rotacji kadr mógł utrudniać wykorzystanie dotychczasowej wiedzy, doświadczenia lub specjalistycznych kompetencji, niezbędnych do efektywnej realizacji bieżących zadań Inspektoratu – ocenili kontrolerzy MZ.

Jako główne przyczyny odejść wskazywano kwestie ekonomiczne, przeciążenie obowiązkami oraz chęć spróbowania sił na wolnym rynku. W sądach pracy toczyło się aż 6 spraw z powództwa pracowników przeciwko Inspektoratowi.

Wzrost zatrudnienia pociągnął za sobą wzrost wydatków

W 2024 r. łączne wynagrodzenia brutto wraz z „trzynastkami” kosztowały podatnika 30 354 090,75 zł, a rok później kwota ta wzrosła do 33 494 616,02 zł. Choć budżet rósł, udział dodatkowych środków (premii, nagród, dodatków) spadł z 13,7 proc. w 2024 r. do 8,6 proc. w 2025 r..

Kontrolerzy wykazali też ogromne dysproporcje nagród, które u dyrektorów sięgały nawet 20 000 zł, gdy reszta pracowników mogła liczyć na znacznie niższe kwoty (często poniżej tysiąca złotych). MZ skrytykowało także ignorowanie przez GIF własnych regulaminów, np. przydzielając jednej z urzędniczek dodatki i możliwość pracy zdalnej ze względu na rzekomo skomplikowane zadania decyzyjne, podczas gdy jej wniosek wskazywał, że de facto pracowała ona w sekretariacie – co wewnętrzny regulamin pracy zdalnej wykluczał. Zjawisko to oceniono negatywnie.

Obrót lekami – opóźnienia i bierność 

Kontrola objęła także procedury dotyczące wywozu leków zagrożonych brakiem dostępności w kraju. Skala tego zjawiska jest ogromna – w latach 2022-2024 oraz w 2025 r. przeprowadzono analizę łącznie 1 154 tego typu spraw. GIF rzadko stawał na drodze eksportowi: na 1 154 sprawy wniesiono zaledwie 8 sprzeciwów. Dominowało szybkie zawiadamianie o braku sprzeciwu (956 spraw) lub milcząca zgoda, z której skorzystano w 172 przypadkach.

Problemem okazała się jednak bierność Inspektoratu wobec przedsiębiorców, którzy informowali o wywozie z rażącym naruszeniem ustawowego terminu wynoszącego 7 dni. Wykryto aż 65 takich sytuacji, gdzie opóźnienia wynosiły od jednego do ponad 120 dni. Inspektorat nie nakładał kar, twierdząc, że kary grożą wyłącznie za „niepoinformowanie”, a nie „poinformowanie z opóźnieniem” – co pozwalało uniknąć kar finansowych z tytułu nieterminowości – podaje Mgr.farm.

W obszarze hurtowni farmaceutycznych odnotowano 258 inspekcji, udzielono 41 zezwoleń na działalność, 254 razy dokonywano ich zmian i w 59 przypadkach wygaszano zezwolenia. MZ wprost krytykuje niedotrzymywanie przez Departament Prawny GIF terminów KPA przy wydawaniu decyzji o nałożeniu kar oraz brak informowania przedsiębiorców o opóźnieniach z przyczyn leżących po stronie urzędu.

Jak pisze portal, przypuszczalnie najbardziej zaskakującym fragmentem raportu pokontrolnego MZ jest ocena działań Inspektoratu w zakresie kierowania spraw kryminalnych do organów śledczych.

– W obszarze kierowania zawiadomień o podejrzeniu popełniania czynu zabronionego do właściwych organów ściągania, na podstawie badanych spraw, ustalono istotną zwłokę w podejmowaniu tych działań – podano w raporcie.

Problemy hurtowni farmaceutycznych 

Ministerstwo Zdrowia wnikliwej analizie poddało też nadzór Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego nad hurtowniami farmaceutycznymi. Z dokumentu wynika, że w kontrolowanym okresie GIF wydał 41 zezwoleń na podjęcie działalności gospodarczej w tym zakresie, a także dokonał 254 zmian w już istniejących zezwoleniach. Z kolei w 59 przypadkach organ stwierdził wygaśnięcie takich zezwoleń, natomiast trzykrotnie odmówił ich udzielenia.

Inspektorat prowadził również 12 postępowań administracyjnych mających na celu cofnięcie zezwolenia na prowadzenie hurtowni. Większość z nich (osiem) była pokłosiem naruszenia przepisów dotyczących wywozu leków za granicę bez uprzedniego zgłoszenia urzędowi, a cztery wszczęto na skutek nieprawidłowości wykrytych podczas bezpośrednich inspekcji. Resort zdrowia bardzo krytycznie ocenił ten obszar działalności GIF.

– Wskazać zależy na opieszałość w prowadzeniu postępowań administracyjnych w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwoleń i cofnięcia zezwoleń na podjęcie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia hurtowni farmaceutycznej oraz niewystarczające zapewnienie realizacji zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 § 1 KPA, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia – napisano w dokumencie.

Kolejnym analizowanym obszarem było nakładanie na hurtownie farmaceutyczne administracyjnych kar pieniężnych, co w badanym okresie miało miejsce 27 razy. Kary te nakładano między innymi za brak przekazywania obowiązkowych informacji o transakcjach i stanach magazynowych do systemu ZSMOPL, co w jednym z badanych przypadków skutkowało wysoką grzywną rzędu 45 000 zł.

Na tle problemów biurokratycznych i urzędniczych opóźnień decyzyjnych, jednoznacznie pozytywnie oceniono natomiast bezpośrednie inspekcje działalności gospodarczej prowadzone przez wysłanników GIF na terenie hurtowni. W kontrolowanym czasie inspektorzy zrealizowali 258 takich fizycznych kontroli, w tym 13 inspekcji o charakterze doraźnym.

Resort potwierdził, że urząd wywiązuje się z ustawowego obowiązku sprawdzania przedsiębiorców w wymaganych odstępach czasu nieprzekraczających 5 lat. 

Zalecenia

MZ nakazało kierownictwu GIF pilne wdrożenie programów hamujących fluktuację kadr, dostosowanie przestarzałych i niestosowanych w praktyce regulaminów premiowania, a przede wszystkim drastyczne usprawnienie trybu załatwiania spraw administracyjnych.

Jako priorytet nakazano natychmiastowe dokonywanie analiz i bezwzględne informowanie organów ścigania o przestępstwach z dziedziny prawa farmaceutycznego – tak, by urząd wreszcie spełniał swoją rolę prewencyjną.

Na własnym SZNUR-kuWojny (także te handlowe) sprawiają, że polska branża farmaceutyczna domaga się przepisów pozwalających uniezależnić kraj od zewnętrznych dostaw. Nowelizacja ustawy refundacyjnej (UD187) może być szansą na to, aby w czasach kryzysu państwo nie musiało chodzić na cudzym sznurku.

Przeczytaj także: „Zdrowie w cenie importu”