eISSN: 2084-9885
ISSN: 1896-6764
Neuropsychiatria i Neuropsychologia/Neuropsychiatry and Neuropsychology
Bieżący numer Archiwum Artykuły zaakceptowane O czasopiśmie Bazy indeksacyjne Prenumerata Kontakt Zasady publikacji prac
SCImago Journal & Country Rank
3/2017
vol. 12
 
Poleć ten artykuł:
Udostępnij:
więcej
 
 
streszczenie artykułu:
Artykuł przeglądowy

Terapia poznawczo-behawioralna w leczeniu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych

Maria Napierała

Neuropsychiatria i Neuropsychologia 2017; 12, 3: 118–125
Data publikacji online: 2017/11/30
Pełna treść artykułu
Pobierz cytowanie
ENW
EndNote
BIB
JabRef, Mendeley
RIS
Papers, Reference Manager, RefWorks, Zotero
AMA
APA
Chicago
Harvard
MLA
Vancouver
 
Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) należy do zaburzeń afektywnych nawracających. Ze względu na istotny udział czynników biologicznych w etiopatogenezie choroby główną metodą leczenia jest farmakoterapia. Postępowanie psychoterapeutyczne stwarza możliwości poprawy efektywności farmakoterapii. Metody psychoterapeutyczne wspomagające leczenie ChAD, takie jak psychoedukacja czy terapia rodzinna (family-focused therapy – FFT), stosowane były uprzednio w leczeniu schizofrenii. Terapia poznawczo-behawioralna (cognitive behavioral therapy – CBT) wykazała dużą skuteczność w leczeniu zaburzeń afektywnych jednobiegunowych. Dla potrzeb leczenia ChAD stworzono terapię interpersonalną i rytmów społecznych (interpersonal and social rhythm therapy – IPSRT). Wszystkie powyższe metody odznaczają się udowodnioną skutecznością wspomagania leczenia farmakologicznego.

Terapia poznawczo-behawioralna stanowi grupę interwencji psychoterapeutycznych o dobrze potwierdzonej efektywności w przypadku zaburzeń lękowych, depresyjnych, osobowościowych, odżywiania oraz zespołu uzależnień. Celem artykułu jest przegląd literatury na temat skuteczności metod terapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej. Większość badań wskazuje na obiecujące wyniki stosowania CBT u chorych z ChAD. Ostatnia metaanaliza badań wskazuje, że pod wpływem CBT następuje zmniejszenie częstości nawrotów choroby, zmniejszenie nasilenia objawów depresyjnych oraz nasilenia manii, a także występuje poprawa funkcjonowania psychospołecznego, aczkolwiek w niektórych badaniach wyniki są niejednoznaczne. W wielu pracach podkreśla się potrzebę dalszych badań nad stosowaniem terapii poznawczo-behawioralnej w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych, wypracowania jednoznacznych standardów i zaleceń terapeutycznych jej prowadzenia oraz lepszych sposobów oceny ich skuteczności.

Bipolar disorder (BD) belongs to the group of recurrent affective disorders. As biological factors play an important role in its aetiopathogenesis, pharmacology remains the main treatment, while psychotherapy can augment its effectiveness. Psychotherapeutic methods, contributing to BD treatment, such as psychoeducation and family-focused therapy (FFT) have already been used in the treatment of schizophrenia. Cognitive behavioural therapy (CBT) has proved efficacious in the treatment of unipolar affective disorders. Specifically for BD, interpersonal and social rhythm therapy (IPSRT) was developed. All of the aforementioned procedures have proven to be efficacious in augmenting pharmacological treatment.

Cognitive behavioural therapy constitutes a group of well-proven psychosocial interventions for the treatment of anxiety, depressive, personality, and eating disorders as well as for addictions. The aim of this article is to review the literature on the effectiveness of cognitive behavioural therapy in the treatment of bipolar disorder. The majority of studies bring about promising results of the use of CBT in BD. A recent meta-analysis shows that, using CBT results in decreasing frequency of recurrences of the illness, a reduction of intensity of depressive and manic symptoms as well as improvement in psychosocial functioning were seen, although is some studies the results are not unequivocal. In many papers, the necessity of further studies on the use of cognitive-behavioural therapy in BD is emphasised, in order to elaborate definite standards and therapeutic indications as well as better methods to assess its efficacy.
słowa kluczowe:

choroba afektywna dwubiegunowa, psychoterapia, terapia poznawczo-behawioralna

referencje:
Aldinger F, Schulze TG. Environmental factors, life events, and trauma in the course of bipolar disorder. Psychiatry Clin Neurosci 2017; 71: 6-17.
Anderson IM, Haddad PM, Scott J. Bipolar disorder. BMJ 2012; 345: e8508.
Ball JR, Mitchell PB, Corry JC, et al. A randomized controlled trial of cognitive therapy for bipolar disorder: focus on long-term change. J Clin Psychiatry 2006; 67: 277-286.
Basco MR, Rush AJ. Zaburzenia afektywne-dwubiegunowe. Terapia poznaczo-behawioralna. WUJ, Kraków 2007.
Benjamin CL, Puleo CM, Settipani CA, et al. History of cognitive-behavioral therapy (CBT) in youth. Child Adolesc Psychiatr Clin N Am 2011; 20: 179-189.
Colom F, Vieta E. Psychoeducation manual for bipolar disorder. Cambridge University Press, Cambridge 2006.
Chiang KJ, Tsai JC, Liu D, et al. Efficacy of cognitive behavioral therapy in patients with bipolar disorder: A meta-analysis of randomized controlled trials. PLoS One 2017; 12: e0176849.
Craddock N, Sklar P. Genetics of bipolar disorder. Lancet 2013; 381: 1654-1662.
Driessen E, Hollon SD. Cognitive behavioral therapy for mood disorders: efficacy, moderators and mediators. Psychiatr Clin North Am 2010; 33: 537-555.
Frank E. Treating bipolar disorder: A clinician’s guide to interpersonal and social rhythm therapy. Guilford Press, New York 2005.
Frank E, Swartz HA, Mallinger AG, et al. Adjunctive psychotherapy for bipolar disorder: effects of changing treatment modality. J Abnorm Psychol 1999; 108: 579-587.
Foroushani PS, Schneider J, Assareh N. Meta-review of the effectiveness of computerized CBT in treating depression. BMC Psychiatry 2011; 11: 131.
Hartigan GP. The use of lithium salts in affective disorders. Br J Psychiatry 1963; 109: 810-814.
Hofmann SG, Asnaani A, Vonk IJJ, et al. The efficacy of cognitive behavioral therapy: a review of meta-analyses. Cognit Ther Res 2012; 36: 427-440.
Hoffman SG, Smits JA. Cognitive-behavioral therapy for adult anxiety disorders: A Meta-Analysis of randomized placebo-controlled trials. J Clin Psychiatry 2008; 69: 621-632.
Jakuszkowiak-Wojten K, Gałuszko-Węgielnik M, Wojtas A. Rola psychoterapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. Psychiatria 2012; 9: 36-41.
Jamison KR. Suicide and bipolar disorder. J Clin Psychiatry 2000; 61: 47-51.
Jaworska-Andryszewska P, Abramowicz M, Kosmala A, et al. Trauma wczesnodziecięca w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Neuropsychiatr Neuropsychol 2016; 11: 39-46.
Jaworska-Andryszewska P, Rybakowski J. Negatywne doświadczenia dziecięce a powstawanie i przebieg choroby afektywnej dwubiegunowej. Psychiatr Pol 2016; 50: 989-1000.
Justo LP, Soares BG, Calil HM. Family interventions for bipolar disorder. Cochrane Database Syst Rev 2007; CD005167. doi: 10.1002/14651858.CD005167.pub2.
Lam DH, Bright J, Jones S, et al. Cognitive therapy for bipolar illness: a pilot study of relapse prevention. Cognit Ther Res 2000; 24: 503-520.
Lam DH, Burbeck R, Wright K, et al. Psychological therapies in bipolar disorder: the effect of illness history on relapse prevention: a systematic review. Bipolar Disord 2009; 11: 474-482.
Lam DH, Hayward P, Watkins ER, et al. Relapse prevention in patients with bipolar disorder: cognitive therapy outcome after 2 years. Am J Psychiatry 2005; 162: 324-329.
Lam DH, Watkins ER, Hayward P, et al. A randomized controlled study of cognitive therapy for relapse prevention for bipolar affective disorder: outcome of the first year. Arch Gen Psychiatry 2003; 60: 145-152.
Lam DH. What can we conclude from studies on psychotherapy in bipolar disorder? Invited commentary on: Cognitive-behavioral therapy for severe and recurrent bipolar disorders. Br J Psychiatry 2006; 188: 321-322.
Lopez MA, Basco MA. Effectiveness of cognitive behavioral therapy in public mental health: comparison to treatment as usual for treatment-resistant depression. Adm Policy Ment Health 2015; 42: 87-98.
Lynch D, Laws KR, McKenna PJ. Cognitive behavioral therapy for major psychiatric disorder: Does it really work? A meta-analytic review of well-controlled trials. Psychol Med 2010; 40: 9-24.
Matusiewicz AK, Hopwood CJ, Banducci AN, et al. The effectiveness of cognitive behavioral therapy for personality disorders. Psychiatr Clin North Am 2010; 33: 657-685.
McHugh RK, Hearon BA, Otto MW. Cognitive behavioral therapy for substance use disorders. Psychiatr Clin North Am 2010; 33: 511-525.
Miklowitz DJ, George EL, Richard JA, et al. A randomized study of family-focused psychoeducation and pharmacotherapy in the outpatient management of bipolar disorder. Arch Gen Psychiatry 2003; 60: 904-912.
Miklowitz DJ, Otto MW, Frank E, et al. Psychosocial treatments for bipolar depression: a 1-year randomized trial from the Systematic Treatment Enhancement Program. Arch Gen Psychiatry 2007; 64: 419-426.
Miller IW, Keitner GI, Ryan CE, et al. Family treatment for bipolar disorder: family impairment by treatment interactions. J Clin Psychiatry 2008; 69: 732-740.
Murphy R, Straebler S, Cooper Z, et al. Cognitive behavioral therapy for eating disorders. Psychiatr Clin North Am 2010; 33: 611-627.
National Collaborating Centre for Mental Health (UK). Bipolar disorder: The management of bipolar disorder in adults, children and adolescents, in primary and secondary care. British Psychological Society 2006; NICE Clinical Guidelines 38. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK55366.
Otte C. Cognitive behavioral therapy in anxiety disorders: current state of the evidence. Dialogues Clin Neurosci 2011; 13: 413-421.
Parikh SV, Zaretsky A, Beaulieu S, et al. A randomized controlled trial of psychoeducation or cognitive-behavioral therapy in bipolar disorder: a Canadian network for mood and anxiety treatments (CANMAT) study. J Clin Psychiatry 2012; 73: 803-810.
Popiel A, Pragłowska E. Psychoterapia poznawczo-behawioralna – praktyka oparta na badaniach empirycznych. Psychiatria w Praktyce Klinicznej 2009; 2: 146-155.
Pużyński S. Choroby afektywne (zaburzenia afektywne nawracające). W: A Bilikiewicz (red.), Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006; 323-340.
Rybakowski J, Dudek D, Jaracz J. Choroby afektywne. W: Jarema M (red.), Standardy leczenia farmakologicznego. VM Media, Gdańsk 2015; 55-134.
Rybakowski J. Two generations of mood stabilizers. Int J Neuropsychopharmacol 2007; 10: 709-711.
Rybakowski J. Aripiprazole joins the family of second-generation mood stabilizers. J Clin Psychiatry 2008a; 69: 862-863.
Rybakowski J. Oblicza choroby maniakalno-depresyjnej. Termedia, Poznań 2008b.
Scott J, Paykel E, Morriss R, et al. Cognitive-behavioural therapy for severe and recurrent bipolar disorders: randomized controlled trial. Br J Psychiatry 2006; 188: 313-320.
Swartz HA, Swanson J. Psychotheraphy for bipolar disorder in adults: a review of the evidence. Focus (Am Psychiatr Publ) 2014; 12: 251-266.
Zaretsky AE, Lancee W, Miller C, et al. Is cognitive-behavioural therapy more effective than psychoeducation in bipolar disorder? Can J Psychiatry 2008; 53: 441-448.
© 2019 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe