Czynniki psychologiczne przez wpływ na ocenę trudnych sytuacji oraz moderowanie procesu radzenia sobie ze stresem mogą implikować pojawienie się reakcji patofizjologicznych sprzyjających rozwojowi chorób autoimmunologicznych. W przedstawionych badaniach podjęto próbę wyodrębnienia zmiennych psychologicznych charakterystycznych dla chorych na reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) i chorobę Gravesa-Basedowa. Badaniami objęto 3 grupy osób (n=90) dobrane odpowiednio pod względem wieku i płci – chorzy na RZS, pacjenci z chorobą Gravesa-Basedowa oraz osoby zdrowe, u których występowało rodzinne obciążenie chorobami autoimmunologicznymi. W obu grupach zastosowano następujące testy kwestionariuszowe: Test orientacji życiowej – LOT-R, Kwestionariusz orientacji życiowej SOC-29, Formalna charakterystyka zachowania – kwestionariusz temperamentu – FCZ-KT, Kwestionariusz osobowości Eysencka – EPQ-R. Odnotowano istotne statystycznie różnice między osobami zdrowymi a badanymi pacjentami w zakresie takich zmiennych, jak: optymizm, sensowność, żwawość, wytrzymałość (niższe u pacjentów z RZS oraz chorobą Gravesa-Basedowa) oraz reaktywność emocjonalna i neurotyzm (wyższe u pacjentów z RZS oraz chorobą Gravesa-Basedowa). U osób zdrowych istotnie wyższa była również aktywność w porównaniu z pacjentami z RZS. Podobnie niewielkie różnice uzyskano między osobami zdrowymi a pacjentami z chorobą Gravesa-Basedowa w zakresie zrozumiałości, sterowalności (wyższe u osób zdrowych) oraz persewe- ratywności (niższe u osób zdrowych). Nie stwierdzono natomiast istotnych różnic w zakresie badanych cech między obiema grupami chorych. Wyniki wydają się potwierdzać hipotezę o istnieniu psychologicznych czynników charakterystycznych dla pacjentów ze schorzeniami autoimmunologicznymi. Jednakże ze względu na wieloczynnikową etiopatogenezę tych schorzeń wyniki te wymagają weryfikacji w dalszych badaniach.