Mammografia a USG piersi
Archiwum
Mammografia, czyli badanie rentgenowskie piersi, jest podstawowym badaniem przesiewowym u kobiet w wieku od 45 do 74 lat i jest w pełni refundowana. Natomiast kontrolne badanie USG zleca się najczęściej młodszym pacjentkom. W jaki sposób badać piersi, wyjaśnia dr n. med. Katarzyna Pogoda, przewodnicząca Sekcji Raka Piersi Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej i onkolog kliniczna z Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie.
Od czego powinnyśmy zaczynać profilaktykę piersi? Panuje przekonanie, że dla młodszych kobiet przeznaczone jest badanie USG, a dla dojrzałych – mammografia. Ma to swoje uzasadnienie?
Edukacja powinna zaczynać się tak naprawdę od najmłodszych lat. Na początku zaleca się comiesięczne, palpacyjne badanie piersi, by weszło nam ono w nawyk. Potem, podczas jednej z pierwszych wizyt u ginekologa, pacjentka powinna otrzymać skierowanie na pierwsze kontrolne badanie USG. Jeśli nie dzieje się nic niepokojącego, to właśnie od niego u młodych kobiet najczęściej zaczyna się profilaktykę raka piersi.
Piersi w młodym wieku mają budowę gruczołową, tkanka jest bardziej zbita, dlatego w badaniu USG można wtedy zobaczyć więcej, na przykład torbiele. Z wiekiem zaczyna w nich przeważać tkanka tłuszczowa. Z tego powodu w pewnym momencie to mammografia staje się bardziej wskazana. Jest ona podstawowym badaniem przesiewowym w kierunku wczesnego wykrywania raka piersi. Na mammografię idziemy po to, by upewnić się, że jesteśmy zdrowe. Badanie to potrafi wykryć zmiany nowotworowe na bardzo wczesnym etapie, na przykład wtedy, gdy pod palcami jeszcze absolutnie niczego nie czujemy. Ono faktycznie ratuje życie.
Mammografia zalecana jest co dwa lata?
Tak, w Polsce badanie to jest w pełni refundowane dla kobiet w przedziale od 45 do 74 lat. Mogą je one wykonywać bezpłatnie właśnie co dwa lata, pod warunkiem, że w międzyczasie nie dzieje się nic niepokojącego, a lekarz nie zaleci inaczej. W przypadku wychwycenia w piersi jakiejś zmiany należy jak najszybciej udać się do specjalisty, by pogłębić diagnostykę.
Czy te dwa lata to bezpieczny interwał, jeśli chodzi o wczesne wykrycie zmian nowotworowych?
Jeśli nie tracimy naszej codziennej czujności, to te dwa lata są bezpiecznym przedziałem. Stoją za nim badania naukowe, które wskazują, że ryzyko rozpoznania w tym czasie bardzo zaawansowanego nowotworu jest niewielkie. Zdarzają się oczywiście zmiany, które mogą się pojawić w ciągu tych dwóch lat, ale regularne badanie piersi sprawia, że szansa na ich wczesne wykrycie pozostaje duża.
Rozmiar piersi nie przesądza o skuteczności mammografii?
Mammografia jest uznanym badaniem w profilaktyce raka piersi i rozmiar biustu nie ma tu znaczenia. Jeżeli zachodzi potrzeba dokładniejszej oceny, lekarz zleca pacjentce dodatkowe zdjęcia celowane lub badanie USG.
Kiedy w trakcie cyklu najlepiej zaplanować mammografię?
Jeśli kobieta miesiączkuje, badanie powinno zostać wykonane około siódmego dnia cyklu. Chodzi o to, żeby piersi były wtedy mniej nabrzmiałe, co pozwala zminimalizować ewentualny dyskomfort. Każde badanie można jednak przeprowadzić w taki sposób, aby zapewnić pacjentce pełny komfort.
A jak często powinno się wykonywać badanie USG?
To już jest decyzja radiologa lub ginekologa. Lekarz wyznacza kolejny termin w zależności od tego, co zobaczy w obrazie USG. Ogromny wpływ na tę decyzję ma także wywiad medyczny – między innymi informacje o tym, czy w rodzinie występowały przypadki raka piersi. To bezpośrednio determinuje dalsze postępowanie i diagnostykę.
Profilaktyka zaczyna się od edukacji, a ona wciąż kuleje, jeśli chodzi o zdrowie...
Każda mama powinna usiąść z córką i porozmawiać o tym, jak ważna jest profilaktyka i regularne samobadanie piersi. Powinna też zapytać, czy córka potrzebuje w tej kwestii jakiegoś wsparcia. Żyjemy w świecie, w którym wiedza jest ogólnodostępna, trzeba tylko wiedzieć, jak z niej mądrze skorzystać. Jeśli dziewczyny czują się skrępowane rozmową z mamą, zawsze mogą zwrócić się do specjalistów, którzy uświadomią im, jak ważne jest badanie piersi, i poinstruują, jak robić to prawidłowo.
Jak w takim razie badać je prawidłowo?
Można to robić przed lustrem lub pod prysznicem. Chodzi o to, żeby piersi delikatnie masować opuszkami palców – dookoła, od zewnątrz do wewnątrz. Należy sprawdzić także doły pachowe, upewniając się, czy nie pojawiły się w nich jakieś zgrubienia. Czasami same coś wyczujemy. Nie oznacza to jednak od razu choroby nowotworowej. Szczególnie młode dziewczyny mają torbiele, których wielkość naturalnie ulega zmianom. Trzeba je jednak regularnie obserwować, aby mieć sytuację pod pełnym nadzorem. Pamiętajmy, że profilaktyka ratuje życie.
O ekspertce
Dr n. med. Katarzyna Pogoda to specjalistka onkologii klinicznej zajmująca się leczeniem raka piersi i jakością życia w onkologii, adiunkt w Klinice Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowym Insytucie Badawczym w Warszawie. Jest przewodniczącą Sekcji Raka Piersi Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej. Zaangażowana w rozwój opieki nad młodymi dorosłymi z chorobami nowotworowymi. Od niemal 20 lat łączy praktykę kliniczną z działalnością naukową. Główne zainteresowania badawcze obejmują ewolucję receptorów nowotworowych w raku piersi, personalizację leczenia oraz czynniki prognostyczne u nosicielek mutacji BRCA. Intensywnie działa w międzynarodowych strukturach naukowych. To współautorka ponad 120 publikacji naukowych, aktywna wykładowczyni oraz recenzentka międzynarodowych czasopism naukowych.
Przeczytaj także: „Piętnaście lat wolnego od profilaktyki” i „Terapie celowane rozpoczęły nową erę w leczeniu raka piersi”.
