Prawo łapy ►
Sejm
Posłowie ponad podziałami poparli w debacie prawo pacjentów hospicjów stacjonarnych i oddziałów medycyny paliatywnej do kontaktu ze swoimi zwierzętami. 17 listopada – po poprawce Lewicy zgłoszonej podczas drugiego czytania – projekt skierowano jednak ponownie do Komisji Zdrowia. W trakcie posiedzenia wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka zapowiedziała ogólnopolskie wytyczne GIS.
- Projekt nowelizacji gwarantującej pacjentom hospicjów stacjonarnych i oddziałów medycyny paliatywnej prawo do kontaktu ze zwierzętami domowymi wrócił do sejmowej Komisji Zdrowia po poprawce Lewicy dotyczącej ich humanitarnego traktowania
- Ogólnopolskie wytyczne w sprawie odwiedzin pupili w ponad 228 placówkach przygotuje Główny Inspektorat Sanitarny – wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka zapowiedziała jednak unikanie nadmiernej biurokratyzacji.
- Kierownik podmiotu leczniczego lub upoważniony lekarz będzie mógł ograniczyć takie spotkanie w trzech sytuacjach: w przyadku wystąpienia zagrożenia epidemicznego, ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne innych chorych oraz z uwagi na możliwości organizacyjne placówki
Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy – o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw (druk 2621), przygotowany przez grupę parlamentarzystów reprezentowaną przez Katarzynę Marię Piekarską z Koalicji Obywatelskiej, uzyskał 5 listopada jednogłośne poparcie sejmowej Komisji Zdrowia. Pozytywne stanowisko w tej sprawie przedstawił również rząd, a podczas wcześniejszego posiedzenia komisji do projektu dodano poprawkę doprecyzowującą szczegółowe zasady odwiedzin czworonogów w placówkach.
17 listopada, w trakcie drugiego czytania projektu w Sejmie, kolejną poprawkę zgłosiła jednak Lewica – i właśnie dlatego dokument został ponownie skierowany do prac w komisji. Jak wskazano w uzasadnieniu, zmiana ma zagwarantować, że przy określaniu zasad kontaktu pacjentów objętych opieką paliatywną i hospicyjną ze zwierzętami domowymi uwzględniana będzie również zasada humanitarnego traktowania zwierząt.
Mimo powrotu projektu do komisji w sejmowej debacie panowała rzadka zgoda ponad podziałami politycznymi. Posłowie podkreślali, że osoby znajdujące się u kresu życia powinny mieć prawo do spotkania z tymi, których kochają.
Poseł Koalicji Obywatelskiej Adrian Witczak podziękował z trybuny sejmowej za ponadpartyjne wsparcie projektu.
– Łączy nas troska o dobro i godność chorego człowieka – zaznaczył.
Na etapie prac komisyjnych regulację poparli także posłowie Prawa i Sprawiedliwości Anna Kwiecień i Czesław Hoc, Joanna Wicha z Lewicy oraz przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia i Rzecznika Praw Pacjenta.
Wiceminister Kęcka o wytycznych GIS i unikaniu biurokracji
Głos podczas drugiego czytania zabrała wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka, wskazując, że celem nowelizacji jest wsparcie godnego odchodzenia, zapewnienie chorym komfortu oraz przeciwdziałanie ich samotności.
Jak wyjaśniła Katarzyna Kęcka, w kontekście wizyt w hospicjach mowa przede wszystkim o psach i kotach, ale w określonych sytuacjach ukochanym towarzyszem pacjenta może być również chomik, świnka morska czy papuga.
Fragment posiedzenia poniżej, pod wideo dalsza część tekstu.
Wideo pochodzi ze strony internetowej: www.sejm.gov.pl/30839B.
Wiceminister przypomniała, że w Polsce działa ponad 228 podmiotów świadczących usługi z zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej. Podkreśliła, że personel i osoby zarządzające tymi placówkami już dziś dokładają wszelkich starań, by spełniać ostatnie życzenia chorych – od drobnych próśb kulinarnych w środku nocy po pożegnanie z ukochanym pupilem. Nowelizacja ma natomiast ująć te praktyki w ramy prawne i wprowadzić racjonalne zasady ich realizacji.
Istotną rolę odegrają tu ogólnopolskie wytyczne, do których opracowania zobowiązał się Główny Inspektorat Sanitarny (GIS). Dokument ma uwzględniać liczbę pacjentów przebywających na jednej sali, sytuację epidemiologiczną, choroby współistniejące chorych oraz warunki lokalowe konkretnej placówki. Jednocześnie wiceminister Kęcka przestrzegła przed nadmiernym formalizmem:
– Nie chciałabym jednak iść w zbytnią biurokratyzację, bo za moment okaże się, że będziemy potrzebowali procedur na to, żeby powiedzieć „dzień dobry” na wejściu do podmiotu. Nie idźmy w tę stronę – zaapelowała, zapewniając przy tym, że na straży praw pacjentów niezmiennie stoi rzecznika praw pacjenta Bartłomiej Chmielowiec.
Kiedy dyrektor odmówi wizyty? Trzy ustawowe przesłanki
Obecnie polski system prawny nie reguluje kwestii obecności zwierząt w podmiotach leczniczych – ani jej nie zakazuje, ani wprost nie przyznaje chorym takiego uprawnienia. W praktyce wszystko zależy od uznaniowej zgody kierownika danej placówki, co często uniemożliwia organizację spotkań.
Nowelizacja ma ten stan zmienić, gwarantując pacjentom u kresu życia możliwość kontaktu z własnymi zwierzętami towarzyszącymi oraz udziału w zajęciach z udziałem zwierząt terapeutycznych. Jednocześnie projekt jasno wyznacza granice tego prawa. Kierownik podmiotu leczniczego lub upoważniony przez niego lekarz będzie mógł ograniczyć kontakt chorego ze zwierzęciem w trzech ściśle określonych sytuacjach:
- w przypadku wystąpienia zagrożenia epidemicznego,
- ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne innych pacjentów,
- z uwagi na możliwości organizacyjne danej placówki.
Autorzy projektu zaznaczyli w uzasadnieniu, że kontakt ze zwierzętami stanowi istotny element humanizacji opieki medycznej – redukuje poziom stresu, obniża ciśnienie krwi, poprawia nastrój oraz zwiększa motywację do rehabilitacji. Korzyści te obserwuje się nie tylko u pacjentów w stanie terminalnym, lecz także wśród dzieci, seniorów, chorych onkologicznie oraz osób z zaburzeniami lękowymi i depresyjnymi. Wejście w życie ustawy nie pociągnie za sobą dodatkowych obciążeń dla budżetu państwa ani samorządów, a nowe przepisy zaczną obowiązywać po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia.
„Epidemia samotności” i impuls ze środowiska medycznego
Inicjatywa ustawodawcza zrodziła się bezpośrednio w środowisku lekarskim i organizacjach pacjenckich. Jej głównym inicjatorem jest prof. Tomasz Dzierżanowski, kierownik Kliniki Medycyny Paliatywnej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, który opracował „Kartę praw pacjenta do kontaktu ze zwierzęciem towarzyszącym” – dokument oparty na dowodach naukowych i wskazujący na znaczenie więzi ze zwierzęciem dla godnego odchodzenia. Menedżer Zdrowia pisało o tym w tekstach „Prawo do pomocnej łapy”, „Prawo pacjenta do kontaktu ze zwierzętami towarzyszącymi jako element humanizacji opieki medycznej” i „Kontakt ze zwierzęciem jako część terapii”.
Jak wskazał (5 listopada w Sejmie) prof. Dzierżanowski, współczesna medycyna mierzy się z narastającą izolacją osób nieuleczalnie chorych.
– Wiemy, że człowiek potrzebuje życzliwości i miłości, zwłaszcza wtedy, gdy jest śmiertelnie chory, cierpi, gdy zostaje sam w szpitalu. W Polsce nie mamy już do czynienia ze zwykłą samotnością, mierzymy się z jej epidemią. Żadna tabletka nie zastąpi ludzkiej obecności. Kiedy jednak brakuje drugiego człowieka, to zwierzę okazuje się często jedynym i najżyczliwszym członkiem rodziny – ocenił ekspert.
Skalę problemu obrazuje historia jednego z jego podopiecznych z chorobą nowotworową, który przez cztery miesiące pobytu w placówce martwił się o los swoich dwóch kotów pozostawionych w domu pod opieką sąsiada, będąc przekonanym, że spotkanie z nimi jest prawnie zakazane. Profesor zwrócił jednocześnie uwagę, że odwiedziny pupili nie mogą odbywać się bezwarunkowo: zwierzę musi być zaszczepione, czyste i wcześniej wyprowadzone, a w trakcie wizyty nie może wchodzić bezpośrednio do pościeli bez dodatkowego prześcieradła. Przy zachowaniu tych zasad oraz jasnej instrukcji wydanej przez kierownika placówki zagrożenie sanitarne nie występuje.
Co dalej z projektem?
Najbliższe posiedzenie sejmowej Komisji Zdrowia, na którym posłowie rozpatrzą poprawkę Lewicy zgłoszoną podczas drugiego czytania, zaplanowano na 18 listopada 2026 r. na godz. 16.
Przeczytaj także: „Pies cię leczył”.
