Raz ratownik – zawsze ratownik
123RF
Ratownicy medyczni nie mogą zrzec się prawa do wykonywania zawodu. Nawet po trwałym zakończeniu pracy nadal muszą należeć do samorządu zawodowego, powinni opłacać składki i wypełniać ustawowe obowiązki – taka możliwość istnieje w innych zawodach medycznych.
Do Rzecznika Praw Obywatelskich zwrócili się ratownicy medyczni, którzy wskazali, że obowiązujące przepisy nie pozwalają im zrzec się prawa wykonywania zawodu. RPO poinformował o tym w piśmie VII.561.4.2026.WW. Jak zwrócili uwagę wnioskodawcy, zgodnie z obowiązującymi przepisami nawet osoby, które na stałe przestały pracować jako ratownicy medyczni, nadal pozostają członkami samorządu zawodowego. Wiąże się to między innymi z obowiązkiem opłacania składek członkowskich i realizowania ustawowych obowiązków związanych z wykonywaniem zawodu. Ich niewypełnianie może prowadzić do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Problem ten zyskał na znaczeniu w związku z Rejestru Ratowników Medycznych – poinformowało Prawo.pl.
Wątpliwości RPO
Rzecznik zwrócił uwagę, że ustawa o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych nie przewiduje możliwości utraty lub wygaśnięcia prawa wykonywania zawodu na skutek dobrowolnej rezygnacji z niego przez ratownika medycznego. Tymczasem podobne rozwiązania funkcjonują w przypadku innych zawodów medycznych, takich jak pielęgniarki, położne, fizjoterapeuci czy lekarze.
RPO zaznaczył, że taka luka prawna może skutkować ingerencją w prawa i wolności jednostki. Dostrzegł również, że możliwość zrzeczenia się prawa wykonywania zawodu była przewidziana na wcześniejszym etapie prac nad ustawą, jednak ostatecznie nie znalazła się w przyjętych przepisach. W związku z pojawiającymi się skargami oraz możliwym wpływem obecnych regulacji na prawa obywateli, Anna Białek, dyrektor Zespołu Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego, zwróciła się do prezesa Krajowej Rady Ratowników Medycznych o stanowisko w tej sprawie.
Przepisy wymagają zmiany
Mateusz Komza, prezes Krajowej Rady Ratowników Medycznych – w odpowiedzi RPW 3480/2026 – poinformował, że samorząd podziela stanowisko RPO co do potrzeby zmiany przepisów. W jego ocenie, możliwość dobrowolnego zrzeczenia się prawa wykonywania zawodu powinna zostać wprost uregulowana w ustawie wraz z określeniem skutków takiej decyzji. Rozwiązanie to byłoby szczególnie istotne dla osób, które trwale zrezygnowały z wykonywania zawodu i nie zamierzają korzystać z posiadanych uprawnień. Krajowa Rada Ratowników Medycznych wskazała również, że nie prowadziła dotąd indywidualnych spraw dotyczących zrzeczenia się prawa wykonywania zawodu. W praktyce nie było więc potrzeby wypracowania procedury postępowania w takich przypadkach.
Jednocześnie rada zadeklarowała gotowość do współpracy z RPO i resortem zdrowia przy przygotowywaniu zmian legislacyjnych. Poinformowała także, że dysponuje katalogiem propozycji zmian w ustawie, które mogłyby pomóc rozwiązać problemy dostrzegane w funkcjonowaniu zawodu ratownika medycznego i jego samorządu zawodowego.
Pismo i odpowiedź poniżej.
Przeczytaj także: „Ile zarabiają ratownicy medyczni?” i „Państwowe ratownictwo medyczne – między systemową dysfunkcją a szansą na przełom”.
