Używanie nikotyny przez młodych – zatrważająca skala problemu

Atrakcyjność nowych form przyjmowania nikotyny jest jednym z głównych powodów sięgania po nią przez dzieci i młodzież.

– Produkty te często sprawiają wrażenie mniej szkodliwych, co dodatkowo zwiększa ich popularność wśród młodych osób – powiedział Paweł Grzesiowski, szef Głównego Inspektoratu Sanitarnego (GIS) w trakcie konferencji edukacyjnej „Stacja Zdrowie”, zorganizowanej w Gdańskim Uniwersytecie Medycznym (GUMed).

Dodał, że nikotyna jest substancją psychoaktywną i działa na mózg w sposób zbliżony do innych substancji uzależniających, takich jak amfetamina czy kokaina.

– W związku z tym nie można jej traktować jako łagodnego środka poprawiającego koncentrację — niesie ona realne ryzyko uzależnienia oraz negatywnego wpływu na rozwijający się organizm – zaznaczył.

Jak wskazał, nikotyna bywa przedstawiana jako środek chwilowo pobudzający krążenie i podnoszący ciśnienie, jednak w rzeczywistości jest substancją psychoaktywną, która bardzo szybko prowadzi do uzależnienia, czyli przymusu jej przyjmowania. – Tych właśnie skutków szczególnie chcemy uniknąć u dzieci i młodzieży. W okresie rozwoju mózg jest szczególnie wrażliwy — ekspozycja na nikotynę może pogarszać zdolność przyswajania wiedzy, utrudniać koncentrację, sprzyjać zachowaniom agresywnym oraz zwiększać podatność na inne uzależnienia – stwierdził, dodając, że „badania pokazują, iż osoby sięgające po nikotynę we wczesnym wieku częściej w przyszłości sięgają po silniejsze substancje psychoaktywne”.

Broszura „Szkoła wolna od nikotyny” została przygotowana przez pracowników Zakładu Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego dr. hab. Łukasza Balwickiego, konsultanta krajowego w dziedzinie zdrowia publicznego, oraz Paulinę Derę. Publikacja zawiera poradnik wyjaśniający, czym jest nikotyna i w jaki sposób jest obecnie używana. Autorzy wskazują w niej także, jakie zagrożenia dla zdrowia publicznego niesie jej stosowanie.

Wyjaśniają również, dlaczego szkoła musi być strefą wolną od nikotyny oraz jak stworzyć placówkę oświatową wolną od jej używania. Wskazują podstawy prawne tworzenia środowiska szkolnego wolnego od nikotyny. W publikacji zamieszczono także scenariusze zajęć dla nauczycieli do realizacji na godzinach wychowawczych.

Dr hab. Łukasz Balwicki zwrócił uwagę, że w ostatnich latach obserwowany jest wzrost używania e-papierosów i innych nowych wyrobów nikotynowych wśród młodzieży, w tym woreczków nikotynowych i tytoniu podgrzewanego.

– One mają taką otoczkę bezpiecznych, rekreacyjnych pobudzaczy, być może tak jak energetyków. To jest substancja neurotoksyczna, zaburzająca funkcjonowanie mózgu, obniżająca wyniki edukacyjne – powiedział.

35 proc. młodzieży w wieku 15 lat przyznaje się do używania e-papierosów

Dr Balwicki dodał, że ponad 35 proc. młodzieży w wieku 15 lat przyznaje się do używania e-papierosów. Około 4 proc. piętnastolatków deklaruje używanie woreczków nikotynowych, kolejne 10 proc. – próby używania tytoniu podgrzewanego, natomiast ok. 21 proc. pali tradycyjne papierosy. Ocenił, że skala problemu jest zatrważająca i wymaga zdecydowanych działań szkół oraz wsparcia rodziców.

Na pytanie dotyczące sposobu eliminowania z placówek oświatowych e-papierosów i innych używek odpowiedział, że powinny być one traktowane jako produkty niebezpieczne, podobnie jak np. nóż. – W momencie zauważenia przez nauczyciela czy dyrektora szkoły powinien być taki produkt odebrany i ewentualnie wydany rodzicowi, np. po lekcjach – zaznaczył, dodając, że w szkołach nie powinno być żadnego pobłażania wobec tego typu zachowań.

Prezentacja broszury wydanej przez GIS odbyła się w trakcie konferencji edukacyjnej pod nazwą „Stacja Zdrowie” – nowego, ogólnopolskiego cyklu wydarzeń organizowanych przez Główny Inspektorat Sanitarny, skierowanego do dyrektorów szkół, którzy chcą skutecznie przeciwdziałać używaniu wyrobów nikotynowych przez młodzież oraz wzmacniać prozdrowotne postawy uczniów w swoich placówkach.

W spotkaniu 16 kwietnia, które było współorganizowane przez GUMed, wzięło udział ok. 100 dyrektorów szkół. Broszurę można pobrać bezpłatnie ze strony Głównego Inspektoratu Sanitarnego. 

Przeczytaj także: „Nikotyna działa na mózg jak narkotyk”.