Nowe zalecenia dotyczące leczenia czerniaków. Mówią m.in. o obowiązkowych badaniach genetycznych

Dokument bazuje na wytycznych postępowania diagnostyczno-terapeutycznego opracowanych przez prof. Piotra Rutkowskiego i innych autorów (P. Rutkowski et al., Wytyczne postępowania diagnostycznoterapeutycznego u chorych na czerniaki. 10.2024 r., Wersja 2).

Nowe regulacje precyzują postępowanie dla dwóch głównych obszarów: czerniaków skóry i błon śluzowych oraz czerniaka błony naczyniowej oka.

Leczenie chorych na czerniaka skóry i błon śluzowych

W przypadku podejrzenia lub rozpoznania czerniaka skóry i błon śluzowych kluczowe zalecenia obejmują m.in.: 

• diagnostykę wstępną: zastosowanie dermatoskopii we wstępnej, szybkiej i nieinwazyjnej ocenie zmian skórnych przed ich usunięciem, 
• wymagania patomorfologiczne: obowiązkowe ustalenie rozpoznania zgodnie ze standardami oraz sporządzenie szczegółowego raportu histopatologicznego m.in. z określeniem grubości nacieku według Breslowa, obecności owrzodzenia, marginesów chirurgicznych czy liczby figur podziału, 
• badania genetyczne: bezwzględny wymóg wykonania badań molekularnych w kierunku mutacji genu BRAF u pacjentów z czerniakiem w stopniu III (operacyjnym i nieoperacyjnym) oraz IV, 
• węzeł wartowniczy: wykonanie biopsji węzła wartowniczego przy grubości nacieku Breslowa ≥0,8 mm lub w przypadku obecności (mikro-)owrzodzenia niezależnie od grubości (pT1b-T4b), 
• leczenie systemowe i uzupełniające: wdrażanie terapii systemowej u chorych w stopniu III nieoperacyjnym lub IV z obecnością mutacji BRAF V600, a także rozważenie leczenia uzupełniającego po zabiegu chirurgicznym u pacjentów w stopniu IIB/IIC, III lub IV resekcyjnym. 

Ministerstwo Zdrowia ogłosiło kluczowe zalecenia dotyczące leczenia raka okrężnicyMinisterstwo Zdrowia opublikowało obwieszczenie w sprawie kluczowych zaleceń dotyczących organizacji opieki onkologicznej i postępowania klinicznego u pacjentów z rakiem okrężnicy.  Dokument obejmuje 13 rekomendacji odnoszących się m.in. do diagnostyki, leczenia chirurgicznego i systemowego, badań molekularnych oraz opieki nad pacjentem po zakończeniu terapii.

W odniesieniu do czerniaka błony naczyniowej oka dokument zaleca następującą ścieżkę diagnostyczno-terapeutyczną: 

• rozpoznanie: u pacjenta z podejrzeniem tego nowotworu nie wymaga się wstępnego badania patomorfologicznego – jest ono konieczne w przypadku wyłuszczenia gałki ocznej lub wycięcia guza, 
• specjalistyczna diagnostyka okulistyczna powinna objąć: badanie w lampie szczelinowej, oftalmoskopię pośrednią dna oka po poszerzeniu źrenicy, badania USG (ultrabiomikroskopię i tylnego odcinka), OCT, gonioskopię (przy podejrzeniu, że zmiana zajmuje lub dochodzi do kąta przesączania) oraz dokumentację fotograficzną zmian, 
• leczenie miejscowe: w terapii zachowawczej preferowana jest radioterapia (brachyterapia, radioterapia protonowa lub stereotaktyczna), 
• monitorowanie po leczeniu: regularne kontrole okulistyczne (w pierwszych dwóch latach co 3–6 miesięcy, w kolejnych co 6–12 miesięcy) oraz monitorowanie ogólne (m.in. próby wątrobowe co 3–6 miesięcy, badania obrazowe jamy brzusznej czy RTG klatki piersiowej) ze względu na ryzyko przerzutów.
  

Wsparcie pacjenta i plan opieki

Niezależnie od rodzaju nowotworu, zalecenia wskazują na potrzebę kompleksowości opieki po zakończeniu leczenia aktywnego: 

• każdemu pacjentowi należy zapewnić dostęp do wczesnej rehabilitacji, specjalistycznej pomocy psychologicznej oraz – w razie potrzeby – konsultacji psychiatrycznej.
  
• po zakończeniu terapii konieczne jest opracowanie indywidualnego planu opieki, który precyzuje zadania dla poszczególnych specjalistów (np. onkologa, dermatologa, okulisty i lekarza pierwszego kontaktu) w zakresie monitorowania powikłań, wczesnego wykrywania wznowy oraz profilaktyki.

Przeczytaj także: „Nowe wytyczne w diagnozowaniu raka z komórek Merkla”.