Tempo starzenia się twarzy jako nowy biomarker prognostyczny w onkologii
W ostatnich latach obserwuje się dynamiczny rozwój metod wykorzystujących sztuczną inteligencję do oceny parametrów biologicznych pacjentów na podstawie danych obrazowych. Wśród nich szczególne zainteresowanie budzi analiza wieku biologicznego estymowanego na podstawie obrazu twarzy oraz jego zmian w czasie.
W pracy opublikowanej w „Nature Communications” w 2026 r. oceniono znaczenie tempa starzenia twarzy (Face Aging Rate, FAR) jako potencjalnego biomarkera prognostycznego u pacjentów onkologicznych poddawanych radioterapii.
Badaniem objęto 2276 chorych onkologicznych w wieku powyżej 20 lat, u których w ramach rutynowej dokumentacji klinicznej wykonywano zdjęcia twarzy przed kolejnymi kursami radioterapii. Na podstawie algorytmu sztucznej inteligencji FaceAge estymowano wiek biologiczny, a następnie obliczano FAR jako zmianę wieku twarzy w odniesieniu do czasu pomiędzy kolejnymi pomiarami. Wartość FAR powyżej 1 interpretowano jako przyspieszone starzenie się twarzy, natomiast wartości niższe jako jego spowolnienie.
Jak tempo starzenia się twarzy wpływa na rokowanie pacjentów onkologicznych?
W analizowanej populacji mediana wieku wynosiła 63,4 roku, a większość chorych stanowiły osoby z chorobą przerzutową. Najczęściej rozpoznawano przerzuty do mózgu i kości oraz raka płuca. Mediana czasu pomiędzy ocenami wynosiła 286 dni, a okres obserwacji 35,7 miesiąca.
Wykazano, że wyższe tempo starzenia się twarzy wiązało się z istotnie gorszym rokowaniem, ocenianym jako całkowite przeżycie (overall survival, OS). Zależność ta utrzymywała się niezależnie od klasycznych czynników klinicznych, takich jak wiek, płeć, rasa czy rozpoznanie nowotworu. Co istotne, wiek chronologiczny nie wykazywał istotnej wartości prognostycznej, co podkreśla znaczenie parametrów biologicznych nad metrykalnymi.
W analizie wieloczynnikowej przyspieszone starzenie się twarzy pozostawało niezależnym czynnikiem ryzyka zgonu we wszystkich analizowanych przedziałach czasowych pomiędzy pomiarami. Pacjenci z wyższym FAR charakteryzowali się konsekwentnie krótszym przeżyciem w porównaniu z chorymi o wolniejszym tempie zmian fenotypowych. Wyniki te wskazują, że dynamiczna ocena zmian zachodzących w czasie dostarcza istotnie więcej informacji prognostycznych niż pojedynczy pomiar wieku biologicznego.
Zastosowanie algorytmów FAR w onkologii
Z klinicznego punktu widzenia FAR może stanowić użyteczne, nieinwazyjne narzędzie wspomagające stratyfikację ryzyka u pacjentów onkologicznych. Może to mieć szczególne znaczenie w grupie chorych z zaawansowaną chorobą przerzutową, u których decyzje terapeutyczne wymagają równowagi pomiędzy intensywnością leczenia a jego toksycznością. Wykorzystanie rutynowych zdjęć klinicznych oraz algorytmów sztucznej inteligencji stwarza potencjał do szerokiej implementacji tej metody w praktyce klinicznej bez konieczności dodatkowych procedur diagnostycznych.
Ograniczenia badania obejmują brak pełnej standaryzacji warunków wykonywania fotografii oraz heterogeniczność populacji pod względem rozpoznań i stosowanych terapii. Konieczne są dalsze badania prospektywne w celu walidacji klinicznej wartości FAR oraz określenia jego przydatności w różnych typach nowotworów.
