Szczepienia w aptekach coraz bardziej dostępne. Czas na dalsze usprawnienia
123RF
W Polsce działa już blisko 3 tys. aptecznych punktów szczepień, a ich liczba stale rośnie. Apteki odgrywają coraz większą rolę w profilaktyce dorosłych – realizowanych jest w nich ponad 60 proc. szczepień przeciw COVID-19, około 30 proc. przeciw RSV i co piąte szczepienie przeciw grypie. Mimo postępu w zwiększaniu dostępności szczepień farmaceuci nadal napotykają bariery związane z dostępem do danych pacjenta, refundacją i dokumentacją.
Każdego dnia polskie apteki odwiedza około 2 mln osób. Ich dostępność, dogodne godziny otwarcia i możliwość wykonania szczepienia podczas jednej wizyty stwarzają duży potencjał dla zwiększania poziomu wyszczepialności dorosłych.
Rozwój szczepień aptecznych to jednak nie tylko kwestia liczby punktów i rozszerzania kompetencji farmaceutów. Równie ważne jest zapewnienie im sprawnego dostępu do informacji i przejrzystych zasad postępowania, tak aby formalności nie utrudniały pacjentom korzystania z profilaktyki.
– Apteka może być miejscem, w którym rekomendacja dotycząca szczepienia od razu przekłada się na wykonanie świadczenia. Dostępność aptek, dłuższe godziny pracy i relacja z farmaceutą pozwalają lepiej wykorzystywać codzienne kontakty z pacjentami do działań profilaktycznych – podkreśla dr n. farm. Mikołaj Konstanty, przedstawiciel Związku Europejskich Farmaceutów Praktyków (PGEU), wiceprezes Naczelnej Izby Aptekarskiej.
System nadal wymaga usprawnień. Trzy bariery
Pomimo postępu w organizacji szczepień aptecznych codzienna praktyka pokazuje obszary wymagające dalszych usprawnień:
- Dostęp do historii szczepień. Farmaceuta może zweryfikować wcześniejsze recepty, ale ich realizacja nie potwierdza faktycznego podania szczepionki. Informacje o wykonanych szczepieniach nie zawsze są kompletne i dostępne w jednym miejscu.
- Potwierdzanie uprawnień do refundacji. W przypadku refundacji uzależnionej od chorób współistniejących farmaceuta musi potwierdzić rozpoznanie w dokumentacji medycznej, do której nie zawsze ma bezpośredni dostęp.
- Dokumentowanie decyzji. Systemy informatyczne mogą rejestrować fakt sprawdzenia danych, ale nie zawsze pozwalają jednoznacznie udokumentować informacje stanowiące podstawę decyzji refundacyjnej.
W efekcie nawet pacjent gotowy do zaszczepienia może napotkać trudności organizacyjne, które wydłużają proces lub wymagają dodatkowej wizyty.
Brak spójnego systemu informacji o szczepieniach
– Farmaceuta nie powinien być zmuszony do podejmowania decyzji na podstawie niepełnych danych ani do odtwarzania historii pacjenta z wielu niezależnych źródeł. Potrzebujemy spójnego dostępu do informacji o szczepieniach wykonanych w innych punktach realizujących świadczenia. Taka integracja ograniczyłaby niepewność na etapie kwalifikacji i ułatwiłaby zachowanie ciągłości profilaktyki – zaznacza dr Mikołaj Konstanty.
Nowe Vademecum dla farmaceutów
W odpowiedzi na te wyzwania OPZCI opublikował Vademecum dla farmaceutów „Szczepienia w aptece”, które porządkuje obowiązujące zasady i przedstawia praktyczne rozwiązania najczęstszych problemów związanych z realizacją szczepień.
Publikacja wyjaśnia m.in., jak weryfikować wcześniejsze szczepienia, potwierdzać uprawnienia refundacyjne i dokumentować świadczenia. Uwzględnia również możliwość podania kilku szczepionek podczas jednej wizyty, co może dodatkowo ułatwić pacjentom korzystanie z profilaktyki.
Vademecum jest odpowiedzią na bieżące potrzeby farmaceutów, ale nie zastępuje koniecznych zmian systemowych. Dalszy rozwój szczepień aptecznych wymaga przede wszystkim lepszej integracji danych medycznych, uproszczenia procedur i ujednolicenia zasad dokumentowania decyzji refundacyjnych.
– Chcemy, aby farmaceuci mieli większą pewność w podejmowaniu codziennych decyzji, a kwestie formalne nie stawały się przeszkodą dla pacjentów, którzy chcą zadbać o swoje zdrowie. Im bardziej przejrzyste będą zasady, tym łatwiej będzie wykorzystać potencjał aptek w realizacji szczepień ochronnych – podkreśla Mikołaj Konstanty.
Vademecum dla farmaceutów „Szczepienia w aptece. Ścieżka pacjenta, wystawianie recept, refundacja, dokumentacja i koadministracja” dostępne na stronie: https://opzci.pl/materialy/dla-farmaceutow/.
Przeczytaj także: „Inwestycje w szczepienia mogą wspierać stabilność finansów publicznych. Nowe możliwości unijne”.






