Specjalizacje, Kategorie, Działy
Wyślij
Udostępnij:
 
 

COVID-19: objawy żołądkowo-jelitowe i potencjalne źródła transmisji 2019-nCoV

Źródło: Anaesthesiology Intensive Therapy/Katarzyna Kotfis i Karolina Skonieczna-Żydecka
Autor: Aleksandra Lang |Data: 23.03.2020
 
 
Zapalenie płuc w przebiegu zakażenia koronawirusem 2019-nCoV, którego główne objawy to gorączka, suchy kaszel i postępująca duszność, zostało określone przez WHO jako zespół SARI (ang. severe acute respiratory infection). Występowanie mniej powszechnych objawów, takich jak nudności, wymioty, dyskomfort w jamie brzusznej i biegunka, różni się znacznie w zależności od badanej populacji.
Artykuł Katarzyny Kotfis i Karoliny Skoniecznej-Żydeckiej z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie:
- Nowy rodzaj koronawirusa, tj. severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2; wcześniej 2019-nCoV), pojawił się w grudniu 2019 roku w prowincji Hubei, w Chinach. W ciągu 4 miesięcy liczba zakażeń tym wirusem na całym świecie przekroczyła 240 000, wywołując pandemię [1]. Na poziomie genetycznym 2019-nCoV jest blisko spokrewniony z SARS-CoV oraz w mniejszym stopniu z MERS-CoV, które były przyczynami zagrożeń epidemiologicznych w ubiegłych latach na terenie, odpowiednio, Chin i Bliskiego Wschodu. Zakażenia wirusami z rodziny Coronaviridae u niewielkiego odsetka chorych, zwłaszcza po 60. roku życia i z obciążonym wywiadem klinicznym, prowadzą do ciężkiego ostrego zespołu oddechowego [2].

Objawy ze strony przewodu pokarmowego
Zapalenie płuc w przebiegu zakażenia koronawirusem 2019-nCoV, którego główne objawy to gorączka, suchy kaszel i postępująca duszność, zostało określone przez Światową Organizację Zdrowia jako zespół SARI (ang. severe acute respiratory infection) [3, 4]. W rozprzestrzenianiu się infekcji zdecydowanie dominująca jest transmisja drogą kropelkową i kontaktową. Występowanie mniej powszechnych objawów, takich jak nudności, wymioty, dyskomfort w jamie brzusznej i biegunka, różni się znacznie w zależności od badanej populacji. Objawy ze strony przewodu pokarmowego mogą wyprzedzać typowe objawy ze strony układu oddechowego [3]. Częstość występowania objawów ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności i/lub biegunek, jest niepewna – niektórzy autorzy podają częstość poniżej 5%, podczas gdy inni aż 50% [6].
Pierwszy przypadek zakażenia 2019-nCoV potwierdzony w Stanach Zjednoczonych obejmował dwudniowe występowanie nudności i wymiotów, a następnie, od 2. dnia hospitalizacji – biegunki. Materiał genetyczny wirusa zidentyfikowano w próbkach stolca i wymazach nosowo-gardłowym i ustno-gardłowym [7]. Genom wirusa 2019-nCoV można również wykryć w ślinie większości zakażonych pacjentów, nawet bez aspiracji nosowo-gardłowej. Spadek miana wirusa wykazywały próbki śliny pobrane seryjnie od pacjentów po hospitalizacji, co sugeruje możliwość zakażenia gruczołów ślinowych [8].
Dowody zebrane podczas wcześ­niejszych badań nad SARS wskazują na tropizm koronawirusa SARS (SARS-CoV) do komórek przewodu żołądkowo-jelitowego. Potwierdziły to dodatnie testy na obecność mikroorganizmu w bioptatach przewodu pokarmowego i kale, nawet u pacjentów wypisanych ze szpitala, co może częściowo wyjaśniać potencjalny nawrót choroby i uporczywą transmisję [5]. Układ pokarmowy może służyć jako alternatywna droga zakażenia, gdy ludzie mają kontakt z bezobjawowymi nosicielami lub osobami z łagodnymi objawami jelitowymi na wczesnym etapie. Wydaje się, że monitorowanie tych objawów jest niezwykle ważne z punktu widzenia nadzoru epidemiologicznego.

Mechanizm receptorowy
Rola enzymu konwertującego angiotensynę II (angiotensin converting enzyme – ACE2) została potwierdzona jako mechanizm wejściowy zarówno dla SARS-CoV, jak i 2019-nCoV, nawet w przypadku zmiany sekwencji aminokwasowych w kluczowych domenach tego białka [9, 10]. Powszechnie przyjmuje się, że patogenność ludzkiego koronawirusa oraz jego transmisja zależą głównie od interakcji patogen–gospodarz, w tym od adhezji wirusa do nabłonka oddechowego. Z drugiej jednak strony, zachowanie stałej ekspresji ACE2 jest niezbędne dla syntezy angiotensyny 1-7 o właściwościach wazodylatacyjnych. Tymczasem ustalono, że po związaniu wirusowego kolca przezbłonowego (białko S koronowirusa) z ACE2 ekspresja enzymu na powierzchni nabłonka oddechowego maleje, co jest prawdopodobnie związane z progresją niewydolności oddechowej. Ponadto w mechanizmach transferu wirusa istotna jest transbłonowa proteaza serynowa komórek gospodarza (transmembrane protease, serine 2 – TMPRSS2) [11], ulegająca koekspresji z ACE2, a niezbędna do penetracji wirusa. Dlatego zastosowanie blokerów TMPRSS2 wydaje się uzasadnione terapeutycznie.

Przeanalizowano transkryptomy jednokomórkowe zdrowego ludzkiego płuca i układu żołądkowo-jelitowego w celu zidentyfikowania składu i proporcji komórek wykazujących ekspresję ACE2. Ujawniono, że jest ona silnie wyrażona nie tylko w pneumocytach II rzędu (alveolar type II – AT2), lecz także w komórkach nabłonkowych górnego odcinka przełyku i enterocytów jelita krętego i okrężnicy [11].
Wraz ze wzrostem przepuszczalności ściany przewodu pokarmowego dla obcych patogenów po zakażeniu wirusem, objawy jelitowe, takie jak biegunka, pojawiają się na skutek zaburzeń wchłaniania enterocytów, co teoretycznie wskazuje, że układ pokarmowy może być podatny na zakażenie COVID-19. Dalsze badania bioinformatyczne powinny dostarczyć dodatkowych dowodów na infekcyjność jelitową COVID-19, w tym wysoką koekspresję w enterocytach i komórkach nabłonka przełyku [12].

Hepatotoksyczność
W badaniach klinicznych nad COVID-19 odnotowano łagodne do umiarkowanego uszkodzenie wątroby, wyrażone poprzez podwyższoną aktywność aminotransferaz, hipoprotei­nemię i wydłużenie czasu protrombinowego, jednak niewiele wiadomo na temat zakażenia wątroby 2019-nCoV. We wcześniejszych badaniach nad SARS prawie u 60% pacjentów wykazywano zaburzenia czynności wątroby. Obecność wirusowego materiału genetycznego SARS w tkance wątroby potwierdziła bezpośrednie zakażenie hepatocytów koronawirusem, z zaburzeniem ich funkcji, bez odkładania fibryny lub cech zwłóknienia [13].
Uważa się, że hepatotoksyczność w przebiegu infekcji 2019-nCoV czy SARS-CoV może być interpretowana jako wirusowe zapalenie wątroby lub efekt wtórny, związany z toksycznością leków ze względu na wysokie spożycie leków przeciwwirusowych, antybiotyków i steroidów, a także jako nadmierna reakcja układu odpornościowego. Dane z dwóch niezależnych kohort dotyczące sekwencjonowania RNA z pojedynczych komórek ujawniły znaczące zwiększenie ekspresji ACE2 w cholangiocytach (59,7% komórek) zamiast w hepatocytach (2,6% komórek), co sugeruje, że 2019-nCoV może prowadzić do bezpośredniego uszkodzenia wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych [14].

Podsumowanie
W celu opanowania ogniska epidemicznego należy dołożyć wszelkich starań, aby zwracać uwagę na początkowe objawy żołądkowo-jelitowe zakażenia COVID-19 w celu wczesnego rozpoznania choroby i izolacji pacjentów, przed rozwinięciem się objawów płucnych [5]. Dokładny mechanizm objawów żołądkowo-jelitowych indukowanych COVID-19 pozostaje w dużej mierze nieuchwytny – przedmiot aktualnych badań stanowią strategie uwzględniające ACE2 i inhibitory TMPRSS2. Klinicyści powinni uważnie identyfikować pacjentów z początkowymi objawami żołądkowo-jelitowymi i badać czas trwania zakaźności z opóźnioną konwersją wirusa.

Piśmiennictwo dostępne na stronie: COVID-19: objawy żołądkowo-jelitowe i potencjalne źródła transmisji 2019-nCoV.

Konsultacje online: jak udzielać, regulacje prawne, dobre praktyki w sytuacji epidemiologicznej. Dowiedz się wszystkiego na bezpłatnym szkoleniu online. Zapisz się już dziś >>

Przeczytaj także: „Algorytm postępowania w sytuacji podejrzenia COVID-19”, „Szczepienia a koronawirus”, „Nie zaleca się testów serologicznych w celu wykrywania koronawirusa SARS-CoV-2”, „Prof. Joanna Narbutt o zabiegach medycyny estetycznej podczas pandemii COVID-19”, „Szczepienia a koronawirus”, „Grzesiowski o koronawirusie, testach i kwarantannie” i „Internetowa mapa zasięgu koronawirusa”.

Zachęcamy do polubienia profilu „Menedżera Zdrowia” na Facebooku: www.facebook.com/MenedzerZdrowia i obserwowania kont na Twitterze i LinkedInie: www.twitter.com/MenedzerZdrowia i www.linkedin.com/MenedzerZdrowia.

 
Patronat naukowy portalu:

prof. dr hab. n. med. Halina Batura-Gabryel, kierownik Katedry i Kliniki Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu
 
 
© 2020 Termedia Sp. z o.o. All rights reserved.
Developed by Bentus.
PayU - płatności internetowe