Lek na RZS w leczeniu depresji. Obiecujące wyniki badań
Wyniki pilotażowego, randomizowanego badania klinicznego prowadzonego przez Uniwersytet w Bristolu wskazują, że tocilizumab – lek przeciwzapalny stosowany m.in. w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) – może pomóc pacjentom, którzy nie reagują na leczenie standardowymi lekami przeciwdepresyjnymi. Wyniki zostały opublikowane 20 maja w „JAMA Psychiatry”.
Obecne terapie farmakologiczne depresji opierają się wyłącznie na oddziaływaniu na substancje chemiczne w mózgu, takie jak serotonina, noradrenalina i dopamina. Jednak część chorych nie odczuwa poprawy po tych terapiach – przypomina Uniwersytet w Bristolu. Jedocześnie badania pokazują, że mniej więcej jedna na trzy osoby z depresją ma objawy stanu zapalnego we krwi, co wskazuje, że u niektórych objawy depresji mogą być związane z nadaktywnością układu odpornościowego. Istnieją też doniesienia, że chorzy na depresję mają wyższy poziom niektórych cytokin, zwłaszcza interleukiny 6 (IL-6), odgrywającej kluczową rolę w reakcji zapalnej organizmu.
Obniżenie poziomu stanu zapalnego jako metoda łagodzenia objawów depresji
Naukowcy chcieli sprawdzić, czy objawy depresji związanej ze stanem zapalnym mogą ulec poprawie dzięki zablokowaniu szlaku IL-6, a tym samym obniżeniu poziomu stanu zapalnego. Aby to sprawdzić, przeprowadzili niewielkie, czterotygodniowe pilotażowe, randomizowane badanie kontrolowane z udziałem trzydziestu osób z umiarkowaną i ciężką depresją. Uczestnicy badania nie reagowali dobrze na standardowe leki przeciwdepresyjne, dodatkowo w dwóch oddzielnych badaniach krwi wykonanych w odstępie dwóch tygodni stwierdzono u nich oznaki stanu zapalnego o niewielkim nasileniu.
Uczestnicy zostali losowo przydzieleni do grupy otrzymującej tocilizumab (14 osób) lub placebo (16 osób) i byli obserwowani przez cztery tygodnie w celu odnotowania ewentualnych efektów.
Chociaż wyniki wykazały niewiele dowodów statystycznych na istotną różnicę między dwiema grupami (co w przypadku badania z niewielką liczbą uczestników nie jest zaskoczeniem), to jednak okazało się, że osoby, którym podano tocilizumab, wydawały się odczuwać większą poprawę w porównaniu z grupą placebo w odniesieniu do takich parametrów jak ogólne nasilenie depresji, stan lękowy czy zmęczenie. Co więcej, grupa tocilizumabu miała większe prawdopodobieństwo osiągnięcia remisji depresji w porównaniu z grupą placebo (54 proc. vs 31 proc.).
– Praca ta stanowi ważny kamień milowy w rozwoju nowych metod leczenia depresji, zwłaszcza depresji trudnej do leczenia, która dotyka miliony ludzi w samej Wielkiej Brytanii. To jedno z pierwszych randomizowanych badań kontrolowanych, w którym testowana jest immunoterapia depresji. Jest pierwszym, w którym testowany jest receptor IL-6R jako cel leczenia i pierwszym, gdzie zastosowano i wykazano skuteczność ukierunkowanego podejścia do wyboru pacjentów, którzy najprawdopodobniej odniosą korzyści z terapii – powiedział Golam Khandakar, profesor psychiatrii i immunologii z MRC Integrative Epidemiology Unit (MRC IEU) na Uniwersytecie w Bristolu i NIHR Biomedical Research Centre: Bristol (NIHR BRC: Bristol), główny autor badania.
– Szacuje się, że depresja dotyka 10–20 proc. ludzi na całym świecie w ciągu ich życia, a mimo to w przypadku wielu pacjentów obecne metody leczenia są nieskuteczne. Nasze badanie przybliża nas do bardziej spersonalizowanej opieki nad pacjentem z depresją, w której metody leczenia są dobierane tak, aby lepiej odpowiadały biologii pacjenta. To pomoże nam zapewnić właściwe leczenie właściwym pacjentom we właściwym czasie – stwierdził dr Éimear Foley, starszy współpracownik naukowy w dziedzinie immunopsychiatrii w ośrodkach MRC IEU w Bristolu i NIHR BRC: Bristol oraz główny autor badania.
Kolejny etap badań
Następnym krokiem będzie przeprowadzenie szeroko zakrojonego, randomizowanego badania kontrolnego fazy III, które dostarczy ostatecznych dowodów pozwalających lekarzom na przepisywanie immunoterapii w leczeniu depresji.
W randomizowanym badaniu z podwójnie ślepą próbą, mającym na celu potwierdzenie koncepcji, wzięło udział 30 uczestników zrekrutowanych za pośrednictwem Uniwersytetu Cambridge oraz Cambridgeshire and Peterborough NHS Foundation Trust. Uczestnicy byli monitorowani przez cztery tygodnie po zakończeniu leczenia.
Przeczytaj także: „Ketamina w leczeniu depresji. Nowe badania pokazują mechanizmy”.
