Obiecująca strategia w opornych chorobach tkanki łącznej
Autoimmunologiczne choroby tkanki łącznej, takie jak zespół antysyntetazowy (ASyS) czy twardzina układowa (SSc), w wielu przypadkach pozostają oporne na standardową immunosupresję. Poszukiwanie nowych opcji terapeutycznych dla tej grupy chorych stanowi jedno z wyzwań współczesnej reumatologii.
Najnowsze doniesienia opublikowane na łamach „Nature Medicine” wskazują, że wysoce skuteczną alternatywą mogą okazać się przeciwciała dwuswoiste rekrutujące limfocyty T (TCE) – preparaty znane dotychczas głównie z terapii hematoonkologicznych.
Badacze poddali eksperymentalnemu leczeniu dziesięcioro pacjentów z ciężkimi, opornymi
na dotychczasową farmakoterapię postaciami chorób autoimmunologicznych. Pięciu chorych na zespół antysyntetazowy otrzymało blinatumomab (przeciwciało dwuswoiste wiążące antygeny CD19 i CD3), natomiast pięciu pacjentów z twardziną układową leczono teklistamabem (przeciwciało skierowane przeciwko BCMA i CD3). Aby utrzymać długotrwałą remisję i zablokować rekonstytucję patologicznych limfocytów B, u pacjentów zastosowano następnie leczenie podtrzymujące z użyciem rytuksymabu.
Obserwacje kliniczne przyniosły satysfakcjonujące rezultaty. Terapia indukująca skutecznie
zredukowała liczbę komórek docelowych w zajętych tkankach (zarówno w mięśniach, jak i w
skórze) oraz znacznie obniżyła miano autoprzeciwciał. W grupie z zespołem antysyntetazowym blinatumomab doprowadził do gwałtownej poprawy klinicznej, serologicznej i histologicznej w zakresie zapalenia mięśni, a także ustabilizował śródmiąższową chorobę płuc (ŚChP). Z kolei zastosowanie teklistamabu u pacjentów z twardziną układową zmniejszyło zwłóknienie skóry, ustabilizowało ŚChP. Co istotne, rytuksymab w fazie podtrzymującej pozwolił na dalszą kontrolę objawów, wykazując skuteczność nawet u tych osób, które w przeszłości na niego nie odpowiadały.
U wszystkich chorych z twardziną oraz u dwóch z zespołem ASyS wystąpił zespół uwalniania cytokin (CRS, maksymalnie 3. stopnia), nie odnotowano przypadków groźnych powikłań neurotoksycznych (ICANS). Sześciu pacjentów wymagało wdrożenia antybiotykoterapii z powodu infekcji dróg oddechowych.
Dwuswoiste przeciwciała rekrutujące limfocyty T mogą stanowić przełomową opcję ratunkową dla pacjentów z najcięższymi, opornymi postaciami autoimmunologicznych chorób tkanki łącznej. Należy jednak pamiętać, że opisywane wnioski opierają się na obserwacji zaledwie dziesięcioosobowej grupy badanej. Tak silna ingerencja w układ odpornościowy niesie za sobą ryzyko groźnych powikłań, wymuszając tym samym daleko idącą ostrożność w jej stosowaniu.
Nature
