Wczesna faza RZS – przebieg zapalenia a anty-CCP
123RF
Okres poprzedzający pełnoobjawowy rozwój reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) uznaje się za kluczowe okno terapeutyczne, umożliwiające modyfikację naturalnego przebiegu schorzenia. Dotychczas brakowało jednak precyzyjnych danych porównujących trajektorię kliniczną oraz wskaźniki zapalne u chorych z obecnością lub brakiem przeciwciał przeciwko białkom cytrulinowanym (anty-CCP, ACPA) w fazie prodromalnej.
Zespół badaczy podjął próbę prześledzenia dynamiki rozwoju obu podtypów choroby, koncentrując się na ramach czasowych, nasileniu objawów osiowych oraz parametrach laboratoryjnych i obrazowych.
Wyniki analiz przedstawiono w prestiżowym „Annals of the Rheumatic Diseases”.
Do badania zakwalifikowano 173 pacjentów z klinicznie podejrzanymi bólami stawów, u których ostatecznie doszło do manifestacji pełnego RZS – w tym 86 osób ACPA-dodatnich oraz 87 ACPA-ujemnych. W toku obserwacji porównano czas od wystąpienia pierwszych objawów oraz tempo przejścia w zdefiniowane zapalenie stawów. Ocenie poddano sztywność poranną, liczbę bolesnych stawów, stężenie białka C-reaktywnego, a także subkliniczne zmiany zapalne w badaniu MR rąk i stóp, traktując dynamikę tych wykładników jako główny cel analityczny.
Obserwacje potwierdziły wyraźne rozbieżności w patofizjologii obu postaci schorzenia. Pacjenci ACPA-dodatni charakteryzowali się dłuższym czasem od pierwszych dolegliwości do zgłoszenia się po pomoc, lecz istotnie szybszą progresją do pełnoobjawowego zapalenia po zdiagnozowaniu artraalgii (p = 0,014). Towarzyszył temu gwałtowny wzrost CRP (p = 0,006) oraz nasilenie subklinicznego zapalenia w MR, wynikające głównie ze zmian w przedstopiu (p = 0,043). Z kolei w grupie ACPA-ujemnej dominowały nasilona sztywność poranna (p = 0,006 przy włączeniu; p = 0,017 w fazie przejścia) oraz wyraźnie większa bolesność i tkliwość drobnych stawów rąk (p < 0,001).
Wnioski
jednoznacznie dowodzą, że status immunologiczny determinuje odmienne mechanizmy
zapalne, lokalizację wczesnych zmian oraz tempo utraty tolerancji
immunologicznej.
