Streszczenie
1/2015
vol. 10
Artykuł poglądowyPodłoże neurobiologiczne zespołu stresu pourazowego
Neuropsychiatria i Neuropsychologia 2015; 10, 1: 27–39
Data publikacji online: 2015/06/24
Stres jest zespołem reakcji biologicznych uruchamianych w organizmie po jego ekspozycji na działanie niekorzystnego czynnika – stresora, który może mieć różne natężenie. Po osobistym przeżyciu lub będąc świadkiem traumatycznego wydarzenia, w organizmie powstaje silna reakcja stresowa, która może się stać przyczyną rozwoju zespołu stresu pourazowego (post-traumatic stress dis order – PTSD), który został sklasyfikowany jako odrębna jednostka chorobowa. Następnie została ona wprowadzona do Podręcznika diagnostycznego i statystycznego zaburzeń psychicznych (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders – DSM) w Stanach Zjednoczonych. Zespół ten diagnozowany jest najczęściej u weteranów wojennych, ofiar lub świadków wypadków komunikacyjnych i klęsk żywiołowych. Do charakterystycznych objawów należą: unikanie okoliczności, które przypominają przeżyte wcześniej traumatyczne wydarzenie, ich przypominanie w procesie niepodlegającym świadomej kontroli jednostki (tzw. flashbacks), koszmary senne, zaburzenia koncentracji oraz izolacja od społeczeństwa. Zespół stresu pourazowego może być przyczyną powstania znaczących zmian w tkance mózgowej o podłożu biochemicznym. Dochodzi wówczas do zaburzeń w funkcjonowaniu układów monoaminergicznych: noradrenergicznego, dopaminergicznego, serotoninergicznego oraz układu limbicznego. Zwiększone stężenie hormonów stresu syntetyzowanych w wyniku reakcji stresowej jest kluczowym czynnikiem w rozwoju PTSD. Zaburzenia poziomu neuroprzekaźników mózgowych mogą się utrzymywać przez długi czas po zdarzeniu, które było powodem wywołania traumy. Ponadto przedłużający się stres prowadzi do odczuwalnych zmian w funkcjonowaniu całego organizmu człowieka. Długotrwałe działanie stresora o intensywnym natężeniu powoduje aktywację w pierwszej kolejności układu sympatyczno-nadnerczowego (sympathetic-adrenomedullary – SAM), a następnie osi podwzgórze–przysadka-nadnercza (hypothalamic-pituitary-adrenal – HPA).
Słowa kluczowe
zespół stresu pourazowego, stres, stresor układ sympatyczno-nadnerczowy, oś podwzgórze–przysadka–nadnercze
Dostępne w
Zintergrowane z