Wstęp: Zadania (testy) płynności słownej są narzędziem często stosowanym w diagnostyce zaburzeń pamięci i funkcji wykonawczych u osób z różnych grup klinicznych. Proponowane są różnorodne sposoby analizy wykonania tych zadań. Podkreśla się zależność wyników od zmiennych indywidualnych, klinicznych oraz procedury badania (cech zadania). W licznych badaniach stwierdzono różnice w poziomie wykonania fluencji słownej w grupach osób z uszkodzeniami przednich i tylnych obszarów mózgu, a także z lokalizacją patologii w prawej i lewej półkuli mózgu. Mniej badań dotyczy fluencji werbalnej u osób z chorobą afektywną dwubiegunową (ChAD).

Materiał i metody: W badaniach uczestniczyło 20 pacjentów z rozpoznaniem epizodu depresyjnego w przebiegu ChAD oraz 20 osób z grupy kontrolnej. Zastosowano dwa typy zadań fluencji fonemowej (litery „k” i „f”) oraz dwa typy zadań fluencji semantycznej (kategorie „zwierzęta” i „narzędzia”). Analizie poddano liczbę poprawnie aktualizowanych słów, klasterów i przełączeń, zależność pomiędzy wynikami a rodzajem zadań (we fluencji fonemicznej litery niskofrekwencyjne i wysokofrekwencyjne oraz we fluencji semantycznej zawartość klas - duża/mała), a także oceniono wpływ zmiennych indywidualnych na poziom płynności słownej.

Wyniki: W fazie depresyjnej pacjenci z ChAD osiągają istotnie niższe wyniki niż grupa porównawcza, a różnice dotyczą liczby aktualizowanych słów, przełączeń i klasterów z kategorii wysokofrekwencyjnych. W obydwu grupach poziom fluencji semantycznej był wyższy niż fluencji fonemicznej. Zmienne indywidualne (liczba lat edukacji i rodzaj aktywności zawodowej) modyfikowały poziom wykonania zadań fluencji werbalnej tylko w grupie chorych z ChAD.

Wnioski: Osoby z depresją w przebiegu ChAD w zadaniach płynności słownej ujawniają trudności wynikające z deficytów funkcji wykonawczych, w mniejszym zaś stopniu - z aktualizacji treści semantycznych, co może wskazywać na dysfunkcje okolic przedczołowych i ich połączeń z tylnym obszarem mózgu.