Streszczenie
3-4/2019
vol. 14
Artykuł przeglądowy
Genetyczne podstawy empatii afektywnej i poznawczej
- Katedra Neuropsychologii Eksperymentalnej, Wydział Psychologii, SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny w Warszawie
Neuropsychiatria i Neuropsychologia 2019; 14, 3–4: 73–83
Data publikacji online: 2019/12/16
W ujęciu wielowymiarowym wyróżnia się dwa aspekty empatii: emocjonalny – współodczuwanie stanów afektywnych i przejawianie troski względem innych, oraz poznawczy – przyjmowanie perspektywy innych prowadzące do ich zrozumienia.
Celem pracy jest przegląd doniesień na temat genetycznych podstaw empatii poznawczej i emocjonalnej oraz wskazanie dalszych kierunków badań w tym obszarze. Odziedziczalność aspektu poznawczego empatii wynosi 0,26, a emocjonalnego 0,30. Oznacza to, że w dużym stopniu zróżnicowanie empatii jest kształtowane pod wpływem środowiska. Chociaż wskazuje się, że 25 genów (w tym 37 polimorfizmów), głównie genów kodujących receptory dla oksytocyny i wazopresyny oraz genów układów neurotransmiterów (np. serotoniny, dopaminy), genów kodujących kanabinoidy i opioidy, jest powiązanych z aspektami empatii afektywnej i poznawczej, to wciąż brakuje danych pokazujących ich wzajemne oddziaływanie oraz interakcję ze środowiskiem. Grupa genów biorących udział w empatyzowaniu, ściśle związanych z regulacją ekspresji genów (geny kodujące czynniki transkrypcyjne, czynniki wzrostu i rozwoju, np. gen ZNF804A czy gen BDNF), otwiera możliwości wypełnienia tej luki. Ekspresja tych genów ściśle łączy się z plastycznością układu nerwowego i może mieć bezpośredni związek z rozwojem empatii nie tylko w pierwszych etapach życia, lecz także w trakcie różnych oddziaływań środowiskowych, takich jak trening umiejętności rodzicielskich czy programy edukacyjne dla dzieci, mających na celu modelowanie empatycznych zachowań.
Celem pracy jest przegląd doniesień na temat genetycznych podstaw empatii poznawczej i emocjonalnej oraz wskazanie dalszych kierunków badań w tym obszarze. Odziedziczalność aspektu poznawczego empatii wynosi 0,26, a emocjonalnego 0,30. Oznacza to, że w dużym stopniu zróżnicowanie empatii jest kształtowane pod wpływem środowiska. Chociaż wskazuje się, że 25 genów (w tym 37 polimorfizmów), głównie genów kodujących receptory dla oksytocyny i wazopresyny oraz genów układów neurotransmiterów (np. serotoniny, dopaminy), genów kodujących kanabinoidy i opioidy, jest powiązanych z aspektami empatii afektywnej i poznawczej, to wciąż brakuje danych pokazujących ich wzajemne oddziaływanie oraz interakcję ze środowiskiem. Grupa genów biorących udział w empatyzowaniu, ściśle związanych z regulacją ekspresji genów (geny kodujące czynniki transkrypcyjne, czynniki wzrostu i rozwoju, np. gen ZNF804A czy gen BDNF), otwiera możliwości wypełnienia tej luki. Ekspresja tych genów ściśle łączy się z plastycznością układu nerwowego i może mieć bezpośredni związek z rozwojem empatii nie tylko w pierwszych etapach życia, lecz także w trakcie różnych oddziaływań środowiskowych, takich jak trening umiejętności rodzicielskich czy programy edukacyjne dla dzieci, mających na celu modelowanie empatycznych zachowań.
Słowa kluczowe
geny, empatia afektywna, empatia poznawcza, środowisko
Dostępne w
Zintergrowane z