Automatyzacja i cyfryzacja ochrony zdrowia lekarstwem na problemy szpitali?
System ochrony zdrowia mierzy się z podwójnym wyzwaniem: starzejącym się społeczeństwem i rosnącą liczbą pacjentów przy jednoczesnych brakach kadrowych. W tych warunkach optymalizacja pracy szpitali staje się kluczowym elementem adaptacji systemu do nowych realiów demograficznych i operacyjnych. Jak pokazują najnowsze raporty branżowe oraz inicjatywy legislacyjne i strategiczne rządu, cyfryzacja, sztuczna inteligencja (AI) oraz innowacyjne technologie medyczne to nieunikniony kierunek rozwoju i – co najważniejsze – inwestycja, która się opłaca.
W erze ograniczonych budżetów ochrony zdrowia każda inwestycja w nowe technologie musi być rygorystycznie uzasadniona. Błędem jest jednak traktowanie automatyzacji wyłącznie jako kosztu. Jak wynika z niedawnych analiz opublikowanych w czasopiśmie „Healthcare”, inwestycje w automatyzację i cyfryzację szpitali zwracają się w bardzo szybkim tempie [1]. Szacunkowy całkowity koszt inwestycji dla regionu UE27 + UK wynosi 3,55 mld euro, a średni czas zwrotu (Payback Time) to mniej niż 4 i pół roku.
Czy automatyzacja się opłaca?
– Dyskusja o tym, czy system ochrony zdrowia stać na automatyzację, jest już zamknięta. W praktyce nie stać nas na jej brak. Cyfrowa identyfikacja leków poprzez skanowanie kodów kreskowych oraz pełne monitorowanie operacji związanych z ich przepływem zwracają się w czasie krótszym niż pięć lat – co w cyklu życia infrastruktury medycznej jest wynikiem wyjątkowym. Szpitale, które nadal traktują digitalizację jako koszt dodatkowy zamiast strategicznej inwestycji, będą mierzyć się z narastającymi brakami kadrowymi i rosnącymi kosztami operacyjnymi, których nie da się zrównoważyć wyłącznie finansowaniem publicznym – wskazuje dr n. ekon. Anna Gawrońska z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu.
Interdyscyplinarna współpraca pielęgniarek i położnych
Zgodnie z danymi McKinsey & Company personel medyczny spędza średnio 2,6 godziny dziennie na zadaniach administracyjnych. Podobnemu, a często nawet większemu obciążeniu rutynowymi procedurami są obarczone pielęgniarki oraz farmaceuci szpitalni, dla których ręczne zarządzanie lekami i dokumentacją pochłania cenne godziny. Złożoność procesów rozliczeniowych i magazynowych znacząco zwiększa obciążenie operacyjne, co jest jednym z czynników ryzyka wypalenia zawodowego. Prognozy wskazują, że do 2028 r. w sektorze zabraknie ponad 100 tys. kluczowych pracowników.
Znaczące wsparcie w redukcji obciążeń administracyjnych mogą przynieść narzędzia cyfrowe i systemy oparte na sztucznej inteligencji, które automatyzują rutynowe zadania (np. odnowy recept czy zarządzanie dokumentacją). Ewolucja cyfrowa nie ogranicza się jednak wyłącznie do sfery programowej. Kluczowym elementem optymalizacji pracy współczesnych szpitali staje się automatyzacja fizycznego obiegu leków.
Ewolucja cyfrowa nie dotyczy już tylko AI czy elektronicznej dokumentacji. W nowoczesnych szpitalach kluczową rolę zaczyna odgrywać automatyzacja fizycznego obiegu leków, w której każdy etap przepływu jest rejestrowany cyfrowo – od przyjęcia dostawy po podanie pacjentowi.
Coraz większe znaczenie ma skanowanie kodów kreskowych, które umożliwia jednoznaczną identyfikację produktu, partii, dawki i osoby wykonującej czynność. W połączeniu z rozwiązaniami automatyzującymi czynności magazynowe i dystrybucyjne tworzy to spójny, aktualny strumień danych o stanach, terminach ważności, ruchach lekowych i rzeczywistym zużyciu.
Taka cyfrowa obserwowalność procesów pozwala nie tylko ograniczać błędy, lecz także integrować logistyki lekowe z procesami klinicznymi – co bezpośrednio wzmacnia bezpieczeństwo pacjenta i jakość farmakoterapii.
Automatyzacja łańcucha dostaw
Z punktu widzenia bezpieczeństwa pacjenta automatyzacja zapewnia pełną identyfikowalność (traceability). Każda dawka jest rejestrowana z uwzględnieniem numeru partii. W przypadku konieczności wycofania wadliwego leku z rynku system pozwala natychmiast zidentyfikować jego obecność na konkretnym oddziale, co tradycyjnie wymagało żmudnego, ręcznego przeszukiwania magazynów.
Automatyzacja przynosi również wymierne korzyści finansowe. Zintegrowane systemy wspierają zarządzanie zapasami zgodnie z zasadą FEFO (First-Expire-First-Out), automatycznie sugerując wydanie leków z najkrótszą datą ważności. Minimalizuje to straty wynikające z przeterminowania farmakoterapii. Co więcej, stworzenie szpitalnego repozytorium danych pozwala na agregację informacji z poziomu oddziału aż do poziomu krajowego. Taka widoczność łańcucha dostaw jest obecnie jednym z priorytetów polityki zdrowotnej Unii Europejskiej w kontekście wdrażanej ustawy o lekach krytycznych (Critical Medicines Act) oraz walki z niedoborami. Zamiast reagować na braki na półkach, szpitale zyskują możliwość prognozowania zapotrzebowania i proaktywnego zarządzania ryzykiem.
– Z perspektywy personelu pielęgniarskiego każda minuta spędzona na ręcznym kompletowaniu i sprawdzaniu leków to minuta odebrana pacjentowi. Automatyzacja porządkuje proces, zwiększa przejrzystość odpowiedzialności i realnie wzmacnia bezpieczeństwo terapii. W warunkach niedoboru kadr to konieczność, która pozwala skupić się na tym, co w naszej pracy najważniejsze, czyli bezpośredniej opiece nad chorym – podkreśla dr n. med. i n. o zdr. Paweł Witt, przewodniczący Rady Ekspertów Koalicji na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali oraz prezes Polskiego Towarzystwa Pielęgniarek Anestezjologicznych i Intensywnej Opieki.
Szybsze i dokładniejsze diagnozy
Wdrażanie zautomatyzowanych systemów zarządzania zasobami wpisuje się w projekt nowej Polityki rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 roku, przygotowany przez Ministerstwo Cyfryzacji. Traktowanie nowych technologii jako narzędzi wsparcia personelu to jasny sygnał dla szpitali: systemy oparte na danych i automatyzacji to nieunikniona przyszłość polskiej ochrony zdrowia.
Przeczytaj także: „Pieniądze wydawane na ochronę zdrowia są inwestycją, a nie wydatkiem”.
