Diagnostyka z nóg
iStock
Od 1 stycznia 2027 r. część pacjentów zyska bezpłatny dostęp do badania finansowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia, za które w gabinetach prywatnych trzeba zapłacić nawet 150 zł. Ministerstwo Zdrowia planuje objąć refundacją osoby zagrożone poważnymi schorzeniami układu krążenia. Ze świadczenia nie skorzysta jednak każdy.
Chodzi o pomiar wskaźnika kostka–ramię (WKR, ankle-brachial index – ABI), stanowiący ważny element w diagnostyce choroby tętnic obwodowych (PAD) oraz ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego.
Ile kosztuje badanie WKR prywatnie, a jak wyceni je płatnik?
Oznaczanie wskaźnika kostka–ramię brzmi wysoce specjalistycznie, jednak procedura jest prosta i całkowicie nieinwazyjna. Lekarz lub przeszkolony personel medyczny porównuje ciśnienie skurczowe mierzone na kończynach dolnych z ciśnieniem na ramionach. Wynik pozwala natychmiast zweryfikować, czy przepływ krwi w tętnicach nóg jest prawidłowy.
Obecnie pacjent decydujący się na badanie komercyjne napotyka znaczny rozstrzał cenowy. „Dziennik Gazeta Prawna” podaje, że procedura ta kosztuje zazwyczaj od 100 do 150 zł.
Po wejściu w życie projektowanych przepisów – jak informuje „Dziennik Gazeta Prawna” – pacjent zakwalifikowany do diagnostyki w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej nie poniesie żadnych kosztów z własnej kieszeni.
Kto skorzysta ze świadczenia na NFZ?
Projekt rozporządzenia ministra zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z 25 sierpnia z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej kieruje nową procedurę do ściśle określonej grupy chorych, eliminując zastosowanie wyłącznie na życzenie w celach komercyjnej profilaktyki. Kwalifikacja będzie opierać się na jednoznacznych wskazaniach medycznych.
Do badania będą kwalifikowani w pierwszej kolejności:
- osoby z grup wysokiego ryzyka rozwoju miażdżycy tętnic kończyn dolnych,
- pacjenci prezentujący objawy kliniczne choroby tętnic obwodowych oraz podwyższone ryzyko sercowo-naczyniowe.
„Dziennik Gazeta Prawna” podaje przykład kliniczny.
Pacjent zgłasza ból łydki pojawiający się podczas marszu i ustępujący po krótkim odpoczynku (tzw. chromanie przestankowe). Jeżeli lekarz podejrzewa zaburzenia krążenia obwodowego, pomiar WKR staje się pierwszym krokiem diagnostycznym pozwalającym ocenić konieczność dalszego leczenia.
Zastosowanie kliniczne WKR w diagnostyce PAD
Wskaźnik kostka–ramię jest podstawowym narzędziem wykrywania przewlekłego niedokrwienia kończyn dolnych, u którego podłoża leży najczęściej proces miażdżycowy. Zwężenie światła naczyń ogranicza przepływ krwi, co prowadzi do bolesności, trudności w poruszaniu się, a w zaawansowanym stadium – do trudno gojących się ran, owrzodzeń, a nawet martwicy.
Wynik pomiaru WKR pozwala lekarzowi podjąć decyzję o:
- rozszerzeniu diagnostyki o badania obrazowe,
- intensyfikacji leczenia farmakologicznego czynników ryzyka miażdżycy,
- skierowaniu pacjenta do poradni naczyniowej lub angiologicznej,
- wdrożeniu celowanej terapii niedokrwiennej.
WKR jest procedurą znacznie prostszą i tańszą niż diagnostyka obrazowa, pozwalającą sprawnie wyselekcjonować pacjentów wymagających skomplikowanej opieki specjalistycznej.
Gdzie będzie można wykonać badanie?
Zgodnie z projektem świadczenie ma być realizowane w strukturach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Badanie nie będzie zatem dostępne od ręki w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ).
Wykonanie pomiaru zaplanowano w poradniach:
- kardiologicznych,
- diabetologicznych,
- leczenia chorób naczyń.
Samo badanie będzie mógł przeprowadzić lekarz specjalista (kardiolog, diabetolog, angiolog), a także odpowiednio przeszkolona pielęgniarka lub technik.
WKR a USG Doppler – optymalizacja kosztów płatnika
WKR nie zastępuje USG Doppler tętnic kończyn dolnych, lecz pełni funkcję filtra diagnostycznego. Dopiero nieprawidłowy wynik WKR lub stan kliniczny pacjenta uzasadniają skierowanie na droższe badania obrazowe.
Ma to znaczenie dla finansów publicznych.
Rada Przejrzystości AOTMiT pod przewodnictwem prof. dr. hab. n. med. Rafała Niżankowskiego w stanowisku nr 2/2026 wskazuje, że upowszechnienie WKR pozwoli wyeliminować nieuzasadnione skierowania na zaawansowaną diagnostykę naczyniową.
Agencja szacuje koszt techniczny wykonania jednego pomiaru na ok. 27 zł (uwzględniając pracę personelu i amortyzację sprzętu). Kwoty tej nie należy utożsamiać z rynkową ceną w komercyjnych gabinetach, która obejmuje między innymi marżę i koszty utrzymania infrastruktury.
Harmonogram wdrożenia i skutki finansowe
Planowana data wejścia w życie nowelizacji rozporządzenia to 1 stycznia 2027 r.
