Limity to nie wszystko

Refomowanie systemu e-rejestracji i szpitalnictwa

Wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka poprowadziła 19 sierpnia spotkanie konsultacyjne dotyczące pakietu zmian legislacyjnych w systemie ochronie zdrowia. W rozmowach uczestniczyli eksperci resortu zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia, Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji oraz reprezentanci organizacji szpitalnych. Głównym tematem rozmów był zaproponowany przez resort pakiet reform zakładający m.in. poprawę efektywności szpitali w zakresie organizacji udzielania świadczeń oraz rozwój e-rejestracji i wdrożenie centralnej e-kolejki. 

Według wiceminister Kęckiej, nowe regulacje mają zwiększyć przejrzystość systemu i skrócić czas oczekiwania na świadczenia, co wymaga ścisłej współpracy z zarządzającymi placówkami medycznymi.

Przedstawiciele szpitali samorządowych, klinicznych i powiatowych przekazali swoje uwagi dotyczące projektowanych rozwiązań.

„Menedżer Zdrowia” przedstawia perspektywę szpitali powiatowych. 

Paweł Pikul, członek Zarządu Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych i dyrektor szpitala w Strzyżowie, podkreśla w rozmowie z „Menedżerem Zdrowia”, że cel uporządkowania systemu  przez Ministerstwo Zdrowia jest właściwy. Zaznacza jednak, że proponowane mechanizmy wymagają istotnych korekt, ich wdrażanie powinno być rozsądne, przemyślane i rozłożone w czasie.

– Chodzi o to, aby nie utrudniły funkcjonowania szpitali ani nie ograniczyły pacjentom dostępu do świadczeń. Dlatego postulujemy wprowadzenie odpowiednich okresów przejściowych – mówi Paweł Pikul.

Jak zaznacza, Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych złożył uwagi do projektów aktów prawnych w Ministerstwie Zdrowia i liczy, że zostaną one uwzględnione na dalszym etapie prac.

– Szpitale potrzebują czasu na dostosowanie się do zmian, które w części placówek mogą mieć charakter strategiczny. Wprowadzenie limitu czasu pracy może stwarzać ryzyko ograniczenia dostępności części poradni, w tym przyszpitalnych, lub działalności niektórych oddziałów. Dotyczy to zwłaszcza jednostek, które już dziś mają trudności z zapewnieniem obsady dyżurowej oraz obecności lekarzy w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej – wskazuje dyrektor Pikul.

Do projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (UD439), wprowadzającego limity zarobków, ograniczenia czasu pracy i zakaz procentowego powiązania płac z kontraktami lekarzy, wpłynęło 530 uwag zgłoszonych przez 92 instytucje.

Jak informuje „Menedżera Zdrowia” resort zdrowia, obecnie trwa analiza uwag zgłoszonych w ramach uzgodnień zewnętrznych i konsultacji publicznych. Ministerstwo planuje w najbliższym czasie przekazanie projektu na Komitet Stały Rady Ministrów. Kwestia ograniczeń zarobków medyków to kluczowy element rządowego pakietu reform.

Zdaniem przedstawiciela OZPSP największym wyzwaniem nie będzie samo ustanowienie limitów, lecz zapewnienie, że po ich wprowadzeniu system będzie działał sprawnie, a pacjenci nie odczują pogorszenia dostępu do leczenia.

– Planowane ograniczenie łącznego czasu pracy wymaga realnej oceny dostępności kadr medycznych.
W wielu powiatach, szczególnie w wybranych specjalizacjach, lekarzy już teraz brakuje. Najważniejsze jest, aby w toku wdrażania zmian nie ucierpieli pacjenci: aby dostęp do świadczeń nie został zaburzony i nie wydłużyły się kolejki – podkreśla Paweł Pikul.

Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych popiera intencję uporządkowania całego systemu ochrony zdrowia. Zwraca jednak uwagę, że projektowane rozwiązania powinny zostać poprzedzone pogłębioną oceną skutków regulacji, uwzględniającą perspektywę świadczeniodawców, NFZ i przede wszystkim pacjentów.

– Dostępność kadr medycznych nie jest jednakowa we wszystkich województwach i powiatach. Dlatego uwagi zgłaszane w konsultacjach powinny zostać rzetelnie przeanalizowane, podobnie jak wpływ proponowanych zmian na poszczególne ośrodki w kraju – dodaje.

– Rozmowy i konsultacje nadal trwają. Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych, kierując się przede wszystkim dobrem pacjentów, opowiada się za merytorycznym dialogiem z Ministerstwem Zdrowia, co pozwoli wypracować rozwiązania bezpieczne zarówno dla pacjentów, jak i dla szpitali – podsumowuje Paweł Pikul.  

Systemowe przerzucanie zobowiązań państwa na szpitale

W uwagach do projektu rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie ogólnych warunków umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej (MZ 1925) OZPSP odniósł się również do proponowanego obowiązku comiesięcznego przekazywania przez szpitale godzinowych zestawień obecności personelu medycznego, wyrażając sprzeciw wobec takiego modelu regulacji.

Ministerstwo Zdrowia informuje „Menedżera Zdrowia”, że uwagi zgłoszone w ramach uzgodnień zewnętrznych i konsultacji publicznych są obecnie analizowane. 13 sierpnia projekt został przekazany do RCL celem rozpatrzenia przez Komisję Prawniczą przed podpisem ministra zdrowia.

Zdaniem OZPSP projekt wprowadzający obowiązek przekazywania do NFZ rzeczywistych grafików pracy personelu medycznego nakłada na szpitale powiatowe istotne nowe obowiązki organizacyjne i techniczne, jednocześnie nie zapewniając żadnego finansowania ich realizacji. Za niewykonanie tego wymogu grożą kary umowne. Zdaniem związku stanowi to kolejny przykład systemowego przerzucania zobowiązań państwa na szpitale.

OZPSP, odnosząc się szczegółówo do zapisów projektu, wskazuje, że „regulacja nie nakłada na świadczeniodawców obowiązku tworzenia nowych dokumentów“, lecz jedynie zobowiązuje do przekazywania danych „pozostających w dyspozycji“ szpitali. W ocenie organizacji teza ta jest nieprawdziwa i prowadzi do fałszywego obrazu skutków regulacji.

– Wewnętrzne listy obecności lub grafiki pracy funkcjonują w różnych formatach, dostosowanych do potrzeb pracodawcy, a nie do wymogów sprawozdawczości kontraktowej. Szpitale nie opracowują zestawień godzinowych obecności personelu w formacie i strukturze wymaganej przez projektowany § 6a, dostosowanej do wymogów serwisów internetowych i usług informatycznych NFZ, o których mowa w § 10 rozporządzenia – brzmi stonowisko OZPSP.

Związek dodaje, że wdrożenie tego obowiązku będzie wymagało m.in. modyfikacji lub wymiany wewnętrznych systemów ewidencji czasu pracy oraz dodatkowej integracji tych systemów z platformami teleinformatycznymi NFZ. Pytanie, kiedy i w jakim zakresie odbędzie się przeszkolenie personelu administracyjnego w tym zakresie (czy koniecznie będze zatrudnienie dodatkowych pracowików). Do tego dochodzi kwestia bieżącego nadzoru nad poprawnością przekazywanych danych.

Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych zwraca uwagę, że każdy z tych elementów wygeneruje realne koszty, a przedłożone uzasadnienie projektu oraz ocena skutków regulacji (OSR) nie zawierają żadnej analizy kosztów.

Zdaniem OZPSP w projekcie pominięto:

• szacunek kosztów dostosowania systemów informatycznych,
• ocenę kosztów osobowych związanych z przygotowywaniem miesięcznych zestawien,
• ocenę wpływu na bieżącą płynność finansową szpitali, wynikającą z ewentualnych kar umownych,
• analize wariantywną – w tym alternatywnych środków osiągnięcia celu regulacji.

Nałożenie kar umowych – niedopuszczalne

Niedostosowanie się do nowego obowiązku sprawozdawczego będzie rodziło ryzyko nałożenia kar umownych przez NFZ. Kary mają podlegać sumowaniu, przy czym łączna wysokość nałożonych sankcji nie może przekraczać 4 proc. kwoty zobowiązania wynikającego z umowy dla okresu rozliczeniowego, którego dotyczyły naruszenia.

Związek podkreśla, że samo ryzyko kary umownej – nawet mieszczącej się w tym limicie – stanowi dla szpitali powiatowych nieproporcjonalne zagrożenie finansowe.

– Szpitale powiatowe od lat zmagają się z chronicznym niedofinansowaniem kontraktów z NFZ. W tej sytuacji nakładanie kolejnych sankcji finansowych za niedopełnienie nowych obowiązków, które generują koszty nierefundowane przez płatnika, jest rozwiązaniem niesprawiedliwym i ekonomicznie pogłębiającym trudności finansowe tych placówek – zaznacza OZPSP.

Błędna ocena wpływu projektu na ochronę danych osobowych

Związek porusza też kwestię ochrony danych osobowych.

W uzasadnieniu projektu wskazano, że projekt rozporządzenia nie wywiera wpływu na obszar danych osobowych i w związku z tym nie przeprowadzono oceny skutków ochrony danych. W ocenie organizacji, stanowisko to jest błędne, ponieważ miesięczne, godzinowe zestawienia obecności konkretnych, imiennie wskazanych, osób wykonujących zawody medyczne stanowią dane osobowe w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Europy (UE) 2016/679 (RODO). Przetwarzanie ich przez świadczeniodawcę oraz ich przekazywanie do systemów teleinformatycznych NFZ tworzy zatem nową podstawę i nowy zakres przetwarzania danych osobowych pracowników i współpracowników szpitali.

Zdaniem OZPSP należy ocenić, czy projektowany obowiązek jest niezbędny i proporcjonalny do deklarowanego celu (art. 5 RODO) oraz czy szpitale będą musiały zaktualizować klauzule informacyjne kierowane do personelu medycznego.

– Brak analizy tych kwestii w uzasadnieniu projektu stanowi istotne przeoczenie, które może narazić zarówno szpitale, jak i NFZ na ryzyko prawne – wskazuje związek.

Nowe obowiązki bez zapewnionego finansowania 

Szpitale powiatowe pełnią kluczową rolę w systemie opieki zdrowotnej jako placówki pierwszego
kontaktu dla znacznej części populacji. Obawy OZPSP dotyczą tego, że obarcza się szpitale nowymi obowiązkami bez adekwatnego finansowania ich realizacji. Zdaniem związku schemat ten prowadzi do dalszego pogarszania sytuacji finansowej szpitali powiatowych, ograniczenia ich zdolności do udzielania świadczeń i w konsekwencji – do pogorszenia dostępu pacjentów do opieki zdrowotnej.

– Obowiązek płatnika publicznego, jakim jest NFZ, obejmuje nie tylko nadzór nad prawidłowością realizacji świadczeń, ale również takie kształtowanie warunków umów, które zapewnia świadczeniodawcom możliwość ich należytego wykonywania. Rozszerzanie obowiązków sprawozdawczych bez pokrycia kosztów ich realizacji przeczy tej zasadzie – zaznacza OZPSP. 

Wnioski OZPSP sprowadzają się do kluczowych postulatów – wprowadzenie nowych obowiązków sprawozdawczych musi iść w parze z ich pełnym sfinansowaniem przez NFZ, rezygnacją lub zawieszeniem kar umownych, ochroną danych personelu oraz przesunięciem terminu wdrożenia proponowanych zmian na początek 2027 r.