Limity w AOS? Nie, nie i jeszcze raz nie

Kierownictwo Narodowego Funduszu Zdrowia zapowiedziało zmiany w finansowaniu nadwykonań niektórych świadczeń zdrowotnych – NFZ zamierza płacić za nadwykonania w przypadku ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych kosztochłonnych, takich jak gastroskopia, kolonoskopia, rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa, płacąc tylko 40 proc. ich wartości i rozliczając je pod koniec roku – zapisano to w projekcie zarządzenia prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zmieniającym zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna.

To nie spodobało się Naczelnej Radzie Lekarskiej, która oficjalnie w stanowisku nr 27/26/P-IX skrytykowała ten pomysł.

– NRL po zapoznaniu się z projektem zarządzenia negatywnie opiniuje dokument i wnosi o zaprzestanie prac nad nim – stwierdzili lekarze już na wstępie stanowiska. 

Co skrytykowali?

– Zmiany przewidziane w § 10 ust. 8 zarządzenia oraz we wzorze umowy stanowiącym załącznik nr 2b do zarządzenia bezzasadnie obniżają finansowanie wykonanych przez placówki medyczne ponadlimitowych badań tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego oraz badań endoskopowych przewodu pokarmowego – gastroskopii i kolonoskopii – wyjaśnili lekarze, dodając, że proponowany projekt przewiduje, że przy rozliczaniu ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych kosztochłonnych (badania tomografii komputerowej lub badania rezonansu magnetycznego) po przekroczeniu wartości określonej na ich realizację w umowie, na wniosek świadczeniodawcy, odpowiedniemu zwiększeniu ulega liczba jednostek rozliczeniowych oraz kwota zobowiązania z tytułu realizacji umowy. W razie wejścia w życie projektowanego zarządzenia w przypadku badań TK, RM oraz gastroskopii i kolonoskopii, po przekroczeniu wartości określonej na ich realizację w umowie, świadczenia te udzielone świadczeniobiorcom powyżej 18. roku życia zostaną rozliczone przez NFZ współczynnikiem 0,4 – uzasadnili.

Samorząd lekarski stanowczo sprzeciwił się wprowadzaniu tego rodzaju rozliczeń placówek AOS z publicznym płatnikiem.

– Zaproponowany współczynnik oznacza, że za wykonane ponad limit świadczenia placówka medyczna nie otrzyma nawet połowy kosztów tych badań. Działanie NFZ polegające na zapłacie rażąco niskiego wynagrodzenia za wykonane badania diagnostyczne opiera się na wykorzystaniu pozycji dominującej Narodowego Funduszu Zdrowia na rynku organizacji udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. Wprowadzone zmiany dotkną placówki medyczne, ale przede wszystkim negatywnie odbiją się na pacjentach, w tym także oczekujących na diagnostykę w kierunku chorób nowotworowych. Czas oczekiwania na wskazane w projekcie zarządzenia badania TK, RM czy endoskopowe przewodu pokarmowego ulegnie znacznemu wydłużeniu, ponieważ trudno zakładać, iż placówki AOS będą skłonne wykonywać jakiekolwiek ponadlimitowe świadczenia, za które otrzymają z NFZ jedynie 40 proc. ich ceny. Projektowane przez NFZ zmiany zasad rozliczeń niektórych świadczeń ponadlimitowych ograniczą skuteczność leczenia pacjentów, prowadząc do opóźnień diagnostycznych i terapeutycznych – wyjaśniła rada.

– Dla prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej nie do zaakceptowania jest także fakt, że prezes NFZ próbuje wprowadzić ten model płatności za badania diagnostyczne ze skutkiem wstecznym, wbrew zasadzie niedziałania prawa wstecz. Mimo że projekt ukazał się 11 marca 2026 r., to zgodnie z § 3 projektu mechanizm współczynnika 0,4 ma być stosowany do rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych począwszy od 1 stycznia 2026 r. W dacie udzielania świadczeń placówki AOS miały podstawy prawne, aby przyjmować, że świadczenia te zostaną rozliczone w pełnej kwocie, natomiast już po ich udzieleniu Narodowy Fundusz Zdrowia próbuje narzucić rozliczenie tych świadczeń ze współczynnikiem 0,4 – podkreślono.

NRL stwierdziła też, że uzasadnienie dołączone do projektu jest nieadekwatne i nieprzydatne dla wyjaśnienia wprowadzanych zmian.

– Z uzasadnienia wynika, że projektowana zmiana stanowi element działań mających na celu zapewnienie długotrwałej stabilności finansowej systemu ochrony zdrowia oraz zwiększenie efektywności wykorzystania środków publicznych przeznaczonych na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej. Brakuje w uzasadnieniu podstawowej informacji, że wprowadzenie w życie zaproponowanych rozwiązań ograniczy pacjentom dostęp do ponadlimitowych świadczeń z zakresu badań TK, RM i endoskopowych przewodu pokarmowego – podsumowali.

Stanowisko w całości poniżej.

Uwaga limity! ►– Za planowane limitowanie świadczeń w poradniach specjalistycznych zapłaci społeczeństwo: albo własnymi pieniędzmi w gabinetach prywatnych, albo zdrowiem – zaalarmował Bartosz Fiałek.

Przeczytaj także: „Limity w AOS?”.