Pokolenie spiekoty

Wynika to z analizy opisanej w tekście „Age-specific exposure to human-induced increases in humid heat”, który opublikowano w czasopiśmie „Science Advances”.

Międzynarodowy zespół pod kierunkiem badaczy z Vrije Universiteit w Brukseli w Belgii analizował dane demograficzne w zestawieniu z nowoczesnymi modelami klimatycznymi oraz metodami pozwalającymi określić rolę zmiany klimatu w występowaniu ekstremalnych zjawisk pogodowych. Jest to pierwsze w historii badanie, które tak precyzyjnie określa wpływ narażenia na fale upałów, związane bezpośrednio z ociepleniem, na poszczególne grupy wiekowe na całym świecie.

Jak zmiana klimatu uderza w najmłodszych?

Jak przypomnieli specjaliści, niebezpieczne fale upałów stają się coraz częstsze i bardziej intensywne wskutek zmiany klimatu, spowodowanej przede wszystkim spalaniem paliw kopalnych, takich jak ropa naftowa, węgiel i gaz. Ekspozycja organizmu na nadmierne ciepło zakłóca jego prawidłowe funkcjonowanie, zaostrza choroby współistniejące i może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak udar cieplny, odwodnienie czy niewydolność narządów.

Dlaczego dzieci są najbardziej bezbronne wobec upałów?

Dzieci są szczególnie podatne na skutek ekstremalnych temperatur, ponieważ ich organizmy nagrzewają się szybciej niż ciała dorosłych, proces pocenia przebiega u nich mniej efektywnie, a one same są zależne od otoczenia. Przegrzanie może prowadzić do poważnych zagrożeń zdrowotnych, w tym odwodnienia i niebezpiecznego udaru cieplnego, a także negatywnie wpływać na proces uczenia się i rozwój funkcji poznawczych.

W analizie skoncentrowano się na tzw. wilgotnym upale, który jest groźniejszy od suchego, ponieważ utrudnia organizmowi chłodzenie się, prowadząc do niebezpiecznego poziomu stresu cieplnego.

Badacze wyliczyli, że na całym świecie nawet 560 mln dzieci w wieku od narodzin do 9. roku życia (czyli 43 proc. wszystkich najmłodszych w tej grupie) doświadcza w ciągu roku co najmniej jednego dodatkowego miesiąca (30 lub więcej dni) stresu cieplnego wskutek zmiany klimatu wywołanej działalnością człowieka. Skala tego narażenia jest ogromna i przewyższa wskaźniki dla jakiejkolwiek innej grupy wiekowej. Poziom ekspozycji dzieci na niebezpiecznie wysokie temperatury połączone z dużą wilgotnością jest np. niemal trzykrotnie wyższy niż w przypadku osób w wieku 60–69 lat, spośród których 190 mln (30 proc. całej grupy) doświadcza dodatkowego stresu cieplnego.

Nawet pięć miesięcy ekstremalnego stresu cieplnego

Co więcej, naukowcy oszacowali, że liczba dzieci na świecie narażonych na stres cieplny trwający co najmniej pięć miesięcy (150 dni) wzrosła niemal trzykrotnie – ze 120 mln (9 proc. dzisiejszej populacji najmłodszych) w świecie wolnym od zmiany klimatu do 350 mln (27 proc.) obecnie.

Jak podkreślili autorzy pracy, ta grupa jest już teraz narażona na nieproporcjonalnie wysoki poziom niebezpiecznych upałów w połączeniu z wysoką wilgotnością powietrza, a w miarę rosnącego globalnego ocieplenia ekspozycja ta będzie stale rosnąć.

Zgodnie z prognozowanymi scenariuszami dotyczącimi zmiany klimatu, które zakładają globalne ocieplenie o 1,5 st. C i 2 st. C (a ich przekroczenie jest wysoce prawdopodobne przy utrzymaniu obecnej polityki państw), liczba dzieci narażonych na dodatkowy miesiąc niebezpiecznych upałów wzrośnie odpowiednio do 620 mln (o 49 proc.) i do 650 mln (o 59 proc.) w grupie wiekowej od urodzenia do 9 lat. Z kolei liczba najmłodszych, którzy będą narażeni na co najmniej pięć miesięcy stresu cieplnego łącznie, wzrośnie odpowiednio do 390 mln (o 31 proc.) i do 420 mln (o 37 proc.).

Kraje uboższe i regiony tropikalne w centrum kryzysu

Co istotne, zagrożenia zdrowotne wynikające ze zmian klimatu są nierównomiernie rozłożone nie tylko między grupami wiekowymi, ale też między regionami geograficznymi.

Największy wzrost narażenia na ekstremalne wilgotne fale upałów obserwuje się w regionach tropikalnych i krajach uboższych. Ze względu na młodszą strukturę demograficzną tych społeczeństw problem ten dotyka większej liczby najmłodszych. Obecnie największa ich liczba jest narażona na niebezpieczny stres cieplny w Azji Południowej, Azji Południowo-Wschodniej oraz Afryce Zachodniej.

Naukowcy podkreślili, że dzieci pozostaną narażone na fale upałów w nieproporcjonalnie większym stopniu w porównaniu z pozostałymi grupami, i to niezależnie od globalnego starzenia się społeczeństw.

Młodzi płacą najwyższą cenę za błędy dorosłych

– Zmiany klimatu już teraz narażają setki milionów dzieci na całym świecie na niebezpieczne upały, stanowiąc poważne zagrożenie dla ich zdrowia. Najmłodsi w krajach rozwijających się są – zarówno obecnie, jak i w przyszłości – w nieproporcjonalnie większym stopniu narażeni na ekstremalne zjawiska pogodowe, mimo że w najmniejszym stopniu przyczynili się do historycznej emisji gazów cieplarnianych – skomentowała główna autorka pracy, dr Rosa Pietroiusti z Vrije Universiteit.

Jak podkreśliła, ubóstwo, złe warunki mieszkaniowe, ograniczony dostęp do metod chłodzenia oraz przeciążone systemy opieki zdrowotnej sprawiają, że wiele dzieci ma niewiele możliwości ochrony przed upałem. Dr Pietroiusti zwróciła uwagę, że młodzi ludzie nie tylko najbardziej odczuwają skutki zmian klimatu, ale także stoją na czele działań zmierzających do ich powstrzymania.

– Rządy muszą podjąć zdecydowane i natychmiastowe działania, by odpowiedzieć na postulaty młodych ludzi dotyczące sprawiedliwości klimatycznej – oceniła specjalistka.

– Nasze badania wskazują, że w celu ochrony przyszłych pokoleń decydenci muszą pilnie i drastycznie ograniczyć emisje pochodzące z paliw kopalnych oraz zahamować wzrost temperatury zgodnie z postanowieniami Porozumienia paryskiego, aby zapobiec najbardziej katastrofalnym skutkom kryzysu klimatycznego – ocenił współautor pracy, prof. Wim Thiery z Vrije Universiteit.

W jego ocenie dla ochrony młodszych pokoleń w szybko ocieplającym się świecie kluczowe będą zarazem – znaczne zwiększenie przepływu środków finansowych na działania mające łagodzić zmiany klimatu w krajach rozwijających się oraz podejmowanie ukierunkowanych działań adaptacyjnych na całym świecie, takich jak plany reagowania na fale upałów czy usprawnienie publicznych systemów ochrony zdrowia.

Przypis:

1. www.science.org/sciadv.

Podczas udaru cieplnego organizm zaczyna „gotować się” od środka– Udar cieplny to nie jest zwykłe przegrzanie: temperatura wewnętrzna przekracza możliwości termoregulacyjne człowieka, białka ulegają zniszczeniu, jelita tracą szczelność, a mózg puchnie niczym gąbka nasiąknięta wodą – mówi dr n. med. Janusz Sokołowski.

Przeczytaj także: „Upały grożą odwodnieniem nie tylko seniorom” i „Leki i słońce to może być kiepskie połączenie”.